Choroba Alzheimera

 

Alzheimer

Choroba Alzheimera to zanik mózgu, spowodowany odkładaniem się w mózgu substancji białkowej, zwanej amyloidem.W badaniu mikroskopowym tkanki mózgowej stwierdza się występowanie blaszek amyloidowych zbudowanych z beta-amyloidu (zwanych też blaszkami starczymi lub płytkami starczymi), które odkładają się w ścianach naczyń krwionośnych.

Choroba Alzheimera uśmierca komórki nerwowe oraz powoduje utratę tkanki mózgowej. Z upływem czasu mózg drastycznie się kurczy, co wywiera duży wpływ na wszystkie wykonywane przez niego funkcje.

Obecność amyloidu utrudnia pracę komórki nerwowej, która pozbawiona możliwości kontaktu z innymi komórkami nerwowymi, przestaje spełniać swoje zadania. Powoduje to postępującą utratę funkcji intelektualnych prowadzącą do otępienia.

Osoba chorująca na Alzheimera żyje średnio ok. 8 lat, jednakże niektórzy chorują nawet i 20 lat. Rozwój choroby zależy w dużej części od wczesnego rozpoznania oraz warunków zdrowotnych chorego.

 Pierwszymi objawami choroby są zwykle zaburzenia pamięci początkowo operacyjnej, potem też pamięci dawnej. W miarę upływu czasu zaburzenia narastają - przeszkadzają w pracy, w życiu rodzinnym i społecznym, pojawiają się inne zaburzenia poznawcze i neuropsychiatryczne. W zaawansowanej postaci choroba uniemożliwia codzienne funkcjonowanie prowadząc wreszcie do całkowitej zależności od innych.

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną otępienia i występuje w populacji osób powyżej 65 r.ż.

Ocenia się, że na świecie choruje na chorobę Alzheimera ok. 30 mln osób, w Polsce ok. 200 tys. Ze względu na starzenie się społeczeństw w krajach uprzemysłowionych zakłada się, że ilość chorych do roku 2050 potroi się.

 

Badania epidemiologiczne stwierdzają, że zapadalność na chorobę Alzheimera wzrasta z wiekiem - u osób po 65 roku życia, stwierdza się ją u ok. 14%, a po 80 roku życia w ok. 40%.

Nazwa choroby pochodzi od nazwiska niemieckiego psychiatry i neuropatologa Aloisa Alzheimera, który opisał tę chorobę w 1906 roku.

Czynniki ryzyka

•           zaawansowany wiek

•           genotyp ApoE epsilon 4 (w niektórych populacjach)

•           urazy głowy

•           problemy zdrowotne ze strony układu sercowo-naczyniowego (z powodu cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, wysokiego poziomu cholesterolu oraz udarów)

•           ciąża po 40 roku życia

•       palenie tytoniu

 Charakterystyczne dla choroby Alzheimera objawy to:

•       agnozja - nieumiejętność rozpoznawania przedmiotów, szczególnie jeżeli pytamy o to chorego „na gorąco" np. co to jest? albo podaj mi...

•           afazja - zaburzenia mowy, jej spowolnienie

•       apraksja - zaburzenia czynności ruchowych, od prostych do złożonych, np. ubieranie, kąpanie

Objawy choroby podzielone zostały na 4 okresy :

1. Zaburzenia pamięci operacyjnej (nowe informacje)

- chory zapomina, potrzebuje więcej czasu na wykonanie codziennych czynności w domu i w pracy, często czegoś szuka

- pojawia się frustracja, konflikty z otoczeniem, problemy w pracy, depresja

 

2. Zaburzenia pamięci dawnej (zdarzenia z przeszłości, wyuczone umiejętności)

Zaburzenia myślenia, spostrzegania, zaburzenia mowy

- chory ma trudności w zarządzaniu własnością, w wykonywaniu codziennych czynności, w prowadzeniu samochodu, często błądzi

- narasta depresja i frustracja, czasem lęk, pojawiają się zachowania agresywne, chory opiekę postrzega jako kontrolę, izoluje się

3. Otępienie

- rozpad przestrzeni własnej i pozaosobowej chorego, rozpad procesu mówienia, rozumienia mowy, zaburzenia myślenia

- postępuje utrata umiejętności utrzymania higieny, ubierania się, jedzenia, poruszania się, w zaawansowanym okresie chory przestaje sygnalizować potrzeby fizjologiczne

- zmiany w stanie fizycznym: utrata masy ciała (niedożywienie), zaniki mięśniowe

4. Stadium końcowe - zaburzenia świadomości

- wysokie ryzyko powtarzających się infekcji w tym zachłystowego zapalenia płuc, odleżyn, patologicznych złamań

Choroba Alzheimera prowadzi także do zaburzeń zachowania typu :

- błądzenie, nadpobudliwość ruchowa

- pobudzenie (75% chorych)

- agresja słowna (50%)

- agresja fizyczna (25%)

- niszczenie otoczenia (12%)

- zaburzenia snu (odwrócenie rytmu dobowego)

- zaburzenia osobowości (75%)

(bierność, utrata zainteresowań, wycofanie się, później nieodpowiednie zachowanie, brak zahamowań i wreszcie egocentryzm, postawa żądaniowa)

Prawdopodobne czynniki obniżające ryzyko choroby Alzheimera

•       Podejmowanie czynności intelektualnych (np. gra w szachy lub rozwiązywanie krzyżówek)

•       Regularne ćwiczenia fizyczne

•           Utrzymywanie regularnych relacji społecznych (osoby samotne mają dwukrotnie zwiększone prawdopodobieństwo rozwoju demencji związanej z chorobą Alzheimera w późniejszym wieku niż osoby, które nie były samotne)

•           Dieta śródziemnomorska bogata w warzywa, owoce i z niską zawartością nasyconych tłuszczów uzupełniona w szczególności o: witaminy z grupy B, a zwłaszcza w kwas foliowy, curry, kwasy tłuszczowe omega-3, soki warzywne i owocowe

•           Wysokie dawki witaminy E działającej antyoksydacyjnie (w połączeniu z witaminą C).

•           Umiarkowane spożycie alkoholu (piwo, wino, wódki)

•           Leki obniżające poziom cholesterolu (statyny)

•           Jak wskazują przeprowadzone badania opisowe długie stosowanie niesteroidowych leków przeciw zapalnych (NLPZ) w zmniejszeniu objawów zapalenia stawów i bólu jest związane z obniżeniem prawdopodobieństwa wystąpienia choroby Alzheimera, ale ryzyko związane ze stosowaniem leków zdaje się przeważać korzyści związane ze stosowaniem ich, jako pierwotnego środka prewencyjnego.

•