Przybory i sprzęt ułatwiające karmienie seniora

 

Współczesne społeczeństwo coraz bardziej koncentruje się na potrzebach seniorów, co jest zrozumiałe w obliczu starzejącej się populacji. Jednym z kluczowych aspektów opieki nad starszymi osobami jest odpowiednie wsparcie w codziennych czynnościach, takich jak karmienie. Przybory i sprzęt ułatwiające karmienie seniora są nieodzowne, aby zapewnić im komfort i godność podczas posiłków, a także poprawić ich jakość życia.

Pierwszym elementem, na który warto zwrócić uwagę, są specjalistyczne naczynia. Wiele firm oferuje talerze z wysokimi krawędziami, które zapobiegają rozsypywaniu się jedzenia. Takie naczynia są idealne dla osób z ograniczoną zręcznością lub drżeniem rąk, co jest częstym zjawiskiem u osób starszych. Dodatkowo, kubki z ergonomicznymi uchwytami oraz specjalnymi pokrywkami zapobiegającymi rozlewaniu się płynów mogą znacznie ułatwić picie, szczególnie dla osób z problemami w chwytaniu przedmiotów.

Link  - talerze

Kolejnym ważnym aspektem jest dobór odpowiednich sztućców. Istnieją specjalne łyżki i widelce z grubszymi, antypoślizgowymi rączkami, które ułatwiają trzymanie. Niektóre modele mają regulowane kąty, co pozwala na lepsze dopasowanie do indywidualnych potrzeb użytkownika. Dzięki temu seniorzy mogą jeść samodzielnie, co jest nie tylko praktyczne, ale również wpływa pozytywnie na ich poczucie niezależności.

Link-sztućce dla niepełnosprawnych

Nie można zapomnieć o przyborach wspomagających, takich jak serwetki i fartuchy ochronne. Specjalne fartuchy z wodoodpornych materiałów chronią odzież przed zabrudzeniem, co jest istotne, zwłaszcza jeśli osoba starsza ma trudności z trafieniem jedzeniem do ust. Dzięki takim rozwiązaniom, senior może czuć się bardziej pewnie i komfortowo podczas posiłków, nie martwiąc się o plamy na ubraniach.

Link -śliniaki

Podstawki antypoślizgowe to kolejny przydatny element wyposażenia. Umieszczone pod talerzami lub miskami, zapobiegają przesuwaniu się naczyń podczas jedzenia. Jest to niezwykle ważne dla osób starszych, które mogą mieć problemy z koordynacją ruchową. Dzięki takim rozwiązaniom, posiłki stają się mniej stresujące i bardziej przyjemne zarówno dla seniora, jak i dla opiekuna.

Link -podkładki antypoślizgowe

Warto również wspomnieć o sprzęcie, który może wspierać proces karmienia. Elektryczne podgrzewacze do talerzy to urządzenia, które utrzymują jedzenie w odpowiedniej temperaturze przez dłuższy czas. Jest to szczególnie przydatne, gdy senior potrzebuje więcej czasu na spożycie posiłku. Ciepłe jedzenie jest nie tylko smaczniejsze, ale także łatwiejsze do spożycia, co jest istotne dla osób z trudnościami w przełykaniu.

Kolejnym przykładem są elektryczne urządzenia do miksowania i krojenia żywności. Dzięki nim można przygotować posiłki w formie, która jest łatwiejsza do spożycia dla osób z problemami z gryzieniem lub przełykaniem. Takie sprzęty pomagają w przygotowaniu jedzenia o odpowiedniej konsystencji, co jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i komfortu podczas jedzenia.

Współczesne badania pokazują, że odpowiednie wyposażenie i wsparcie podczas posiłków mogą znacząco poprawić jakość życia seniorów. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych rozwiązań, osoby starsze mogą zachować większą niezależność i godność w codziennym życiu. Badania wskazują również, że odpowiednie wsparcie w zakresie żywienia wpływa pozytywnie na zdrowie psychiczne i fizyczne seniorów, co przekłada się na ich ogólne samopoczucie i zadowolenie z życia.

 Dzięki specjalistycznym naczyniom, sztućcom, fartuchom ochronnym i nowoczesnym urządzeniom, można znacznie poprawić komfort i jakość życia seniorów. Warto inwestować w takie rozwiązania, aby zapewnić starszym osobom godne i pełne szacunku doświadczenie podczas posiłków. Zrozumienie i wdrożenie odpowiednich narzędzi nie tylko ułatwia codzienne czynności, ale także wzbogaca życie seniorów, dając im poczucie niezależności i radości z każdego dnia.

Karmienie chorych -zasady

Może się wydawać, że karmienie osoby niesamodzielnej to jedna z prostszych czynności. Wystarczy przecież nabrać pokarm na łyżkę i podać choremu do zjedzenia. Okazuje się jednak, że karmienie może stać się jedną z bardziej stresujących czynności, jeśli podejdziemy do tego w nieodpowiedni sposób.
W karmieniu fizjologicznym wyróżniamy następujące metody:
 podopieczny/pacjent samodzielny je sam,
 podopieczny/pacjent częściowo samodzielny (porażenia, niedowłady, przykurcze, unieruchomienie w gipsie, utrudnione połykanie), przyjmuje posiłki przy pomocy personelu,
 podopieczny/pacjent niesamodzielny (nieprzytomny, brak połykania, całkowicie niezdolny do samoopieki, samopielęgnacji), karmiony przez personel.
Pożywienie podajemy rozdrobnione, papkowate, zmiksowane, płynne, półpłynne.
Karmiąc podopiecznego/pacjenta zwracamy uwagę na:
1. Przygotowanie do posiłku:
 Zadbaj o przygotowanie miejsca posiłku – wywietrz pokój, odłóż niepotrzebne rzeczy. Jeśli chory spożywa posiłek w łóżku, przygotuj tzw. „stolik przyjaciel”, rozłóż serwetkę, dodaj kwiatek, żeby podopieczny miał poczucie, że je jak dorosły, a nie jak dziecko lub chory w szpitalu.
 Dobierz odpowiednie naczynia i sztućce – używaj naczyń dopasowanych do możliwości podopiecznego z tworzywa nietłukącego się. Naczynia z plastiku łatwo się przewracają, zmieniają odczucia smakowe i kojarzą się z małymi dziećmi. Podobnie kojarzy się karmienie łyżką, dlatego staraj się używać widelca. Rozłóż sztućce jak do normalnego posiłku.
 Jeśli to możliwe, posadź swojego podopiecznego tak, żeby jego głowa była lekko pochylona do przodu.
 Warto korzystać ze stolików na łóżko – jeśli podopieczny wykazuje przejawy agresji podczas karmienia, ustaw tacę z jedzeniem w zasięgu jego wzroku, ale poza zasięgiem rąk (dotyczy osób karmionych, nie jedzących samodzielnie lub z małą pomocą).
 Usiądź blisko podopiecznego w takiej pozycji, żebyście siedzieli na podobnej wysokości i mieli kontakt wzrokowy.
2. Karmienie:
 Jeśli podopieczny jest w stanie jeść samodzielnie lub z niewielką pomocą, nie wyręczaj go, „żeby było szybciej”. Możesz pomóc mu w trzymaniu sztućców i poprowadzić jego rękę tak, by łyżką trafił do buzi.
 Jeśli stan podopiecznego wymaga, żebyś go nakarmił, rób to tak, żeby nie czul się traktowany jak małe dziecko.  Jeśli jest taka potrzeba, rozdrabniaj pokarm, ale tylko podczas posiłku, w obecności chorego. Niech zobaczy najpierw swoje danie w całości.
 Nakładaj na łyżkę/widelec małe, łatwe do połknięcia kawałki.
 Zanim nabierzesz kolejną porcję, zaczekaj, aż Twój podopieczny połknie to, co ma w buzi.
 Jeśli część posiłku zostanie na ustach podopiecznego, nigdy nie zgarniaj jej łyżką, żeby podać ją ponownie do buzi, lecz wytrzyj ją serwetą. W ten sposób respektujesz godność danej osoby.
 Nie zagaduj podopiecznego, kiedy przeżuwa lub połyka pokarm. Rozmowa w takiej chwili grozi zachłyśnięciem.
 Nie wkładaj sztućców zbyt głęboko do buzi, żeby nie wywołać odruchu wymiotnego.
 Nie uderzaj sztućcami o zęby podopiecznego – u osób z demencją może to wywołać odruch zaciskania szczęki.  Jeśli twój podopieczny nie chce otworzyć buzi, dotknij lekko jego ust czubkiem łyżki. Nie napieraj.
  Słuchaj sugestii podopiecznego. Przygotuj posiłek w takiej formie, w jakiej lubi. Jeśli woli mieć podane na talerzu oddzielone warzywa, mięso i ziemniaki, to przygotuj potrawę w taki sposób. Jeśli podopieczny woli wszystko wymieszane, posłuchaj jego sugestii. Posiłek ma smakować podopiecznemu.
 Zachowaj spokj, jeśli jedzenie lub picie się wyleje. 

Algorytm karmienia chorego przez zgłębnik (sondę żołądkową)

                    

Karmienie chorego przez zgłębnik(sondę żołądkową)

Zgłębnik (sonda) to przewód wprowadzony najczęściej przez nos lub przez usta  do żołądka. Zakładanie zgłębnika do żołądka wykonuje pielęgniarka na zlecenie lekarza. Karmienie przez sondę jest niezbędne ,jeśli chory mnie może spożywać pokarmu drogą doustną .Pokarm do karmienia przez sondę  ma konsystencję płynną lub półpłynną- jest miksowany.

Najczęstsze sytuacje , w których jest zakładana sonda ,to:

-zaburzenia połykania u chorego

-wyniszczające choroby nowotworowe

-chorzy nieprzytomni ( u takich chorych ,gdy nie rokują pozytywnie  po około 2 tygodniach zakłada się pega, aby uniknąć powstania odleżyn w przewodzie pokarmowym)

-choroby pooparzeniowe

-choroby neurologiczne ( po udarach)

Cele zabiegu

Dostarczenie pożywienia do organizmu –niezbędnych składników odżywczych, ,budulcowych, energetycznych i witamin.

Niebezpieczeństwa

·        zachłystowe zapalenie płuc

·        odleżyny w przełyku

·        przekarmienie (wymioty)

·        odwodnienie.

Materiały i środki

• pokarm-300 ml jednorazowo ok. 30 stopni C

• 2 strzykawki typu Janeta 100 ml,

•  woda do przepłukania sondy,

• ciepła woda do ogrzania pokarmu,

• serwetka jednorazowego użytku bądź ręcznik kuchenny, śliniak,

• lignina lub ręcznik jednorazowy,

• fartuch ,

• gaziki,

•  rękawiczki ,

• zestaw do toalety jamy ustnej

•  worek  czerwony ,

·        worek niebieski,

·        worek czarny ,

·        środek do dezynfekcji rąk ,

·        środek do dezynfekcji powierzchni.

Przybory i sprzęt

• taca – 2 sztuki ,

·        dzbanek,

• 1 kubek  na wodę,

• 1 kubek  na  pokarm , drugi z wodą,

• miseczka  do ogrzania pokarmu,

• termometr do wody,

·        łyżeczka do zamieszania pokarmu,

• zacisk do sondy(pean),

• stetoskop,

• 2 miski nerkowate,

• parawan ,

• kosz na brudną bieliznę ,

• łóżko ,stolik ,krzesło ,taboret,

• kosz na odpady medyczne,

·        kosz na odpady komunalne,

·        pojemnik na resztki pokarmowe.

Należy zabrać ze sobą zestaw do toalety jamy ustnej ,jeśli nie była ona wykonana.

Zasady

W trakcie karmienia przez zgłębnik należy:

• ułożyć chorego w pozycji wysokiej (siedzącej), osoby nieprzytomne

można karmić w ułożeniu na boku,

• przestrzegać ilości i czasu podania porcji – 100 ml podaje się przez

około 10 minut,

• wykonać toaletę jamy ustnej przed karmieniem, ponieważ

zapobiega to powstawaniu odruchów wymiotnych oraz zmianom

patologicznym,

• przepłukać zgłębnik przed i po karmieniu,

• sprawdzić zawsze położenie zgłębnika w żołądku, aby nie podać pokarmu do dróg oddechowych (ryzyko zachłystowego zapalenia płuc),

obserwować chorego w czasie podawania pokarmu,

• nie podawać pokarmu, jeśli jeszcze zalega z poprzedniego

karmienia,

• nie podawać pokarmu o zmienionym wyglądzie i zapachu (ryzyko

wprowadzenia infekcji),

• nie wprowadzać powietrza do żołądka,

• podawać pokarm o temperaturze około 30°C (zimny spowoduje bolesny skurcz żołądka, zbyt ogrzany – jego poparzenie),

• udokumentować  ilość podawanych pokarmów i płynów w karcie podaży pokarmów lub karcie bilansu wodnego .

Algorytm  karmienia przez sondę

1.     Przedstaw się , powiedz co będziesz robić i uzyskaj zgodę.

2.     Sprawdź kartę gorączkową.

3.     Wykonaj czynności przygotowawcze:

•  zamknij okno
•  zamknij drzwi
•  ustaw parawan
•  odstaw stolik przyłóżkowy
•  sprawdź temperaturę otoczenia
•  sprawdź jakie przybory ma pacjent w stoliku

4.     Umyj i zdezynfekuj ręce.

5.     Przygotuj zestaw wraz z pojemnikami na odpady.

6.     Wlej wodę do dzbanka, sprawdź temperaturę wody na nadgarstku.

7.     Ubierz fartuch i rękawiczki przy łóżku chorego.

9.     Połóż tacę na stolik przyłóżkowy.

10. Kubek z pokarmem umieść w miseczce z ciepłą wodą (użyj  termometru, aby sprawdzić temperaturę pokarmu). Jeżeli nie ma termometru sprawdź pokarm dotykając kubka  lub nabierz do strzykawki i niewielką ilość pokarmu połóż na swoim przedramieniu.

11.  Sprawdź zapach i konsystencję pokarmu – nie podawaj, jeśli podejrzewasz, że pokarm jest nieświeży (ryzyko infekcji) lub ma grudki, elementy stałe, np. kawałek kości (zablokuje sondę). Jeżeli mix jest za gęsty –można rozcieńczyć wodą.

12.Rozłóż zawinięcia kołdry od strony dalszej i bliższej.

13.   Podnieś  wezgłowie.

14. Posadź chorego.

15. Rozłóż ręcznik pod brodę  chorego ( aby zabezpieczyć pościel i piżamę).

16. Wykonaj toaletę jamy ustnej (wg algorytmu) jeśli nie była wykonana.

17. Sprawdź położenie zgłębnika w żołądku – zaciśnij peanem zgłębnik i otwórz końcówkę, połóż miskę nerkowatą na klatce piersiowej chorego, wyjmij jedną strzykawkę i nabierz 10 ‒ 20 ml powietrza, załóż stetoskop i membranę przyłóż w okolice żołądka, zwolnij zacisk, wpuść do żołądka powietrze. Odgłos bulgotania świadczy o tym, że końcówka zgłębnika znajduje się w żołądku.

18. Odciągnij powietrze z powrotem.

19.Zaciśnij pean.

20.Podłącz strzykawkę, zwolnij zacisk i odciągnij treść żołądkową – w ten sposób sprawdzisz, czy nie zalega treść pokarmowa z poprzedniego karmienia (jeśli pokarm zalega, należy odczekać około 30 minut i podać porcję, w razie wątpliwości należy zgłosić pielęgniarce). Strzykawkę odrzuć do miski nerkowatej.

21.Zamknij zacisk.

22.Z kubka nabierz 20 ‒ 30(50 ) ml wody, nie naciągając powietrza.

23.Zwolnij zacisk.

24.Przepłucz zgłębnik wodą.

25.Zamknij zacisk.

26.Strzykawką naciągnij pokarm, ochraniaj końcówkę ligniną ,aby wypuścić powietrze skieruj strzykawkę pionowo do góry

27.Zwolnij zacisk i podaj  powoli pokarm ze strzykawki przez zgłębnik.

28.Powtarzaj czynności od punktu 26 do 27 tak długo , aby podać cały pokarm choremu.

29.Na koniec przepłucz zgłębnik wodą w ilości 20-30(50) ml .

30.Zamknij zgłębnik i zabezpiecz końcówkę gazikiem.

31.Strzykawki odrzuć do czerwonego worka ( na praktyce –strzykawki po umyciu zostają w stoliku chorego ).

32.Pozostaw chorego w pozycji siedzącej lub półsiedzącej około 30 minut, aby pokarm zgromadzony w żołądku nie wrócił do przełyku i nie przedostał się do dróg oddechowych i nie spowodował zachłyśnięcia się.

33. Zaściel łóżko.

34.Wykonaj czynności końcowe przy łóżku chorego:

·        odstaw tacę na wózek,

·        zdezynfekuj używane sprzęty ,

·        przystaw stolik przyłóżkowy,

·        odstaw krzesło i taboret,

·        odstaw parawan .

35.Wykonaj czynności końcowe po zabiegu:

·        posegreguj odpady,

·        resztki pokarmowe wylej do pojemnika na resztki ,

·        zdezynfekuj sprzęt(basen, miski  włóż do myjni dezynfektora)

·        umyj sprzęt,

·        osusz sprzęt,

·        zdejmij fartuch ,

·        umyj i zdezynfekuj ręce,

·        schowaj zestaw do szafy,

·        udokumentuj zabieg,

·        odnotuj godzinę i ilość podanego pokarmu w dokumentacji chorego- 

• w karcie bilansu wodnego
• w karcie przyjmowanych pokarmów
• w  karcie gorączkowej 
•  w  dokumentacji egzaminacyjnej.