Choroba Parkinsona

 

Nazwa tej choroby pochodzi od londyńskiego lekarza Jamesa Parkinsona, który jako pierwszy rozpoznał i opisał w 1817 roku symptomy tego schorzenia. Choroba Parkinsona należy do grupy chorób zwyrodnieniowych układu nerwowego . Choroba ta częściej dosięga mężczyzn, niż kobiety, a średni wiek chorych na chorobę Parkinsona to 58 -60 lat, ale zdarzają się też przypadki zachorowań nawet przed 40 rokiem życia.

Przyczyną choroby Parkinsona jest obumieranie komórek nerwowych znajdujących się w istocie czarnej (substantia nigra) wytwarzających dopaminę, w wyniku czego zostaje uszkodzony lub nawet całkowicie przerwany system wewnątrzmózgowych połączeń komunikacyjnych.

Dopamina to chemiczny neuroprzekaźnik odpowiedzialny za koordynację pracy mięśni i możliwość ruchu. Ponieważ mózg ma duże właściwości kompensacyjne, objawy choroby Parkinsona pojawiają się dopiero gdy obumrze około 80 proc. komórek wytwarzających dopaminę. W początkowym okresie choroba nie daje wyraźnych objawów stąd rozpoznanie nie jest łatwe. Choroba ma charakter przewlekły i postępujący.

 

Nie ma jednoznacznie zdefiniowanych czynników powodujących zmiany zwyrodnieniowe w mózgu  będących przyczyną choroby Parkinsona.

 W przypadku choroby Parkinsona można mówić jedynie o czynnikach zwiększających ryzyko wystąpienia choroby.

Do czynników ryzyka choroby Parkinsona należą:

• wiek (pierwsze objawy choroby pojawiają się najczęściej po 60. roku życia);
• obecność choroby u bliskich krewnych -według niektórych naukowców również może mieć wpływ na rozwój choroby. Posiadanie w rodzinie jednego lub więcej bliskich krewnych cierpiących na Parkinsona może zwiększyć ryzyko zachorowania, jednak mimo wszystko prawdopodobieństwo to będzie niższe, niż 5 proc.
• długotrwałe zawodowe narażenie na kontakt z  insektycydami -stały kontakt z pestycydami i środkami chwastobójczymi może zwiększać ryzyko wystąpienia choroby. Szczególnie narażone są osoby pracujące na obszarach wiejskich i zajmujące się uprawą lub hodowlą.
• urazy głowy(wielokrotne, np. u bokserów)
• długotrwałe zawodowe narażenie na kontakt z miedzią i ołowiem;

 Początkowe objawy choroby są niespecyficzne i należą do nich:

• znużenie, chory zauważa, że męczy się szybciej niż kiedyś;
• wewnętrzny niepokój lub silnie odczuwana nadpobudliwość nerwowa;
• bolesne napięcie i skurcze mięśni - bóle które przypominają przewlekłe bóle mięśniowe.
• nastrój przygnębienia i zniechęcenia do życia.
• dyskretne zaburzenia węchowe

Objawy choroby Parkinsona pojawiają się i narastają powoli i stopniowo w ciągu kilkunastu lat.

Rozwój choroby najlepiej określa skala Hoehn-Yahra :

Zakłócenia ruchowe dotyczą najpierw tylko jednej strony ciała, ponieważ zmiany chorobowe komórek nerwowych w istocie czarnej prawie zawsze zaczynają się jednostronnie.

Na pełen obraz choroby Parkinsona składają się:

• spowolnienie ruchowe /bradykinezja / ,szczególnie trudności z wykonywaniem ruchów precyzyjnych; chód szurający, drobnymi kroczkami, brak fizjologicznych współruchów (balansowania kończyn górnych) i obniżenie żywotności, zdolności i efektywności działania, aż do całkowitego bezruchu -(akinezja);
• uczucie zesztywnienia, bóle mięśni i stawów (rigor);
• wewnętrzny niepokój, nerwowość, drżenie (tremor)- zazwyczaj objawia się w postaci lekkiego drżenia dłoni lub tylko pojedynczego palca. Może się pojawić również charakterystyczny rodzaj drżenia palców i kciuka tzw. „kręcenie pigułek". Drżenie może dotyczyć również nóg. Objaw ten jest szczególnie widoczny podczas stresu ;
• 
  
  
  
• cicha, monotonna i zamazana mowa- dyzartria;
• charakterystyczna zmiana pisma -mikrografia- pismo drobne ;
• zwolnienie reakcji, ograniczenie mimiki, twarz maskowata , trudności z rozpoczęciem ruchu, ;
• zaburzenia postawy (charakterystyczna pochylona postawa), problemy z zachowaniem równowagi ciała i koordynacją ruchową -tendencje do upadków;

• 
  
  
• rzadkie mruganie
• spowolniony przebieg procesów psychicznych, osłabiona pamięć i zdolność przypominania.

• zaburzenia wegetatywne takie jak łojotok, ślinotok, zaparcia, nadmierna potliwość (mogą pojawić się wiele lat wcześniej niż zasadnicze symptomy choroby Parkinsona).

 

 

 

Najbardziej charakterystycznymi objawami choroby Parkinsona są:

-drżenie rąk, ramion, nóg, żuchwy i twarzy,

-sztywność kończyn i tułowia,

-spowolnienie ruchów,

-upośledzenie koordynacji ruchowej i równowagi.

Choroba Parkinsona nie wymaga leczenia szpitalnego. Najczęstszą formą terapii jest leczenie lekami, zalecane są również zabiegi fizykoterapeutyczne, masaże i kąpiele. Celem leczenia jest przede wszystkim poprawienie jakości życia chorego poprzez zniwelowanie objawów choroby.
Stosuje się także leczenie farmakologiczne -podaje się leki uzupełniające poziom dopaminy oraz hamujące działanie enzymu rozkładającego dopaminę.

Różnego rodzaju zabiegi neurochirurgiczne są zazwyczaj stosowane, jeśli konwencjonalne leczenie farmakologiczne nie odnosi większego skutku. Najczęściej wykonywanym zabiegiem jest palidotomia polegająca na przecięciu struktur w obrębie tzw. gałki bladej. Celem zabiegu jest zredukowanie bądź wyeliminowanie drżenia. Inną metodą jest tzw. talamotomia podczas której chirurg niszczy niewielki obszar zwany wzgórzem (skupisko istoty szarej), co ma na celu wyeliminowanie drżenia jednostronnego. Statystyki pokazują, że tą metodą można wyeliminować drżenie u około 80 do 90 proc. pacjentów.

Stymulacja elektryczna- polega na czasowym zablokowaniu funkcji określonego rejonu mózgu za pomocą stymulacji elektrodą wszczepioną do części mózgu zwanej wzgórzem. Metoda ta pozwala poprawić i wydłużyć sprawność ruchową chorego. Elektroda domózgowa może być zaprogramowana na działanie ciągłe lub może być uruchamiana przez pacjenta w razie potrzeby, zależnie od przebiegu choroby. Wielkość obszaru mózgu objętego działaniem stymulatora i siłę impulsów elektrycznych można regulować z zewnątrz, bez konieczności wykonywania kolejnego zabiegu operacyjnego.

Niestety do chwili obecnej naukowcy nie wiedzą jak skutecznie zapobiec chorobie Parkinsona.

Jednak każde kolejne odkrycia naukowe donoszą o nowych czynnikach mogących zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby. Należą do nich między innymi:

-ćwiczenia fizyczne

-używanie powszechnych środków przeciwbólowych (aspiryna)

-dieta bogata w tłuszcze nienasycone

-picie kawy (kofeina)

Test dla osób z grupy ryzyka :

W przypadku pozytywnych odpowiedzi na poniżej zamieszczone pytania należy skonsultować się z lekarzem:

• Czy zdarza się, że twoja ręka drży, mimo iż swobodnie spoczywa?
• Czy twoja ręka jest nienaturalnie przyciśnięta do tułowia i nie porusza się podczas chodzenia?
• Czy obserwujesz u siebie pochyloną do przodu sylwetkę ciała?
• Czy podczas chodzenia szurasz nogami lub powłóczysz jedną nogą?
• Czy chodzisz małymi kroczkami często zdarza się, że potykasz się lub upadasz? Doskwiera ci apatia i brak inicjatywy?
• Masz częste bóle pleców w okolicach karku i na wysokości łopatek?
• Czy zauważyłeś, że odsunąłeś się od swoich przyjaciół i krewnych, że unikasz kontaktów z ludźmi i nie masz na nic ochoty?
• Czy dostrzegasz zmiany w swoim głosie? Czy jest on bardziej monotonny i cichy niż wcześniej lub brzmi ochryple?
• Czy twoje pismo się zmieniło lub zmniejsza się w trakcie pisania?

Eksperymentalne leczenie

Nadal toczą się badania, które mają ocenić wartość terapeutyczną przeszczepiania tkanki płodowej do jąder podstawy w celu przywrócenia wytwarzania dopaminy. Choć techniki te pozostają nadal w stadium eksperymentalnym, a ponadto stwarzają wiele problemów etycznych, chirurdzy w Szwecji i w Stanach Zjednoczonych wykonują te zabiegi wszczepiając płodową tkankę mózgową do jąder podstawy pacjentom z zaawansowaną chorobą Parkinsona. Pewna liczba tak leczonych chorych wykazuje znaczną poprawę, a u niektórych z nich poprawa jest tak duża, że mogą grać w tenisa, jeździć na nartach i prowadzić samochód.

 

 

 

POLSKIE STOWARZYSZENIA CHORYCH
NA CHOROBĘ PARKINSONA

Gdańsk, Gdynia

Gdańskie Stowarzyszenie Chorych na Chorobę Parkinsona
80-255 Gdańsk, ul. Batorego 47/7
tel. (0-58) 552 30 82
80-373 Gdynia, ul. 3 Maja 27/31
tel. (0-58) 621 80 98

Kraków

Krakowskie Stowarzysznie Osób Dotkniętych Chorobą Parkinsona
31-027 Kraków, ul. Mikołajska 2
tel. (0-12) 422 19 55
Prezes mgr inż. Czesław Abramczyk

Katowice

Śląskie Stowarzyszenie Osób Dotkniętych Chorobą Parkinsona
40-752 Katowice-Ligota, ul. Medyków 14
tel. (0-32) 252 50 04
Prezes Józef Twardak

Inowrocław

Kujawsko-Pomorskie Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona
88-100 Inowrocław, ul. B. Krzywoustego 10/60
tel. (0-52) 352 31 38
Prezes Lucjan Piekarski

Poznań

Wielkopolskie Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona
60-823 Poznań, ul. Słowackiego 8/10
tel. (0-62) 869 92 31 wew. 342
Prezes mgr Zdzisław Koper

Opole

Koło Osób z Chorobą Parkinsona
45-736 Opole, ul. Gospodarcza 34/3
tel. (0-77) 457 56 55
Prezes Jan Jura

Szczecin

Szczecińskie Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona
71-252 Szczecin, ul. Unii Lubelskiej 1
tel. (0-91) 487 71 11
Prezes dr Krystyna Honczarenko

Wrocław

Koło Przyjaciół Ludzi z Chorobą Parkinsona
50-301 Wrocław, ul. Jedności Narodowej 121
tel. (0-71) 322 84 44

Wałbrzych

Regionalne Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona
58-316 Wałbrzych 14, skr. pocztowa 91
tel. (0-74) 841 41 01
Poradnia Neurologiczna "AMICUS"
ul. Szmidta 15a

 

Stołeczne Stowarzyszenie Osób
z Chorobą Parkinsona
ul. Nowolipie 25B, 01-011 Warszawa
tel. (22) 838-34-96

 

Badania genetyczne

 

Wskazania do wykonania badania:

• pacjenci z objawami choroby Parkinsona,
• pacjenci, u których w rodzinie wystąpiły przypadki choroby Parkinsona.

Na czym polega badanie?

• w badaniu wykonuje się analizę genu, którego mutacja odpowiada za występowanie dziedzicznych form choroby.

Materiał do badania:

• wymaz z wewnętrznej strony policzka (tzw. „ślina")

Czas oczekiwania na wynik: do 17 dni roboczych

 

Gdzie wykonać?

Badania genetyczne w kierunku choroby Parkinsona przeprowadzane są w całej Polsce.

Jeżeli są Państwo zainteresowani szczegółami dotyczącymi sposobu przeprowadzenia badania, prosimy o kontakt z naszą infolinią o numerze telefonu: 0 800 702 741 (bezpłatna infolinia dla połączeń z telefonów stacjonarnych) lub z biurem handlowym, numer telefonu (032) 363 08 75.