opiekunmedyczny
Praktyczne informacje i porady dla opiekunów medycznych.Wskazówki zdrowotne i nie tylko. Masz chorego w rodzinie -warto zajrzeć.
piątek, 15 maja 2026
Kłopoty z zasypianiem noworodka, niemowlaka i starszych dzieci
Kłopoty z zasypianiem
1.Kłopoty ze spaniem noworodka mają bardzo prostą przyczynę. Taki maluch nie odróżnia jeszcze dnia od nocy. Dziecko
w tym okresie dziecko budzi się często, czasem nawet co godzinę. U
noworodków faza REM (czyli tzw. sen aktywny – faza szybkich ruchów gałek
ocznych), stanowi ponad połowę przesypianego czasu (u dorosłych zajmuje ok. 20
proc.). Przeplata się ona z fazą nie-REM (czyli snu spokojnego) co ok. 60
minut. Pod koniec takiego cyklu maluch budzi się na chwilę. I jeśli nie potrafi sam znowu zasnąć, zaczyna
płakać.
Niemal
połowa noworodków budzi się co najmniej dwa razy. Przyczyną jest najczęściej
głód - przecież żołądek malucha ma wielkość jego piąstki, a system trawienny
jest przystosowany do często podawanych małych porcji. Mleko mamy jest szybciej przyswajane niż mleko
modyfikowane, więc dzieci karmione naturalnie budzą się częściej - co dwie,
trzy godziny; dzieci "butelkowe" - co trzy, cztery godziny.
Powodem niespokojnego snu może też być rozwijająca się infekcja, rzadziej zaś
mokra pieluszka czy niewygodne ubranko.
Zwykłe domowe dźwięki nie zakłócą snu noworodka, nie trzeba zatem chodzić na
palcach ani szeptać, ale gwałtowny hałas może go obudzić, podobnie jak
drażniący zapach (np. dym papierosowy).
Kłopoty ze snem u starszego niemowlęcia
może wywołać każde naruszenie rodzinnej rutyny: wizyta gości, świąteczne
przyjęcie, wyjazd, rodzinna kłótnia, zły nastrój mamy. Małe dzieci często
gorzej śpią też w okresie opanowywania nowej umiejętności (np. siadania),
prawdopodobnie są bardzo podekscytowane.
Spokojny
lub niespokojny sen jest też związany z odziedziczonym temperamentem. Jeśli
sama często się w nocy budzisz, nie dziw się, że robi tak też twoje dziecko.
Od czego zacząć naukę samodzielnego zasypiania?
2.Między 8.
a 12 tygodniem życia -rytm snu i
czuwania dziecka staje się bardziej regularny; niemowlę zaczyna budzić się i
zasypiać zgodnie z naturalnym zegarem biologicznym wyznaczanym przez pory dnia.
I właśnie w tym czasie można zacząć uczyć je
samodzielnego zasypiania. Najpierw
warto dokładnie poobserwować malca. Niektóre maluchy, gdy są zmęczone, zaczynają trzeć oczka, inne ciągną się
za ucho lub za włoski.
Pomóż mu też
nauczyć się odróżniać dzień od nocy.
W pokoju, w którym dziecko śpi w ciągu dnia, nie zasłaniaj zasłon i nie zamykaj
drzwi, by dochodziły do niego codzienne odgłosy, np. szum wody czy szmer
telewizora. A gdy malec budzi się w nocy, nie zapalaj górnego światła i
zachowuj się cicho. Jeśli musisz go przewinąć, zrób to szybko i delikatnie, nie
rozbawiając dziecka.
3.Niedobre zwyczaje przed
snem
- Długie kołysanie na rękach. Bujanie kojarzy się maluchowi
z zasypianiem (bo dzieci w brzuchu są mniej aktywne, kiedy mama się
porusza). Ale jest to usypianie „mechaniczne”, dziecko nie uczy się w ten
sposób samo zasypiać.
- Smoczek. Wprawdzie ułatwia zasypianie,
ale często gdy wypadnie, maluch się budzi.
4.Rytuał
zasypiania
- Naukę rozpocznij w dniu, w
którym dziecko nie miało zbyt wielu wrażeń (np. nie było u was gości, nie
wyjeżdżaliście nigdzie, nie mieliście szczepienia). Zmiana sposobu
zasypiania wywoła w niemowlęciu lęk, nie dokładajmy mu więc dodatkowego
stresu.
- Nie uczmy również dziecka
zasypiania w łóżeczku, gdy w jego życiu zaszły duże zmiany, np. po
powrocie mamy do pracy albo zmianie miejsca zamieszkania.
- Nie róbmy tego w trakcie kolek,
infekcji czy bolącego ząbkowania
W nauce samodzielnego usypiania najważniejsze jest to,
by stworzyć rytuał układania maluszka do snu i przestrzegać tych zasad
konsekwentnie. A więc:
Ø Ustal stały rytm dnia dziecka. Spacer, zabawa, karmienie czy
drzemki powinny odbywać się zawsze o tej samej porze i następować po sobie w
tym samym porządku. Ostatnia drzemka powinna zakończyć się wczesnym popołudniem
– inaczej wyspane dziecko nie będzie chciało wieczorem zasnąć.
Ø Wieczorem kładź malca spać zawsze o
tej samej porze. Najlepiej
między godziną 19 a 20 – później może być bardzo zmęczony i trudno będzie mu
zasnąć. Karmienie, kąpiel i układanie do snu powinny odbywać się w tej samej
kolejności.
Ø Staraj się wyciszyć dziecko przed
snem. Pomoże w
tym ciepła kąpiel, delikatny masaż kremem do ciała, przebranie dziecka w
piżamkę, przytulenie i nakarmienie. Światło w pokoju powinno być przytłumione –
wystarczy mała lampka.
Ø Masaż relaksujący-najlepiej
robić go bezpośrednio po kąpieli, po osuszeniu skóry.
Jak zrobić -połóż malucha na brzuszku, a na swoje
dłonie nalej odrobinę oliwki (jeśli ręce są zimne, trzeba je wcześniej ogrzać,
pocierając o siebie). Ułóż ręce na pleckach dziecka tuż przy karku, następnie
jedną powoli przesuwaj w dół, kierując ją w stronę jednego boku, a drugą kieruj
w stronę drugiego boku. Masuj plecki i boki, powoli przesuwając dłonie aż do
pośladków, a potem te same ruchy wykonaj od pośladków w stronę karku.
Ø Dziecko najlepiej ułożyć w łóżeczku,
kiedy nie jest jeszcze bardzo senne. Gdy zacznie popłakiwać i marudzić, łagodnie je
uspokajaj, ale nie wyjmuj z łóżka. Po chwili wyjdź z pokoju.
Ø
Metoda Ferbera 3-5-7 to metoda kontrowersyjna, opisywana jako ta, która "wymaga dużej siły
psychicznej od rodzica". Polega na odłożeniu dziecka do łóżeczka i wyjściu
z pokoju. Rodzic nie powinien do niego wchodzić przez kolejne 3 minuty, nawet
gdy niemowlę bardzo płacze. Po 3 minutach mama lub tata uspokajają maluszka,
układają znów do snu - i ponownie wychodzą. Tym razem jednak na 5 minut,
następnie na 7. Dzieci dość szybko akceptują nową sytuację, wcześniej jednak
rozpaczliwie płaczą. Nie każde dziecko dobrze reaguje na tę metodę.
Ø Jeśli maluch zacznie płakać,
poczekaj kilka minut. Jeśli sam
się nie uspokoi, wejdź do niego i pogłaszcz, nie wyjmując z łóżeczka, po czym
znów wyjdź z pokoju. Za każdym razem wydłużaj czas reakcji na płacz. Drugiego
dnia wieczorem, gdy po położeniu do łóżeczka maluch zacznie płakać, zajrzyj do
niego po pięciu minutach, potem po siedmiu i dziesięciu. Trzeciego dnia wydłuż
ten czas do siedmiu i dziewięciu minut, a od czwartego dnia nauki – do
dziesięciu. Bądź stanowcza, nawet jeśli chce ci się płakać – dzieci uczone tą
metodą po kilku nocach zaczynały same usypiać, choć dla wielu rodziców taka
metoda jest dość kontrowersyjna.
Ø Pokój powinien być wywietrzony; warto zadbać, by nie było w nim więcej niż
18–22°C. Dziecko nie
powinno być grubo ubrane. By sprawdzić, czy nie jest mu zbyt ciepło albo za
zimno, dotknij jego karku (chłodny oznacza, że malca trzeba otulić, spocony –
że jest mu za gorąco).
Ø Pozycja- maluch
powinien spać w tzw. pozycji bezpiecznej, zapewniającej mu swobodę ruchów i
drożność dróg oddechowych, czyli na wznak albo na boku. Spanie na boku polecane
jest zwłaszcza w nocy.
Ø Jeśli dziecko ma skłonność do ulewań
po karmieniu, pod materacyk można podłożyć zwinięty kocyk, tak aby unieść go
pod kątem ok. 30 stopni.
Ø Masaż samej
twarzy
(głaszcz delikatnie czoło malucha od nasady brwi ku skroniom);
Ø Przed snem trzeba wyjąć z łóżeczka dziecka
duże pluszowe zabawki .
Ø W pierwszych miesiącach życia maluch
nie potrzebuje poduszki,
Ø Głaskanie niemowlęcia chusteczką po buzi w taki sposób, że przesuwa się ona
od czoła przez oczka do ust. Maleństwo odruchowo zamyka oczka, a z każdym
kolejnym przesunięciem chusteczki pozostają one zamknięte dłużej i dłużej, aż w
końcu dziecko zasypia. Można użyć
chusteczki albo głaskać dziecko po buzi swoją dłonią.
Ø Nastrój - gdzie
zasypia dziecko, powinien panować półmrok, by światło nie raziło w oczka. Są
maluchy, które lubią zasypiać przy cicho grającej muzyce, dlatego można dziecku
spróbować włączyć na dobranoc kołysanki. Ważne, by muzyka nie grała zbyt
głośno, bo inaczej zamiast ukołysać malca do snu, tylko go rozbudzi i
rozdrażni.
Ø Bajki na dobranoc czytane
spokojnym głosem.
Ø Daj dziecku coś,
co zawsze będzie towarzyszyło mu wieczorem - misia, króliczka, ulubiony kocyk.
Powinno to być coś ciepłego i miękkiego, do czego można się przytulić, kiedy
mamy nie ma obok. Ta przytulanka być
może stanie się najważniejszą, niezastąpioną zabawką na całe lata.
Ø Kołysanki-śpiewanie kołysanek (relaksuje i solistę,
i słuchacza)
Ø Dźwięki domowych sprzętów - odkurzacza,
suszarki do włosów, zmywarki (można je nagrać i odtwarzać z taśmy);
Ø Muzyka - najlepiej
klasyczna (Ravel, Mozart, Vivaldi, Chopin, Czajkowski, Debussy, Bach, Haydn);
Ø Bujanie (najlepiej w
fotelu na biegunach - wtedy możecie się kołysać oboje);
Ø Wsłuchanie w bicie serca mamy lub taty (zadbajcie o to,
by maluch przyzwyczajał się do zasypiania przy każdym z was);
Ø Jazda samochodem (jeśli wybierzecie się na
przejażdżkę we trójkę, malucha uśpi kołysanie i szum silnika, a wy będziecie
mieli chwilę na spokojną rozmowę);
Ø Z dwulatkiem
możesz wybrać się wieczorem na długi
spacer. Nie przesadź jednak, przemęczonemu dziecku trudniej będzie usnąć
5.Co robić na koszmary senne
Ø Dla małych dzieci
granica między wyobraźnią a światem realnym jest niejasna i dlatego wiele
maluchów dręczą w nocy lęki i koszmary. Spróbuj uczyć dziecko odróżniania tego,
co prawdziwe, od tego, co nierealne.
Ø Rozejrzyj się po
dziecinnym pokoju i zastanów się, co może w maluchu wzbudzać lęk. Może trzeba
pamiętać o dokładnym zamknięciu drzwi szafy albo zdjąć z półki kwiatek, który
rzuca na ścianę przerażający cień.
Ø Duży udział w
sennych koszmarach ma telewizja. Przypilnuj, by dziecko nie zatruwało wyobraźni
filmami, które nie są dla niego przeznaczone.
Ø Podpowiedz
dziecku, jak może sobie radzić ze złymi snami - może na przykład zapalić
światło i sprawdzić, że nic nie siedzi pod łóżkiem, albo przytulić ukochanego
misia i znowu zasnąć.
Ø Postaw przy łóżku
malucha lampkę nocną i pozwól mu zasypiać przy jej świetle. Jeśli cię o to
poprosi, zostaw otwarte drzwi.
Ø Niektórym dzieciom
pomaga zabawkowa "broń" pod poduszką - na przykład wystrugany przez
tatę miecz z drewna.
6.Jak sobie
poradzić z rannym wstawaniem –dziecko skowronek
-Zasłoń okno
ciemnymi zasłonami lub przeciwsłonecznymi roletami. Jest szansa, że twój ranny
ptaszek pomyśli, że jest jeszcze noc. Możesz powiesić w oknie koc, to także
ociepli pokój i wyciszy hałasy.
-Stopniowo kładź dziecko coraz później, aż zacznie się budzić o znośnej dla
ciebie porze. Nie oczekuj natychmiastowych rezultatów, zmiana przyzwyczajeń
dziecka może trochę potrwać.
-Starszemu dziecku możesz zostawić przy łóżku kilka herbatników i coś do picia.
Rano mały zajmie się jedzeniem i nie będzie cię tak od razu budził. Pamiętaj,
by tacę z jedzeniem stawiać przy łóżku dopiero wtedy, kiedy dziecko śpi.
-Zostawiaj obok łóżka pudło z zabawkami, by dziecko miało po obudzeniu jakieś
zajęcie. Najlepsze są zabawki dawno nie widziane. Możesz mieć specjalny zestaw
tylko na takie okazje. Jeśli każdą zapakujesz w papier, jest szansa, że dziecko
będzie nimi bardziej zainteresowane.
-Wyznacz maluchowi jakieś zadanie, które powinien wykonać, zanim was obudzi.
Może to być ułożenie puzzla, zbudowanie wieży z klocków czy narysowanie
obrazka.
-Spróbuj przyzwyczaić dziecko do tego, by po obudzeniu czekało, aż zadzwoni budzik.
Na początku nastawiaj budzik na godzinę, o której maluch wstaje. Potem
codziennie opóźniaj dzwonienie o kilka minut. Można mieć nadzieję, że po jakimś
czasie dziecko zaczeka spokojnie na sygnał budzika.
-Zabierz dziecko rano do swojego łóżka, może tutaj będzie spokojniejsze, a
tobie uda się zdrzemnąć jeszcze choćby na chwilkę.
.
niedziela, 22 marca 2026
Jak soda oczyszczona wpływa na kwasowość żołądka i co to oznacza dla Twojego zdrowia?
Jak soda oczyszczona wpływa na kwasowość żołądka i co to oznacza dla Twojego zdrowia?
Soda oczyszczona, znana jako związek zasadowy, w reakcji z silnym kwasem, takim jak ten obecny w żołądku, prowadzi do wytwarzania gazu, co skutkuje beknięciem. Prosty test na beknięcie może pomóc zrozumieć, jak działa Twój żołądek.
Jak przeprowadzić test na beknięcie?
Rozpuść 1 łyżeczkę sody oczyszczonej w szklance wody.
Wypij roztwór na pusty żołądek rano.
Zmierz czas od wypicia do beknięcia.
Wyniki testu na kwasowość żołądka:
0 – 40 sekund: Nadkwaśność (rzadko spotykana)
40 – 90 sekund: Prawidłowa kwasowość żołądka
2 – 3 minuty: Zbyt wysokie pH żołądka
5 minut i dłużej: Możliwe problemy z trawieniem
Jeśli wynik testu wskazuje na problemy z trawieniem, warto powtórzyć test kolejnego ranka, ponieważ wyniki mogą się różnić. Jeśli gaz się nie wytworzy w ciągu kilku minut, trawienie może być upośledzone.
Co robić przy niedokwaszonym żołądku?
Dr Batmanghelidj w książce "Your Body’s Many Cries for Water" opisuje, jak organizm wytwarza soki żołądkowe. Aby żołądek mógł produkować kwas, potrzebuje odpowiedniej ilości wody. Brak wody prowadzi do zagęszczenia krwi i podniesienia ciśnienia, a także do migren, co może być objawem chronicznego odwodnienia.
Jak zadbać o zdrowie żołądka?
Pij wodę wysokozmineralizowaną przed posiłkami, np. szklankę wody 20-30 minut przed jedzeniem.
Unikaj produktów, które podwyższają pH, takich jak pyłek pszczeli czy woda alkaliczna.
Jeśli to konieczne, po jakimś czasie dodaj do wody ocet jabłkowy, sól podczas posiłku białkowego.
Pamiętaj, że odpowiednia ilość wody pomoże zregenerować śluzówkę żołądka. Jeśli cierpisz na zgagę, ale nie bekniesz w wyniku testu, może to oznaczać brak kwasu, a nie jego nadmiar. Przyjmowanie leków zobojętniających pH żołądka w takim przypadku może być szkodliwe.
Zadbaj o swoje zdrowie, zaczynając od prawidłowego nawodnienia i właściwej diety!
sobota, 21 lutego 2026
Astma oskrzelowa
Astma oskrzelowa
jest przewlekłą chorobą zapalną, nazywaną inaczej dychawicą. Spowodowana jest infekcjami wirusowymi oraz bakteryjnymi, niekiedy nawet stresem. Dolegliwość ta powoduje u pacjentów znacznie ograniczoną wydolność dróg oddechowych i atakuje coraz większą liczbę populacji. Astma oskrzelowa jest nieuleczalna, już na samym początku powoduje w naszych oskrzelach nieodwracalne zmiany. Jest jedną z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych na świecie, natomiast w samej Polsce na astmę cierpi ponad trzy miliony osób. Niestety badania dowodzą, że w najbliższych latach liczba zachorowań będzie wciąż rosnąć.
Charakterystycznym
objawem astmy jest świszczący oddech, duszności oraz uciążliwy kaszel. Jednak
dzięki dobrze dobranemu leczeniu - z astmą można normalnie funkcjonować.
Astma oskrzelowa
- objawy
Astma
oskrzelowa jest częstą chorobą dróg oddechowych, która występuje z szeregiem
objawów, spowodowanych m.in. problemami w przepływie powietrza przez oskrzela.
W astmie oskrzelowej mogą pojawić się:
1. świsty słyszalne
przy oddychaniu,
2. kaszel,
3. ucisk,
4. obrzęk błony
śluzowej.
5. duszność
Astmatycy skarżą się na nagłe napady duszności,
które ustępują dopiero po podaniu leków i mogą kończyć się odpluwaniem
wydzieliny.
Diagnoza
astmy oskrzelowej jest łatwa, ułatwiają ją jednoznaczne objawy, jednak czasem
trudno jest jednoznacznie stwierdzić który z czynników jest jej przyczyną. W
wyznaczeniu alergenu ważny jest wywiad przeprowadzony przez lekarza oraz
terapia polegająca na badaniu reakcji pacjenta.
Astma oskrzelowa
- przyczyny
Przyczyny
astmy oskrzelowej nie są jednoznacznie stwierdzone – mówi się raczej o zespole
czynników, które mogą ją powodować. U podłoża napadów astmy leżą mechanizmy
zapalne, alergiczno-immunologiczne oraz reakcja alergiczna na kontakt z
niektórymi substancjami, objawiająca się napadami kaszlu. Czynniki te dzielimy
na genetyczne i środowiskowe. Bardzo dużo astmatyków mieszka w krajach wysoko
uprzemysłowionych.
- Czynniki genetyczne
Niektórzy
pacjenci mają predyspozycje genetyczne, które wywołują astmę oskrzelową –
mówimy wtedy o jej odmianie atopowej. Predyspozycje te mogą być także
uaktywniane przez alergeny obecne w najbliższym otoczeniu pacjenta. Przewlekłe
infekcje dróg oddechowych.
- Czynniki środowiskowe
Alergeny,
zanieczyszczenie powietrza, dym papierosowy, kurz i roztocza należą do
czynników środowiskowych, które mogą wywoływać lub nasilać astmę oskrzelową.
Dotyczy to również wilgoci w mieszkaniu czy substancji, które zanieczyszczają
powietrze: dym i spaliny. Obecność alergenu w środowisku może być zmienna,
dlatego napady kaszlu mogą występować w różnych porach i
okolicznościach. Alergenem mogą być również pyłki roślin, sierść zwierząt
domowych, leki, niektóre produkty spożywcze.
Astma oskrzelowa
– występowanie
Na
astmę oskrzelową cierpi ok. 1,5% populacji, z czego ok. 30% stanowią dzieci.
Wpływ na jej nasilenie mają inne choroby alergiczne i zakaźne (zwłaszcza układu
oddechowego), wysoka wilgotność powietrza, tytoń i dym papierosowy, niska
temperatura powietrza. Należy zauważyć, że ataki nasilają się głównie w
zamkniętych pomieszczeniach, gdzie czynniki alergiczne nie znajdują drogi
ujścia. W wyniku astmy oskrzelowej dochodzi zazwyczaj do rozwoju rozedmy i
zespołu przewlekłego serca płucnego.
Groźna postać
astmy
Chorzy
na astmę oskrzelową mogą normalnie funkcjonować, pod warunkiem przyjmowania
leków. Jednak nie zawsze jest to możliwe. Dotyczy to szczególnie
najgroźniejszej odmiany astmy oskrzelowej - astmy ciężkiej steroidoodpornej.
Ten rodzaj choroby powoduje, że pacjenci w trakcie jej napadu dostają duszności
o takim nasileniu, że nie są w stanie wypowiedzieć ani jednego słowa. Astmie
steroidoodpornej towarzyszy tachykardia na poziomie stu uderzeń na minutę i
często sinica. Ten rodzaj dolegliwości wymaga niezwłocznej konsultacji z
lekarzem i hospitalizacji.
Groźna
odmiana astmy (tzw. astma ciężka) powoduje, że pacjenci nie są w stanie
normalnie pracować, spotykać się ze znajomymi, wykonywać najbardziej banalnych
czynności domowych czy uprawiać sportu. Dolegliwość ta prowadzi w konsekwencji
do trwałego upośledzenia oddechowego.
Leczenie
tego schorzenia polega na nowoczesnych terapiach biologicznych. W Polsce
sukcesywnie od 2015 roku refundowane są kolejne terapie biologiczne. Obecnie
dostępne leki biologiczne są przeznaczone dla pacjentów z fenotypem
eozynofilowym (mepolizumab, benralizumab), lub fenotypem IgE-zależnym (wysokie
miano przeciwciał klasy IgE, omalizumab). W przypadku pojedynczego chorego
decyzja o włączeniu leczenia biologicznego będzie uzależniona od wyniku
fenotypowania. Leczenie biologiczne jest prowadzone w ośrodkach leczenia astmy.
W Polsce jest ich około 50. Pełna lista takich ośrodków jest dostępna w
witrynie internetowej Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. Według danych
epidemiologicznych w Polsce na groźną odmianę astmy może cierpieć kilkanaście
tysięcy osób i liczba wciąż rośnie. Wielu chorych nie jest świadomych swojej
choroby.
Napad
astmy oskrzelowej - postępowanie
U
osób, u których dojedzie do silnego napadu astmy oskrzelowej konieczna jest jak
najszybsza pomoc. Niestety nawet jeśli się leczymy, regularnie przyjmujemy
leki, nie jesteśmy w stanie do końca wyeliminować duszności. Napadowy skurcz
oskrzeli sprawia, że mamy świszczący oddech i nie możemy oddychać. Poniżej
wypunktowano praktyczne rady dotyczące postępowania w takiej sytuacji.
1.
Pierwsza i najważniejsza zasada to: zachowanie spokoju. Staraj się nie
panikować, ponieważ może to pogorszyć stan zdrowia chorego.
2.
Należy jak najszybciej podać astmatykowi lek rozkurczający oskrzela (salbutamol
lub fenoterol), który ma natychmiastowe działanie. Przyjęcie tego preparatu
sprawi, że pacjent poczuje swobodę w oddychaniu.
3.
Jeżeli masz napad astmy - nie kładź się! Pozycja leżąca znacznie utrudnia
oddychanie, dlatego dobrze jest stać i podpierać się łokciami np. o stół lub
siedzieć.
4.
Nawet jeśli skurcz oskrzeli ustąpi, pacjent nie powinien zostawać bez opieki.
Należy poczekać aż wszystko wróci do normy.
5.
Ważna informacja: jeżeli w ciągu 20 minut od podania preparatów
rozkurczających, napad nie mija - podaj drugą dawkę lekarstwa. Jeżeli i to nie
pomaga, należy jak najszybciej wezwać karetkę pogotowia.
Leczenie astmy
oskrzelowej
Leczenie
astmy oskrzelowej polega na leczeniu objawowym, związanym z identyfikacją
czynnika alergizującego i unikaniu kontaktu z nim. W czasie napadów kaszlu
chorym podaje się leki doraźne, przepisane przez lekarza właśnie w celu
zmniejszenia duszności. Preparaty te hamują reakcje alergiczne.
Jeśli
napady astmy oskrzelowej nie ulegają zmniejszeniu mimo podania leku, pojawi się
sinica, ból serca, przyspieszone tętno lub osłabienie, należy skierować chorego
do lekarza.
Uwaga:
wczesne rozpoznanie astmy i dobranie odpowiedniego leczenia pozwala normalnie
funkcjonować. Chory prowadzi aktywne życie, nie ma objawów, może normalnie
pracować i uczyć się. Wczesne rozpoznanie astmy jest istotne, ponieważ pozwala
to uniknąć ciężkiej astmy oskrzelowej.
Jak zapobiegać
astmie?
Działania zapobiegające wystąpieniu astmy
oskrzelowej:
1. niedopuszczanie
do rozwoju i skuteczne niszczenie w zalążku wszystkich stanów zakaźnych dróg
oddechowych (zwłaszcza przewlekłych);
2.regularne
leczenie wszelkich reakcji i stanów alergicznych;
3. nie przebywanie w
atmosferze zapylenia, zadymienia, mgły i wilgotności;
4.skuteczne
likwidowanie zawilgocenia i zagrzybienia mieszkań;
5.rzucenie palenia,
gdyż nikotyna powoduje m.in. zwiększone wydzielanie śluzu w drogach oddechowych
i tym samym sprzyja rozwojowi przewlekłych stanów zapalnych (nieżytów) oraz
bezpośrednio drażni błonę śluzową oskrzeli;
6.odrzucenie
pokarmów, które rozpoznano jako wyzwalające lub nasilające duszność;
7.unikanie lub
ograniczenie kontaktu z substancjami, które drażnią drogi oddechowe lub
wyzwalającymi bądź nasilającymi napady duszności;
8. nie trzymanie w
domu roślin doniczkowych i innych kwiatów (np. prymulki), których zapach bądź
obecność może wyzwalać lub nasilać napad duszności astmatycznej;
9.poinformowanie
lekarza oraz wykluczenie po konsultacji z nim wszelkich leków, które wyzwalają
bądź nasilają napad duszności astmatycznej (np. Polopiryna, Penicillinum);
10.częste wietrzenie
mieszkania;
11.regularny, nie
wyczerpujący tryb codziennego życia;
12.mniej stresów,
konfliktów itp.;
13.utrzymywanie
dobrego stanu fizycznego organizmu dzięki codziennej gimnastyce, spacerom na
świeżym powietrzu oraz uprawianiu lekkiego sportu.
piątek, 20 lutego 2026
Astma u dzieci
Astma- jest
przewlekłą chorobą dróg oddechowych –oskrzeli.
Przyczyny
astmy
Jednoznaczna
przyczyna astmy jest nieznana. Jeśli u rodziców dziecka stwierdzono astmę,
atopowe zapalenie skóry lub inną alergię, to istnieje duże ryzyko, że dziecko
może zachorować na astmę. Jest to tak zwana predyspozycja genetyczna. Poza tym,
o wystąpieniu choroby decyduje jeszcze szereg innych czynników. Są to:
uczulenie na
alergeny roztoczy kurzu domowego, sierści zwierząt (kota, psa), pyłków roślin;
- palenie przez matkę tytoniu
w okresie ciąży oraz narażenie dziecka na działanie dymu tytoniowego;
- infekcje, szczególnie wirusowe
- zanieczyszczenie środowiska.
Astma to
choroba przewlekła (to znaczy, że objawy mogą występować przez całe życie), ale
można ją bardzo skutecznie opanować i utrzymywać pod kontrolą.
Ciężkość
przebiegu astmy może być różna u poszczególnych pacjentów i może się
wahać od astmy lekkiej i epizodycznej do astmy ciężkiej. U większości
dzieci chorych na astmę ma ona nasilenie lekkie lub umiarkowane, a tylko
u mniej niż 5% z nich występuje astma ciężka.
Jak często występuje astma?
Według
Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na astmę choruje ponad 300 mln ludzi na
świecie, a w populacji dzieci jest to najczęściej występująca choroba
przewlekła. W Polsce na astmę choruje więcej dzieci niż dorosłych.
Kwestionariuszowe badania epidemiologiczne z dwóch miejskich ośrodków
(Kraków, Poznań) wykonane w odstępie 7 lat wskazują, że na astmę
choruje 5–7% dzieci. Szacuje się, że rocznie nowe rozpoznanie astmy stawia się
u 0,3% do 0,5% dzieci i młodzieży.
W wieku
przedszkolnym astma częściej występuje u chłopców, później te proporcje
się zmieniają i po okresie dojrzewania astma jest częstsza
u dziewczynek. U nastolatków objawy mogą ustąpić, a następnie powrócić
w wieku dorosłym.
Jak się objawia astma?
Objawy astmy
u dzieci to:
- kaszel– zwykle
suchy i męczący; pojawia się głównie podczas snu oraz nad ranem;
- Świszczący
oddech – wysoki muzyczny dźwięk (świst) słyszalny podczas wydechu;
- trudności w oddychaniu
i płytki oddech;
- uczucie ucisku, łaskotania,
gniecenia w klatce piersiowej;
- Nawracające zapalenia oskrzeli
Nie zawsze
wszystkie powyższe objawy występują jednocześnie u każdego pacjenta,
a ich nasilenie może się zmieniać. Objawy astmy występują z reguły po
narażeniu na opisane powyżej czynniki drażniące. Tylko w astmie ciężkiej
objawy występują cały czas, zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy.
Co powoduje zaostrzenie objawów astmy?
Objawy astmy
zaostrza:
- kontakt z alergenami, na
które dziecko jest uczulone (np. roztocze kurzu domowego, naskórek
zwierząt, pyłki roślin)
- zakażenia wirusowe
i bakteryjne (szczególnie pneumokokowe)
- dym tytoniowy
- zanieczyszczenie środowiska
- pleśnie
- wysiłek fizyczny
- stres
- warunki pogodowe (zimne
powietrze, nagłe wahania temperatury, duża wilgotność powietrza).
Co robić w razie wystąpienia objawów astmy?
Jeżeli u Twojego dziecka wystąpią znaczne
trudności z oddychaniem wezwij pogotowie ratunkowe.
Jeżeli
u dziecka rozpoznano astmę i doszło u niego do nasilenia objawów
choroby, postępuj według poniższego schematu. W takiej sytuacji
z pewnością w domu znajdują sie leki podawane wziewnie, które
działają rozszerzająco na oskrzela (tzw. lek rozkurczowy, np. salbutamol).
- Podaj dziecku 1–2 dawki leku
rozkurczowego wziewnie.
- Odczekaj 15–20 minut i w
spokoju obserwuj dziecko, czy nastąpiła poprawa w oddychaniu,
ewentualnie zapytaj je, czy czuje się lepiej i czy łatwiej się mu
oddycha.
- Jeśli według Ciebie
i dziecka nie ma poprawy po 20 minutach, podaj kolejne 2 dawki
leku rozkurczowego i ponownie obserwuj dziecko.
- W ciągu godziny możesz podać
dziecku 3 razy po 2 dawki leku rozkurczowego w odstępach
20-minutowych.
- Jeśli po godzinie nie ma
poprawy – wezwij pogotowie. Do czasu przyjazdu karetki podawaj dziecku co
20 minut po jednej dawce leku rozkurczowego.
- Jeśli natomiast wystąpiła
poprawa, Twoje dziecko czuje się dobrze, może swobodnie oddychać, objawy
napadu astmy ustąpiły – koniecznie porozum się z lekarzem prowadzącym
w ciągu najbliższych 24 godzin w celu ustalenia dalszego
leczenia.
Wycisz
dziecko –jest przeważnie przerażone - bajka ,kołysanie -odwrócenie uwagi od
duszności !
Świeże
powietrze -otwórz okno , inhalacje ze środkami zleconymi przez lekarza ,zmiana
pozycji na siedzącą .
Jak lekarz
ustala rozpoznanie astmy?
Ustalenie
rozpoznania astmy opiera się na wywiadzie, zbadaniu dziecka oraz ocenie
czynności płuc. Jeżeli to możliwe, przygotuj odpowiedzi na poniższe pytania, co
ułatwi lekarzowi przeprowadzenie wywiadu.
Wywiad
- Jakie objawy ma Twoje dziecko?
W jakich okolicznościach one występują (pora dnia, roku, po wysiłku, zabawie)? Czy
istnieją jakieś znane Ci czynniki, które wywołują lub zaostrzają te
objawy?
- Twojego lekarza najbardziej
będą interesowały następujące objawy: kaszel, trudności w oddychaniu,
ciężki oddech, szybki oddech, uczucie ściskania w klatce piersiowej,
powtarzający się świst przy wydechu.
- Kiedy po raz pierwszy,
a kiedy ostatni pojawiły się te objawy?
- Czy była konieczność
hospitalizacji dziecka z powodu tych objawów?
- Czy objawy ustępują samoistnie,
czy też podajesz dziecku leki aby je złagodzić?
- Jak często z powodu tych
objawów Twoje dziecko opuszcza zajęcia przedszkolne lub szkolne?
- Czy dziecko unika aktywności
fizycznej?
- Czy kiedykolwiek u Twojego
dziecka rozpoznano inną chorobę alergiczną (np.alergię pokarmową w okresie niemowlęcym, atopowe
zapalenie skory, alergiczny katar)?
- Jakie badania dotychczas
wykonano?
- Jakie leki dotychczas
przyjmowało Twoje dziecko? Czy w związku z ich stosowaniem była
poprawa (np. dziecko mniej chorowało)?
- Czy w Waszej najbliższej
rodzinie są osoby, u których rozpoznano alergię?
- Czy Twoje dziecko jest narażone
na dym tytoniowy?
- Czy w domu znajdują się
zwierzęta? Jeśli tak, to jakie?
- Czy Wasz dom jest suchy, czy
jest wilgoć na ścianach?
- -warto sobie spisać na kartce i prowadzić dzienniczek napadów astmy oraz podanych leków
Badając
dziecko, lekarz będzie się starał ocenić przede wszystkim następujące narządy:
- skórę (wysypki, bąble
pokrzywkowe);
- nos (drożność nosa, obecność
wydzieliny w nosie);
- gardło (migdałki podniebienne
pod kątem ich przerostu, tylna ściana gardła – obecność ściekającej
wydzieliny);
- płuca (przy osłuchiwaniu lekarz
może słyszeć świsty – dźwięczne, gwiżdżące dźwięki, które wydobywają się
podczas wydechu; jest to jeden z najważniejszych objawów astmy).
Jednak podczas badania Twojego dziecka lekarz może nie stwierdzić żadnych objawów. Nie znaczy to, że dziecko nie ma astmy. Objawy astmy są niestałe i u dzieci najczęściej pojawiają się w trakcie infekcji lub po wysiłku fizycznym.
Badania diagnostyczne
1.Spirometria, która mierzy:
- ilość powietrza, jaką Twoje
dziecko jest w stanie nabrać do płuc, a następnie wydmuchać;
- czas, jaki zajmuje mu
maksymalny wydech poprzedzony głębokim wdechem. Jeśli oskrzela Twojego
dziecka są zwężone, badanie można powtórzyć po podaniu mu leku
rozszerzającego oskrzela w celu potwierdzenia, że zwężenie oskrzeli
jest odwracalne (jest to cecha charakterystyczna dla astmy). Ten test
nazywa się próbą rozkurczową.
2.Pomiar
szczytowego przepływu wydechowego (PEF) za pomocą urządzenia o nazwie pikflometr.
Badanie polega na bardzo szybkim i możliwie jak najmocniejszym
wydmuchnięciu powietrza z płuc do urządzenia. Próbę powtarza się
3 razy i zapisuje najlepszy (najwyższy) wynik. Pomiar PEFR służy
również do domowego monitorowania astmy oskrzelowej.
3.Czasami dodatkowo w celu
rozpoznania astmy wykonuje się próby prowokacyjne, oceniając stopień
nadreaktywności oskrzeli, czyli nadmiernej wrażliwości oskrzeli na czynniki
drażniące w postaci ich nagłego zwężenia (skurczu). Osoby zdrowe,
niechorujące na astmę nie mają takiej nadmiernej reakcji.
Aby dobrze wykonać spirometrię , dziecko początkowo powinno swobodnie oddychać
przez ustnik; będzie miało założony klips na nos (ma to zapobiec nabieraniu
powietrza przez nos i zapewnić oddychanie wyłącznie przez usta). Następnie
lekarz lub pielęgniarka poprosi je, by wzięło głęboki wdech, a następnie
szybko i z całej siły, jak najdłużej potrafi, wydmuchało powietrze ze
swoich płuc (tak jakby napełniało balon powietrzem). Urządzenie będzie
w tym czasie mierzyć ilość nabranego i wydmuchanego powietrza
w odpowiednim czasie. Nie jest to łatwe zadanie, dlatego jeśli Twoje
dziecko jest małe i ma mniej niż 5–6 lat, nie można u niego wykonać
spirometrii czy pomiaru PEF. W takim przypadku wprowadzenie typowego
leczenia astm „na okres próbny” kilku tygodni (najczęściej 6–8 tygodni) będzie
miało znaczenie dla ustalenia rozpoznania. Dobra odpowiedź na leczenie
potwierdzi rozpoznanie astmy, jej brak zaś skłoni lekarza do szukania innych niż
astma przyczyn objawów występujących u Twojego dziecka.
4.testy skórne
5.poziom immunoglobulin
Jakie są sposoby leczenia astmy?
Nie ma
idealnego leku na astmę, którym można by całkowicie wyleczyć Twoje dziecko.
Jednak za pomocą odpowiednich leków można skutecznie kontrolować chorobę, tak
aby objawy nie występowały wcale lub pojawiały się co najwyżej sporadycznie.
Przy dobrym leczeniu astmy codzienna aktywność Twojego dziecka nie powinna się
różnić od aktywności innych zdrowych dzieci.
Lekarz
prowadzący powinien przepisać Twojemu dziecku zasadniczo 2 rodzaje leków
w inhalatorach podawanych wziewnie: lek zmniejszający objawy, czyli lek
rozszerzający oskrzela (rozkurczowy), powodujący, że dziecku łatwiej się
oddycha; lek kontrolujący astmę (przeciwzapalny), zmniejszający wrażliwość
oskrzeli, zapobiegający występowaniu napadów astmy oraz zmniejszający ryzyko
ciężkiego napadu astmy.
Lek
rozszerzający oskrzela należy przyjmować zawsze, gdy wystąpią objawy astmy. Wtedy należy podać
dziecku jedną lub dwie dawki tego leku. Każdy pacjent z astmą musi mieć
taki lek w domu. Jeśli Twoje dziecko musi go stosować więcej niż
2 razy w tygodniu, to znaczy, że astma jest źle kontrolowana
i należy udać się do lekarza prowadzącego. Najczęściej inhalator
z lekiem rozszerzającym oskrzela ma kolor niebieski.
Leki
kontrolujące – są to
leki, których działanie jest wolniejsze niż leku rozkurczowego. Ich
przyjmowanie nie przynosi ulgi w napadzie astmy, ale poprawia stan
oskrzeli poprzez działanie przeciwzapalne. Dzięki temu Twoje dziecko
w ogóle może nie mieć objawów astmy i czuje się lepiej. Leki te
powinny być przyjmowanie regularnie, 1 lub 2 razy na dobę, tak długo,
jak zalecił lekarz. Odstawienie leku nie powoduje nagłego wystąpienia objawów
astmy. W takim przypadku astma „wraca” (np. w postaci kaszlu,
świszczącego oddechu po wysiłku) dopiero po około 2 tygodniach od
odstawienia leku. Inhalatory z lekiem kontrolującym najczęściej mają kolor
pomarańczowy lub czerwony.
Do grupy
leków kontrolujących zalicza się przede wszystkim glikokortykosteroidy podawane
wziewnie. Początkowa dawka glikokortykosteroidu w inhalatorze zależy od
ciężkości astmy u dziecka. Jeśli Twoje dziecko osiągnie dobrą kontrolę
astmy, wtedy lekarz będzie zmniejszał dawkę do możliwie najmniejszej.
Nie
wszystkie dzieci z astmą muszą przyjmować leki kontrolujące. Jeśli objawy
astmy występują rzadko i konieczność przyjęcia leku rozkurczowego nie jest
częstsza niż do 2 razy w tygodniu, a objawy ustępują po jednej
dawce, to dziecko nie musi przyjmować regularnie wziewnego
glikokortykosteroidu. Czasem tylko przy infekcji dróg oddechowych lekarz może
zalecić regularne przyjmowanie leku kontrolującego astmę, a po jej
ustąpieniu można go odstawić. Glikokortykosteroidy podawane wziewnie
w astmie oskrzelowej są bezpieczne, jeśli:
- zostały przepisane
w odpowiedniej, możliwie najmniejszej dawce dla Twojego dziecka,
- lek w formie aerozolu
podawany jest przez komorę inhalacyjną (podłużne lub kuliste urządzenie
z jednej strony zakończone ustnikiem, na który można założyć
maseczkę, a z drugiej ma otwór pasujący do końcówki inhalatora),
- po każdym podaniu leku dziecko
płucze jamę ustną.
Glikokortykosteroidy
wziewne dostają się bezpośrednio do oskrzeli i tylko bardzo niewielki ich
procent jest wchłaniany do krwi. Zatem ich działanie na wzrost, apetyt, rozwój
umysłowy i emocjonalny twojego dziecka jest minimalne.
Inne opcje lecznicze w astmie
Jeśli
regularne i poprawne stosowanie leku kontrolującego nie przynosi
oczekiwanego ustąpienia objawów astmy u Twojego dziecka, lekarz prowadzący
może:
1) zwiększyć dawkę
glikokortykosteroidu wziewnego
lub
2) dołączyć drugi lek kontrolujący
w postaci tabletek – lek blokujący receptor leukotrienowy (leukotrien jest
to substancja chemiczna, która uwalnia się do krwi podczas działania czynników
drażniących na oskrzela i powoduje skurcz oskrzeli). Lek blokujący
receptor leukotrienowy (montelukast) przyjmuje się w formie tabletki, raz
dziennie na noc – około 2 godziny po posiłku. Lek ten jest skuteczny
szczególnie przy objawach astmy po wysiłku oraz przy infekcjach wirusowych
u dzieci;-uwaga –dzieci mogą mieć koszmary senne
3) dołączyć długo działający lek
rozszerzający oskrzela w postaci wziewnej (formoterol lub salmeterol).
Czas działania leku wynosi około 12 godzin i podaje się go tak, jak lek
kontrolujący – 2 razy na dobę (rano i wieczorem, razem z glikokortykosteroidem
wziewnym). Tego leku nie wolno stosować bez glikokortykosteroidu wziewnego!
Obecnie
dostępne są inhalatory zawierające 2 leki w jednym urządzeniu:
glikokortykosteroid i długo działający lek rozszerzający oskrzela. Jeśli
Twoje dziecko wymaga jednoczesnego stosowania tych 2 leków, poproś
lekarza, aby przepisał je w jednym inhalatorze.
Może się
zdarzyć, że objawy astmy będą na tyle ciężkie, że lekarz na kilka dni przepisze
Twojemu dziecku glikokortykosteroidy w tabletkach do podawania doustnego.
Tak krótkotrwałe leczenie nie powoduje żadnych odległych działań niepożądanych- dziecko ma większy apetyt i może przytyć.
Leczenie biologiczne
Leczenie
biologiczne w astmie oskrzelowej polega na podawaniu substancji
o nazwie omalizumab. Jest to sztucznie wyprodukowane przeciwciało
skierowane przeciwko immunoglobulinie E (IgE) – markerowi alergii. Wskazaniem
do stosowania tego leczenia jest astma trudna i ciężka, która rzadko
występuje u dzieci. Lek podaje się w zastrzykach, co 2 lub
4 tygodnie, wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych.
Odczulanie w astmie wywołanej działaniem
alergenów
W przypadku
astmy wywołanej działaniem alergenów, lekarz może zaproponować tak zwane
odczulanie (tzw. immunoterapia swoista). Przed leczeniem należy wykonać testy
skórne, aby dowiedzieć się jakie konkretnie alergeny wywołują astmę
u dziecka. Immunoterapia swoista polega na podawaniu serii zastrzyków
zawierających małe dawki różnych alergenów. Na początku immunoterapii będziesz
przychodzić z dzieckiem do przychodni raz w tygodniu przez kilka
tygodni, potem raz w miesiącu przez 3–5 lat.
Sposoby podawania leków wziewnych
Leki do
podawania wziewnego mogą mieć postać aerozolu, proszku lub płynu do
nebulizacji. Inhalatory
aerozolowe można stosować w każdym wieku (od niemowlęcia do nastolatka).
Dzieci do 12. roku życia muszą przyjmować lek przez specjalną przystawkę,
nazwaną komorą inhalacyjną (inne nazwy to spejser, przystawka objętościowa)
w celu prawidłowego dostarczenia leku do oskrzeli.
W Polsce
dostępne są następujące komory inhalacyjne: Babyhaler, Volumatic, AeroChamber,
Optichamber. Do każdego dołączona jest maseczka, konieczna dla małych dzieci
(do 4. roku życia).
Technika
prawidłowej inhalacji leku:
- połącz inhalator z komorą,
- poproś dziecko o szczelne
objęcie ustnika komory inhalacyjnej wargami,
- uwolnij jedną dawkę leku
z inhalatora,
- poproś dziecko, aby oddychało
głęboko przez 10 sekund przez ustnik (dzieci do 4. r.ż. powinny się
inhalować przez maseczkę szczelnie obejmującą usta i nos),
- wyjmij z ust dziecka
komorę inhalacyjną,
- w razie konieczności podania
2 dawek leku powtórz powyższy schemat.
Komorę
inhalacyjną należy myć raz w miesiącu, a wymieniać na nową
przynajmniej raz w roku. Technika inhalacji bez komory inhalacyjnej (dla
dzieci po 12. r.ż.):
- wykonaj maksymalny wydech,
- szczelnie obejmij wargami
ustnik,
- uwolnij dawkę leku
z jednoczesnym spokojnym i głębokim wdechem,
- wstrzymaj oddech na 5–10
sekund (umożliwi to prawidłowe osadzenie się cząstek leku
w oskrzelach).
Zasada
działania inhalatorów proszkowych opiera się na uwolnieniu leku
z inhalatora wskutek przepływu powietrza przez inhalator w trakcie
wdechu pacjenta. Mogą je stosować już dzieci powyżej 5. roku życia. Dostępne
typy inhalatorów to m.in: Dysk, Turbuhaler, Easyhaler, Aerolizer, Novolizer,
Handihaler, Breezhaler. Poszczególne inhalatory są fabrycznie napełniane
określonym lekiem przeciwastmatycznym i służą wyłącznie do podawania tego
preparatu.
Technika
inhalacji z inhalatora proszkowego (dziecko samodzielnie przyjmuje lek):
- „załaduj”dawkę leku,
- wykonaj głęboki wydech,
- szczelnie obejmij wargami
ustnik inhalatora,
- wykonaj szybki i głęboki
wdech,
- przy końcu wdechu zatrzymaj
oddech na około 3–5 sekund,
- wyjmij inhalator i wykonaj
wydech.
Leki do nebulizacji
Nebulizator
to urządzenie, które zmienia płynną formę leku w parę, która następnie
jest wdychana przez dziecko za pomocą maseczki lub przez przystawkę
z ustnikiem (opcja dla starszych dzieci).
Podawanie leków w nebulizacji w leczeniu astmy jest w Polsce
bardzo popularne, a według światowych zaleceń powinno stanowić
alternatywną formę w stosunku do leków w inhalatorach aerozolowych
z komorą inhalacyjną lub inhalatorów proszkowych. Działanie leków
w nebulizacji nie jest skuteczniejsze od leków w inhalatorach aerozolowych
czy proszkowych. Z reguły w celu uzyskania odpowiedniej depozycji
leku w oskrzelach lekarz musi przepisać jego większą dawkę.
Czy jest możliwe całkowite wyleczenie astmy?
Astma jest
chorobą przewlekłą, zatem jej całkowite wyleczenie nie jest możliwe. Małe
dzieci z rozpoznaną astmą oskrzelową okołoinfekcyjną (objawy astmy,
świszczącego oddechu występują tylko w czasie infekcji wirusowej dróg
oddechowych) na ogół „wyrastają” z astmy w wieku szkolnym.
U niektórych dzieci objawy mogą się jednak utrzymywać dłużej, podobnie jak
u dzieci z astmą atopową (uczuleniową). Czynnikami predysponującymi
do przetrwałych objawów są:
- wystąpienie pierwszych objawów
po 2. roku życia,
- płeć męska,
- częste lub ciężkie epizody
świszczącego oddechu,
- dodatni wywiad rodzinny
w kierunku chorób atopowych,
Plan kontroli astmy
A. Dowiedz
się czegoś na temat astmy oskrzelowej:
- Staraj się zrozumieć działanie
różnych leków na astmę (musisz umieć odróżnić lek rozkurczowy od leku
kontrolującego; wiedzieć kiedy i jak ich używać).
- Naucz się rozpoznawać objawy
zaostrzenia astmy.
- Naucz się, jak postępować
w przypadku napadu astmy u Twojego dziecka.
B. Opracuj razem z lekarzem
prowadzącym pisemny plan leczenia astmy u Twojego dziecka. Pomoże Ci
w tym kwestionariusz o nazwie „Test kontroli astmy”, na podstawie
którego ocenicie stopień ciężkości astmy u Twojego dziecka w ostatnim
miesiącu.
Taki kwestionariusz zawiera następujące pytania:
- Jak często Twoje dziecko ma
zaostrzenia astmy?
- Czy stosowane leki
wystarczająco kontrolują objawy astmy Twojego dziecka?
- Jeśli masz w domu
pikflometr, to jaka jest czynność płuc u Twojego dziecka?
- Jak często w nocy Twoje
dziecko ma objawy astmy?
- Czy Twoje dziecko dobrze
toleruje wysiłek fizyczny?
Dodatkowo:
- Notuj działania niepożądane
stosowanych leków.
- Dowiedz się jak często masz się
umawiać na wizyty u specjalisty alergologa lub pulmonologa.
C. Modyfikuj leczenie
w zależności od sytuacji i przyspiesz termin wizyty lekarskiej, jeśli
tylko będziesz miała/miał problem z dalszym postępowaniem.
D. Unikaj czynników zaostrzających objawy astmy lub je kontroluj.
Postępując
zgodnie z zasadami takiego planu i co pewien czas go uaktualniając,
będziesz kontrolować astmę u Twojego dziecka!
Co możesz zrobić, aby zapobiec wystąpieniu takiego
uczulenia u Twojego dziecka?
Prawdopodobne
czynniki protekcyjne:
- wyłączne karmienie piersią
przez pierwsze 4–6 miesięcy życia dziecka,
- posiadanie rodzeństwa,
- dorastanie na wsi (w otoczeniu
zwierząt domowych i hodowlanych),
- zaprzestanie palenia
w ciąży,
- brak narażenia dziecka na
bierne palenie tytoniu.
U Twojego dziecka rozpoznano astmę oskrzelową – co
zrobić, aby uniknąć jej zaostrzeń?
- Wyeliminuj lub maksymalnie
zmniejsz narażenie na alergeny, na które jest uczulone Twoje dziecko.
- Zaprzestań palenia tytoniu
w jego otoczeniu.
- Unikaj podawania dziecku
pokarmów zawierających konserwanty (głównie siarczany).
- Jeśli Twoje dziecko jest otyłe,
udaj się z nim do dietetyka po poradę.
- Unikaj sytuacji stresujących
dla dziecka (np. płacz może wywołać napad astmy).
- Rozważ coroczne szczepienie
dziecka na grypę (grypa jest
czynnikiem ryzyka ciężkiego zaostrzenia astmy).
- Lecz wszystkie choroby
współistniejące-zatoki, refluks.
Test kontroli astmy u dziecka
W
rozpoznawaniu astmy u dziecka pomocny może być test kontroli astmy.
Można go przeprowadzić już u przedszkolaka - pierwsze pytania są skierowane do
dziecka.
Pytania do dziecka:
1.
Jak się czujesz?
Bardzo źle 0 pkt
Średnio 1 pkt
Dobrze 2 pkt
2.
Czy chętnie dziś bawisz się i biegasz?
Jestem trochę zmęczony 1 pkt
Nie, źle się czuję 0 pkt
Oczywiście! 3 pkt
3.
Czy często
kaszlesz?
Tak, bardzo często 0 pkt
Czasami 2 pkt
Wcale 3 pkt
4.
Czy budzisz się w nocy z
powodu kaszlu?
Czasami 1 pkt
Tak, bardzo mi on przeszkadza 0 pkt
Nie 3 pkt
Pytania dla mamy:
1.
Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko
miało objawy astmy?
Codziennie 0 pkt
19–24 dni 1 pkt
11–18 dni 2 pkt
4–10 dni 3 pkt
1–3 dni 4 pkt
Wcale 5 pkt
2.
Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko miało w
ciągu dnia świszczący oddech?
Codziennie 0 pkt
19–24 dni 1 pkt
11–18 dni 2 pkt
4–10 dni 3 pkt
1–3 dni 4 pkt
Wcale 5 pkt
3.
Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko budziło się w nocy z
powodu kaszlu?
Codziennie 0 pkt
19–24 dni 1 pkt
11–18 dni 2 pkt
4–10 dni 3 pkt
1–3 dni 4 pkt
Wcale 5 pkt
Zsumuj punkty:
19 punktów i mniej: Astma u dziecka nie
jest tak dobrze leczona, jak mogłaby być. Skonsultuj się z lekarzem, powiedz mu
o objawach, jakie ma dziecko, i zapytaj, co można zmienić w sposobie leczenia.
20 punktów i więcej: Astma u dziecka jest dobrze
leczona. Pamiętaj jednak, że astma jest chorobą nieprzewidywalną, dlatego jeśli
chcesz odstawić dziecku leki lub zmienić ich dawkowanie, porozmawiaj na ten
temat z lekarzem.
-
Zmiana bielizny pościelowej Cel 1.Utrzymanie bielizny pościelowej pacjenta w czystości. 2.Poprawa jego samopoczucia w sytuacji całk...
-
Golenie zarostu twarzy chorego niesamodzielnego Golenie zarostu polega na jego usunięciu za pomocą golarek elektrycznych, maszynek do...



