Badanie ogólne moczu

 

Mocz - wytwarzany w nerkach fizjologiczny płyn, wydalany z organizmu wraz z tym, co zostało po przemianie materii i jest nie tylko zbędne, ale szkodliwe. Razem z moczem organizm usuwa nadmiar wody, mocznik, kwas moczowy, leki, trucizny .

Badanie moczu

Badanie ogólne moczu pozwala na ocenę niektórych funkcji nerek oraz wstępną diagnozę ich uszkodzenia, kamicy lub zakażenia.

Analiza moczu pozwala na oznaczenie obecności ponad 100 różnych substancji.

JAKIE SĄ NORMY DLA BADAŃ MOCZU?


Badanie ogólne moczu:

Ciężar właściwy	1,015 - 1,035 g/ml
pH	5,5 - 6,8
Bilirubina	< 0,2 mg/dl
Urobilinogen	< 1 mg/ml
Białko	< 10 mg/dl
Glukoza	< 15 mg/dl
Ciała ketonowe	< 5 mg/dl

Badanie osadu moczu:

Erytrocyty	0-1 wpw
Leukocyty	1 -4 wpw
Nabłonki płaskie	5-15 wpw
Nabłonki okrągłe	nieobecne
Bakterie	nieobecne
Drożdżaki	nieobecne
Wałeczki szkliste	0 -1 wpw
Wałeczki inne	nieobecne
Szczawiany	obecne
Fosforany	obecne
Moczany	obecne

wpw - w polu widzenia

 

W badaniu ogólnym moczu oznacza się:

ciężar właściwy wynosi 1015-1035 -określa on zawartość substancji rozpuszczonych w moczu. Ciężar właściwy zwiększy się, jeśli poprzedniego dnia wypiliśmy mniej płynów, niż organizm potrzebował, ale też gdy wraz z moczem będzie wydalana glukoza, leki, białko. Zmniejszy - jeśli wypiliśmy za dużo płynów, a także w chorobach mających związek z utratą zdolności nerek do zagęszczania moczu. Ciężar właściwy nie powinien nigdy zbliżać się do wartości ciężaru wody, czyli 1,000 g/cm³, gdyż świadczyć to może o utracie bardzo ważnej funkcji nerki, jaką jest zagęszczanie moczu. Często jest to pierwszy objaw sugerujący rozpoczynającą się niewydolność nerek.

kolor - barwa od jasno- do ciemnożółtej .Mocz jasny lub przezroczysty jest rozcieńczony, a ciemnożółty - zagęszczony . Kolor nadaje urochrom - żółty barwnik o odcieniach zależących od zagęszczenia moczu. Zmiana barwy może być efektem tego, co zjedliśmy poprzedniego dnia. Intensywnie żółty kolor nadają duże dawki witaminy B. Jednakże brązowy lub pomarańczowy kolor świadczyć też może o obecności bilirubiny i wskazywać na żółtaczkę. 

Nieprawidłowa barwa moczu:
- czerwono-różowy -może wynikać z obecności: erytrocytów, hemoglobiny, mioglobiny, niektórych leków lub barwnika zawartego w burakach,
- mlecznobiały -może świadczyć o obecności: tłuszczów, bakterii i leukocytów lub wytrąconych fosforanów,
- zielononiebieski-zazwyczaj oznacza obecność bilirubiny, niektórych leków lub bakterii,
- ciemnoczerwonobrunatny- przyczyną może być obecność: krwi, hemoglobiny i methemoglobiny, porfiryny, barwników żółciowych, fenolu, krezolu lub leków.

przejrzystość -prawidłowy mocz jest przejrzysty, zmętnienie najczęściej spowodowane jest wytrąceniem się soli lub domieszką ropy, krwi, dużej ilości bakterii, śluzu, kuleczek tłuszczu i świadczy o ropnym zapaleniu dróg moczowych lub początkach kamicy nerkowej. Oczywiście jeśli nie zmętniał dlatego, że stał zbyt długo w cieple.

odczyn (pH) -prawidłowy wynosi około 6 .Zależeć może od rodzaju odżywiania - najbardziej kwaśny mają ludzie mięsożerni, bardziej zasadowy wegetarianie. Kwaśność wrasta w przewlekłej niewydolności nerek, zakażeniach dróg moczowych, spada przy odwodnieniu, gorączce i niedoborach wapnia. Stale utrzymujący się odczyn zasadowy może świadczyć o upośledzeniu zdolności nerki do zakwaszania moczu albo zakażenia układu moczowego bakteriami rozkładającymi amoniak. Odczyn zasadowy może również świadczyć o kamicy nerek. Zaburzenia wartości pH w moczu:

Wzrost pH > 7
- zasadowica metaboliczna i oddechowa
- przewlekła niewydolność nerek
- kwasica kanalikowa

- hiperkaliemia
- nadczynność przytarczyc pierwotna i wtórna

Spadek pH < 5
- kwasica metaboliczna i oddechowa
- hipokaliemia
- odwodnienie
- gorączka

białko- jego obecność świadczy o chorobie nerek, niewydolności układu krążenia, ale zdarza się też przy wysokiej gorączce, ciąży i po dużym wysiłku fizycznym.

Proteinuria (wydalanie białka z moczem) jest objawem:
- zwiększonej przepuszczalności kłębków nerkowych (zespół nerczycowy)
- wzrostu stężenia wolnej hemoglobiny lub mioglobiny w osoczu
- przesączania się do moczu białek patologicznych (np. białko Bence -Jones`a w szpiczaku mnogim)

glukoza - pojawia się przy cukrzycy lub chorobach nerek.

Glukozuria (wydalanie glukozy z moczem):

- jest najczęściej objawem podwyższonego stężenia glukozy w osoczu krwi (>10,0 - 11,1 mmol/l).

 

związki ketonowe -normalnie w moczu ich nie ma, mogą się pojawić, jeśli wzrośnie ich stężenie we krwi, co występuje przy gorączce, cukrzycy, długotrwałym głodzeniu.

bilirubina- to końcowy produkt przemiany barwników krwi (hemu). Wydalana jest wraz z żółcią drogą pokarmową, a jej pojawienie się wskazuje na żółtaczkę mechaniczną, wirusowe zapalenie wątroby lub inne choroby tego organu. Zaburzenia wydalania bilirubiny z moczem:

Wzrost wydalania: (+, ++, +++)
- żółtaczka mechaniczna
- wirusowe zapalenie wątroby
- marskość wątroby
- przerzuty nowotworowe do wątroby

urobilinogen -powstaje w jelicie z bilirubiny, a po wchłonięciu do krwiobiegu wydalany jest przez nerki. Niewielkie jego ilości w moczu to norma, zwiększenie wskazuje na żółtaczkę hemolityczną , wirusowe lub mechaniczne uszkodzenie wątroby.Zaburzenia wydalania urobilinogenu z moczem:

Wzrost wydalania (++, +++)
- żółtaczka hemolityczna
- wirusowe zapalenie wątroby
- toksyczne zapalenie wątroby
- marskość wątroby

osad moczu uzyskuje się po dwudziestokrotnym zagęszczeniu poprzez wirowanie. Gdy pod mikroskopem widać pojedyncze krwinki białe i czerwone, pojedyncze nabłonki płaskie oraz niewielką ilość związków mineralnych, wszystko w porządku, to norma. Większe ilości mogą wskazywać na zakażenie układu moczowego, kamicę nerkową i inne zaburzenia pracy nerek.

krew- prawidłowo w moczu nie powinno być krwinek. Ich obecność może wskazywać na zapalenie nerek, moczowodów, pęcherza moczowego, cewki moczowej. Krwinki w moczu mogą występować także przy kamicy układu moczowego. Duży wysiłek może również spowodować pojawienie się krwi w moczu.

bakterie- ich obecność może świadczyć o infekcji pęcherza lub innych części układu moczowego. O bakteriurii mówimy ,gdy w 1 ml moczu znajduje się ponad 100 000 drobnoustrojów .

zapach- niektóre choroby zmieniają zapach moczu (zakażenie bakterią E.coli może powodować cuchnący zapach, w cukrzycy zapach może być słodkawy lub przypominający aceton), przy stosowaniu antybiotyków, które są wydalane przez nerki ich zapach może być również wyczuwalny w moczu.

Choroba Parkinsona

 

Nazwa tej choroby pochodzi od londyńskiego lekarza Jamesa Parkinsona, który jako pierwszy rozpoznał i opisał w 1817 roku symptomy tego schorzenia. Choroba Parkinsona należy do grupy chorób zwyrodnieniowych układu nerwowego . Choroba ta częściej dosięga mężczyzn, niż kobiety, a średni wiek chorych na chorobę Parkinsona to 58 -60 lat, ale zdarzają się też przypadki zachorowań nawet przed 40 rokiem życia.

Przyczyną choroby Parkinsona jest obumieranie komórek nerwowych znajdujących się w istocie czarnej (substantia nigra) wytwarzających dopaminę, w wyniku czego zostaje uszkodzony lub nawet całkowicie przerwany system wewnątrzmózgowych połączeń komunikacyjnych.

Dopamina to chemiczny neuroprzekaźnik odpowiedzialny za koordynację pracy mięśni i możliwość ruchu. Ponieważ mózg ma duże właściwości kompensacyjne, objawy choroby Parkinsona pojawiają się dopiero gdy obumrze około 80 proc. komórek wytwarzających dopaminę. W początkowym okresie choroba nie daje wyraźnych objawów stąd rozpoznanie nie jest łatwe. Choroba ma charakter przewlekły i postępujący.

 

Nie ma jednoznacznie zdefiniowanych czynników powodujących zmiany zwyrodnieniowe w mózgu  będących przyczyną choroby Parkinsona.

 W przypadku choroby Parkinsona można mówić jedynie o czynnikach zwiększających ryzyko wystąpienia choroby.

Do czynników ryzyka choroby Parkinsona należą:

• wiek (pierwsze objawy choroby pojawiają się najczęściej po 60. roku życia);
• obecność choroby u bliskich krewnych -według niektórych naukowców również może mieć wpływ na rozwój choroby. Posiadanie w rodzinie jednego lub więcej bliskich krewnych cierpiących na Parkinsona może zwiększyć ryzyko zachorowania, jednak mimo wszystko prawdopodobieństwo to będzie niższe, niż 5 proc.
• długotrwałe zawodowe narażenie na kontakt z  insektycydami -stały kontakt z pestycydami i środkami chwastobójczymi może zwiększać ryzyko wystąpienia choroby. Szczególnie narażone są osoby pracujące na obszarach wiejskich i zajmujące się uprawą lub hodowlą.
• urazy głowy(wielokrotne, np. u bokserów)
• długotrwałe zawodowe narażenie na kontakt z miedzią i ołowiem;

 Początkowe objawy choroby są niespecyficzne i należą do nich:

• znużenie, chory zauważa, że męczy się szybciej niż kiedyś;
• wewnętrzny niepokój lub silnie odczuwana nadpobudliwość nerwowa;
• bolesne napięcie i skurcze mięśni - bóle które przypominają przewlekłe bóle mięśniowe.
• nastrój przygnębienia i zniechęcenia do życia.
• dyskretne zaburzenia węchowe

Objawy choroby Parkinsona pojawiają się i narastają powoli i stopniowo w ciągu kilkunastu lat.

Rozwój choroby najlepiej określa skala Hoehn-Yahra :

Zakłócenia ruchowe dotyczą najpierw tylko jednej strony ciała, ponieważ zmiany chorobowe komórek nerwowych w istocie czarnej prawie zawsze zaczynają się jednostronnie.

Na pełen obraz choroby Parkinsona składają się:

• spowolnienie ruchowe /bradykinezja / ,szczególnie trudności z wykonywaniem ruchów precyzyjnych; chód szurający, drobnymi kroczkami, brak fizjologicznych współruchów (balansowania kończyn górnych) i obniżenie żywotności, zdolności i efektywności działania, aż do całkowitego bezruchu -(akinezja);
• uczucie zesztywnienia, bóle mięśni i stawów (rigor);
• wewnętrzny niepokój, nerwowość, drżenie (tremor)- zazwyczaj objawia się w postaci lekkiego drżenia dłoni lub tylko pojedynczego palca. Może się pojawić również charakterystyczny rodzaj drżenia palców i kciuka tzw. „kręcenie pigułek". Drżenie może dotyczyć również nóg. Objaw ten jest szczególnie widoczny podczas stresu ;
• 
  
  
  
• cicha, monotonna i zamazana mowa- dyzartria;
• charakterystyczna zmiana pisma -mikrografia- pismo drobne ;
• zwolnienie reakcji, ograniczenie mimiki, twarz maskowata , trudności z rozpoczęciem ruchu, ;
• zaburzenia postawy (charakterystyczna pochylona postawa), problemy z zachowaniem równowagi ciała i koordynacją ruchową -tendencje do upadków;

• 
  
  
• rzadkie mruganie
• spowolniony przebieg procesów psychicznych, osłabiona pamięć i zdolność przypominania.

• zaburzenia wegetatywne takie jak łojotok, ślinotok, zaparcia, nadmierna potliwość (mogą pojawić się wiele lat wcześniej niż zasadnicze symptomy choroby Parkinsona).

 

 

 

Najbardziej charakterystycznymi objawami choroby Parkinsona są:

-drżenie rąk, ramion, nóg, żuchwy i twarzy,

-sztywność kończyn i tułowia,

-spowolnienie ruchów,

-upośledzenie koordynacji ruchowej i równowagi.

Choroba Parkinsona nie wymaga leczenia szpitalnego. Najczęstszą formą terapii jest leczenie lekami, zalecane są również zabiegi fizykoterapeutyczne, masaże i kąpiele. Celem leczenia jest przede wszystkim poprawienie jakości życia chorego poprzez zniwelowanie objawów choroby.
Stosuje się także leczenie farmakologiczne -podaje się leki uzupełniające poziom dopaminy oraz hamujące działanie enzymu rozkładającego dopaminę.

Różnego rodzaju zabiegi neurochirurgiczne są zazwyczaj stosowane, jeśli konwencjonalne leczenie farmakologiczne nie odnosi większego skutku. Najczęściej wykonywanym zabiegiem jest palidotomia polegająca na przecięciu struktur w obrębie tzw. gałki bladej. Celem zabiegu jest zredukowanie bądź wyeliminowanie drżenia. Inną metodą jest tzw. talamotomia podczas której chirurg niszczy niewielki obszar zwany wzgórzem (skupisko istoty szarej), co ma na celu wyeliminowanie drżenia jednostronnego. Statystyki pokazują, że tą metodą można wyeliminować drżenie u około 80 do 90 proc. pacjentów.

Stymulacja elektryczna- polega na czasowym zablokowaniu funkcji określonego rejonu mózgu za pomocą stymulacji elektrodą wszczepioną do części mózgu zwanej wzgórzem. Metoda ta pozwala poprawić i wydłużyć sprawność ruchową chorego. Elektroda domózgowa może być zaprogramowana na działanie ciągłe lub może być uruchamiana przez pacjenta w razie potrzeby, zależnie od przebiegu choroby. Wielkość obszaru mózgu objętego działaniem stymulatora i siłę impulsów elektrycznych można regulować z zewnątrz, bez konieczności wykonywania kolejnego zabiegu operacyjnego.

Niestety do chwili obecnej naukowcy nie wiedzą jak skutecznie zapobiec chorobie Parkinsona.

Jednak każde kolejne odkrycia naukowe donoszą o nowych czynnikach mogących zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby. Należą do nich między innymi:

-ćwiczenia fizyczne

-używanie powszechnych środków przeciwbólowych (aspiryna)

-dieta bogata w tłuszcze nienasycone

-picie kawy (kofeina)

Test dla osób z grupy ryzyka :

W przypadku pozytywnych odpowiedzi na poniżej zamieszczone pytania należy skonsultować się z lekarzem:

• Czy zdarza się, że twoja ręka drży, mimo iż swobodnie spoczywa?
• Czy twoja ręka jest nienaturalnie przyciśnięta do tułowia i nie porusza się podczas chodzenia?
• Czy obserwujesz u siebie pochyloną do przodu sylwetkę ciała?
• Czy podczas chodzenia szurasz nogami lub powłóczysz jedną nogą?
• Czy chodzisz małymi kroczkami często zdarza się, że potykasz się lub upadasz? Doskwiera ci apatia i brak inicjatywy?
• Masz częste bóle pleców w okolicach karku i na wysokości łopatek?
• Czy zauważyłeś, że odsunąłeś się od swoich przyjaciół i krewnych, że unikasz kontaktów z ludźmi i nie masz na nic ochoty?
• Czy dostrzegasz zmiany w swoim głosie? Czy jest on bardziej monotonny i cichy niż wcześniej lub brzmi ochryple?
• Czy twoje pismo się zmieniło lub zmniejsza się w trakcie pisania?

Eksperymentalne leczenie

Nadal toczą się badania, które mają ocenić wartość terapeutyczną przeszczepiania tkanki płodowej do jąder podstawy w celu przywrócenia wytwarzania dopaminy. Choć techniki te pozostają nadal w stadium eksperymentalnym, a ponadto stwarzają wiele problemów etycznych, chirurdzy w Szwecji i w Stanach Zjednoczonych wykonują te zabiegi wszczepiając płodową tkankę mózgową do jąder podstawy pacjentom z zaawansowaną chorobą Parkinsona. Pewna liczba tak leczonych chorych wykazuje znaczną poprawę, a u niektórych z nich poprawa jest tak duża, że mogą grać w tenisa, jeździć na nartach i prowadzić samochód.

 

 

 

POLSKIE STOWARZYSZENIA CHORYCH
NA CHOROBĘ PARKINSONA

Gdańsk, Gdynia

Gdańskie Stowarzyszenie Chorych na Chorobę Parkinsona
80-255 Gdańsk, ul. Batorego 47/7
tel. (0-58) 552 30 82
80-373 Gdynia, ul. 3 Maja 27/31
tel. (0-58) 621 80 98

Kraków

Krakowskie Stowarzysznie Osób Dotkniętych Chorobą Parkinsona
31-027 Kraków, ul. Mikołajska 2
tel. (0-12) 422 19 55
Prezes mgr inż. Czesław Abramczyk

Katowice

Śląskie Stowarzyszenie Osób Dotkniętych Chorobą Parkinsona
40-752 Katowice-Ligota, ul. Medyków 14
tel. (0-32) 252 50 04
Prezes Józef Twardak

Inowrocław

Kujawsko-Pomorskie Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona
88-100 Inowrocław, ul. B. Krzywoustego 10/60
tel. (0-52) 352 31 38
Prezes Lucjan Piekarski

Poznań

Wielkopolskie Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona
60-823 Poznań, ul. Słowackiego 8/10
tel. (0-62) 869 92 31 wew. 342
Prezes mgr Zdzisław Koper

Opole

Koło Osób z Chorobą Parkinsona
45-736 Opole, ul. Gospodarcza 34/3
tel. (0-77) 457 56 55
Prezes Jan Jura

Szczecin

Szczecińskie Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona
71-252 Szczecin, ul. Unii Lubelskiej 1
tel. (0-91) 487 71 11
Prezes dr Krystyna Honczarenko

Wrocław

Koło Przyjaciół Ludzi z Chorobą Parkinsona
50-301 Wrocław, ul. Jedności Narodowej 121
tel. (0-71) 322 84 44

Wałbrzych

Regionalne Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona
58-316 Wałbrzych 14, skr. pocztowa 91
tel. (0-74) 841 41 01
Poradnia Neurologiczna "AMICUS"
ul. Szmidta 15a

 

Stołeczne Stowarzyszenie Osób
z Chorobą Parkinsona
ul. Nowolipie 25B, 01-011 Warszawa
tel. (22) 838-34-96

 

Badania genetyczne

 

Wskazania do wykonania badania:

• pacjenci z objawami choroby Parkinsona,
• pacjenci, u których w rodzinie wystąpiły przypadki choroby Parkinsona.

Na czym polega badanie?

• w badaniu wykonuje się analizę genu, którego mutacja odpowiada za występowanie dziedzicznych form choroby.

Materiał do badania:

• wymaz z wewnętrznej strony policzka (tzw. „ślina")

Czas oczekiwania na wynik: do 17 dni roboczych

 

Gdzie wykonać?

Badania genetyczne w kierunku choroby Parkinsona przeprowadzane są w całej Polsce.

Jeżeli są Państwo zainteresowani szczegółami dotyczącymi sposobu przeprowadzenia badania, prosimy o kontakt z naszą infolinią o numerze telefonu: 0 800 702 741 (bezpłatna infolinia dla połączeń z telefonów stacjonarnych) lub z biurem handlowym, numer telefonu (032) 363 08 75.

Zaburzenia mowy

Zaburzenia mowy - grupa zaburzeń obejmująca różne rodzaje trudności w zakresie mowy.

Nieprawidłowości w zakresie tonu głosu, fonacji i artykulacji obserwuje się w przypadku wielu różnych zaburzeń. Przykładowo - w przypadku przeziębienia czy grypy głos może ulec zmianie na skutek niedrożności nosa, chrypki, itp. Występują też swoiste dysfunkcje mowy, stanowiące jednoznaczne zespoły objawów chorobowych.

Postacie zaburzeń mowy:

• rozwojowe zaburzenia mowy na podłożu neurologicznym
• zaburzenia mowy spotykane u dzieci, takie jak seplenienie, reranie

Jąkanie

• kloniczne - dominują skurcze kloniczne, powodujące powtarzanie dźwięku, np. pa...pa...palto; uważa się, że jest to łagodniejsza i często nieuświadomiona forma jąkania
• toniczne - dominują skurcze toniczne powodujące tzw. bloki w czasie mówienia; jest to bardziej zaawansowana forma jąkania i odczuwana jako bardzo przykra
• kloniczno-toniczne - występują skurcze mieszane

Afonia - mutyzm selektywny

Jest to brak lub ograniczenie mówienia przy zachowaniu rozumienia mowy i możliwości porozumiewania się za pomocą pisma. Dziecko może nie mówić w ogóle lub też rozmawia tylko z pewnymi ludźmi i w pewnych sytuacjach, w innych natomiast nie rozmawia. Te ostatnie przejawy określa się jako swoistą niechęć dziecka do mówienia. Afonia polega na uszkodzeniu strun głosowych na tle nerwicowym.

Dyslalia

Zaburzenia mowy polegające na niemożności prawidłowego wymawiania jednego, bądź kilku dźwięków. Jest to zaburzenie dźwiękowej strony języka, wyrażające się w formie zniekształcenia głosek. Wyróżnia się następujące formy dyslalii:

• jednoraka - jedna głoska wymawiana odmiennie;
• wieloraka - kilka lub kilkanaście głosek wymawianych odmiennie;
• całkowita (alalia) - wszystkie głoski wymawiane odmiennie.

Lelanie

Wadliwe wymawianie głoski l, np. lala - jaja.

Reranie (rotacyzm)

Nieprawidłowa wymowa głoski r.

Seplenienie (sygmatyzm)

Jest najczęściej spotykaną wada wymowy. Powstaje najczęściej w okresie rozwoju mowy. Polega na wadliwej realizacji głosek z grupy tzw. trzech szeregów: syczącego, szumiącego i ciszącego, czyli s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż oraz ś, ź, ć, dź.

Szeplenienie

Wypowiadanie głoski sz zamiast s.

Kappacyzm

Wada wymowy polegająca na nieprawidłowej realizacji głosek. Jest to nieprawidłowa wymowa głoski k, która często zamieniana jest na głoskę t.

• Alalia, dyslalia - zaburzenia mowy nabyte powstałe w wyniku uszkodzenia aparatu mowy lub, wg innych definicji, zaburzenia rozwojowe.

Alalia - rozwojowe zaburzenie mowy, powstające w wyniku uszkodzenia struktur korowych mózgu jeszcze przed opanowaniem mowy, z zachowaniem prawidłowego słuchu.

Dzieci cierpiące na alalię porozumiewają się za pomocą gestów i onomatopej. Z czasem są w stanie opanować coraz szersze słownictwo i porozumiewać się mową, często jednak dość niewyraźną.

Dyslalia - zaburzenia mowy polegające na nieprawidłowej realizacji fonemów wyrazów wg zazwyczaj ustalonych norm społecznych spowodowane wadami w ukształtowaniu lub uszkodzeniu peryferyjnych organów artykulacyjnych (takich jak wargi, zęby, język czy podniebienie) dotyczące tylko aspektu artykulacyjnego języka.Zachowane są rytm, melodia, akcent, ale mowa jest zatarta, mało zrozumiała lub zupełnie niezrozumiała.

• Afonia, dysfonia - upośledzenie fonacji, bezgłos i chrypka wywołane uszkodzeniami krtani, bądź czynnikami psychogennymi

Afonia (bezgłos) - utrata dźwięczności głosu. Przyczyną mogą być zaburzenia czynności krtani (porażenie nerwów krtaniowych lub zaburzenia nerwicowe), albo zniekształcenia fałdów głosowych spowodowane przez choroby zapalne nowotworowe krtani. Częściowa lub całkowita afonia jest częstym objawem nerwicy lękowej. Skrajny stopień histerycznej afonii z zupełną utratą mowy (nawet szeptanej) to apsityria.

Afonia może występować szczególnie u ludzi, u których częste używanie głosu wiąże się z wykonywanym zawodem np. u adwokatów, nauczycieli lub lektorów. Chwilowa afonia może być skutkiem silnego wzruszenia lub reakcji histerycznej.

Chrypka (łac. dysphonia, raucitas) - to zaburzenie drgań fałdów głosowych krtani powodujące powstanie turbulentnego przepływu powietrza w obrębie głośni, co objawia się wystepowaniem szorstkiego, matowego głosu.

Do rozwoju chrypki dochodzi w przypadku:

• bezpośredniego uszkodzenia lub podrażnienia fałdów głosowych
• uszkodzenia mięśni krtani
• uszkodzenia nerwów unerwiających mięśnie krtani
• zaburzeń przepływu powietrza przez krtań
• ograniczenia ruchów krtani i struktur przylegających.

 

• Afazja, anartria, dyzartria - zaburzenia mowy nabyte w wyniku uszkodzenia układu nerwowego

Afazja to spowodowane organicznym uszkodzeniem odpowiednich struktur mózgowych częściowe lub całkowite zaburzenie mechanizmów programujących czynności mowy u człowieka, który już uprzednio opanował te czynności.

Afazja to sytuacja, w jakiej osoba chora, która dotychczas nie miała żadnych problemów z funkcjami językowymi - ma trudności z mówieniem i/lub rozumieniem mowy, ma również problemy z pisaniem i czytaniem. Objawy polegające tylko na trudnościach z pisaniem lub czytaniem, bez zaburzeń mowy jako takiej, traktowane są osobno:
akalkulia-utrata zdolności liczenia,
aleksja (bądź dysleksja nabyta)-utrata zdolności czytania ,

Agrafia(lub dysgrafia nabyta)-utrata zdolności pisania.

·         Anartria (łac. anarthria) to zaburzenie mowy polegające na niemożności tworzenia artykułowanych dźwięków, spowodowane uszkodzeniem aparatu wykonawczego mowy (mięśnie języka, podniebienia miękkiego, krtani, warg) lub nerwów zaopatrujących te mięśnie (nerwy czaszkowe: nerw błędny, nerw podjęzykowy, nerw twarzowy) bądź też uszkodzeniem jąder powyższych nerwów znajdujących się w OUN.

Dyzartia - termin z zakresu neurologii; jeden z typów zaburzeń mowy, wynikający z dysfunkcji aparatu wykonawczego (języka, podniebienia, gardła, krtani). Dysfunkcja może być spowodowana: uszkodzeniem mięśni, unerwiających ich nerwów czaszkowych, jąder tych nerwów, dróg korowo-jądrowych, układu pozapiramidowego.

W wyniku ich uszkodzenia powstaje tzw. mowa dyzartryczna, która charakteryzuje się tym, że jest powolna, niewyraźna, afoniczna (czyli bezgłośna) z tzw. przydźwiękiem nosowym, które jest spowodowane opadnięciem podniebienia miękkiego i sprawia wrażenie mowy z "kluskami w ustach". Tworzenie samogłosek jest zwykle zachowane, a w zależności od miejsca uszkodzenia, dominują zaburzenia artykulacji.

 

• Parafazja-zaburzenie mowy polegające na zachowaniu zdolności płynnego mówienia przy równoczesnym przekręcaniu wyrazów lub używaniu niewłaściwych. Występuje przy uszkodzeniu (ognisko udaru niedokrwiennego, choroba Alzheimera) struktur kory mózgowej odpowiedzialnych za mowę.

 

 

Pielęgnowanie chorego z zaburzeniami mowy.

1.Ocena stopnia i rodzaju zaburzeń mowy.

2.Działania wspomagające komunikację:

• nawiązanie pozytywnego kontaktu emocjonalnego z chorym(spokojna mimika twarzy)
• posługiwanie się prostymi zdaniami
• zaniechanie używania niezrozumiałego słownictwa
• powtarzanie komunikatów aż do uzyskania potwierdzenia zrozumienia
• utrzymywanie kontaktu wzrokowego
• mówienie wolno i wyraźnie
• komunikacja niewerbalna przy trudności rozumienia mowy(gest, ruch np zamknięcie oczu, uśmiech, piktogram,
• nauka ćwiczeń wzmacniających mięśnie twarzy i ust (wysuwanie i chowanie języka, ssanie, wydmuchiwanie baniek, lizanie lizaka).