Pionizacja i stopniowe uruchamianie chorego

 

Pionizacja i stopniowe uruchamianie chorego jest ważne ze względu na zapewnienie prawidłowego funkcjonowania układu krążenia.

Polega ona na stopniowym przechodzeniu z pozycji poziomej do pionowej. Możliwe jest to na łóżku ortopedycznemu lub stole pionizacyjnym.

W wyniku braku samoistnego zmieniania pozycji ciała, dochodzi do zaniku zdolności samodzielnego wyrównywania ciśnienia i może prowadzić to do następujących objawów :

• zaburzenia świadomości,
• zaburzenia widzenia,
• zaburzenia słuchu ,
• omdleń.

Przeciwwskazaniem do dalszego pionizowania jest: blednięcie,
pocenie się pacjenta.

Domowy sposób na pionizację pacjenta to stopniowe usprawnianie go z pozycji leżącej tak, by mógł siedzieć na wózku i przemieszczać się.

• Początkowo unosimy głowę pacjenta ponad resztę tułowia i obserwujemy jego samopoczucie.
• Codziennie układamy go wyżej i na dłuższy czas.
• Następnym krokiem jest pozycja półsiedząca na poduszkach lub podniesienie wezgłowia łóżka. Zawsze pamiętamy, by pozycja była stabilna. Pionizacja musi być rozłożona w czasie tzn. jeśli dziś pacjent usiadł po raz pierwszy, to nie znaczy, że może być wsadzony do wózka.
• Kolejnym krokiem jest siedzenie w łóżku z wyprostowanymi nogami , tułów podpieramy poduszkami. Ręce również powinny być odpowiednio ułożone, by nie powodować niepotrzebnego napięcia mięśni. Jeżeli tętno chorego przyspiesza, a on sam blednie, bezwzględnie kładziemy go w pozycji płaskiej.
• Mierzymy pacjentowi ciśnienie zanim zaczniemy pionizować jego pozycję, potem gdy siedzi mierzymy po raz drugi i - jeżeli ciśnienie jest niższe od poprzedniego, co oznacza, że organizm sobie nie radzi - powinniśmy go położyć.
• Sama obserwacja chorego też wystarczy - gdy blednie, poci się kończymy pionizację, chory się zmęczył.
• Stopniowo wydłużamy czas siedzenia, by przyzwyczaić układ krążenia do zmian pozycji.
• Kolejnym etapem w pionizacji jest siedzenie z opuszczonymi nogami . Sadzamy chorego na krótko, za pomocą mechanizmu łóżka lub osób trzecich. Nie zostawiamy go w tej pozycji samego, gdyż może się nagle źle poczuć. Zabezpieczamy go przed upadkiem do przodu za pomocą poduszki. Po kilku próbach stopniowo wydłużamy czas pozostawania w danej pozycji.
• Jeżeli ta pozycja jest dobrze tolerowana, można przełożyć pacjenta na wózek. Pozostawiamy pacjenta w nowej pozycji od 5 min., stopniowo wydłużając czas.
• Potem, jeśli to możliwe, sadzamy chorego na wózek na czas posiłków i umożliwiamy mu uczestniczenie w życiu rodziny.
• Jeżeli pacjent czuje się dobrze, codzienne spacery byłyby wspaniałym uzupełnieniem rehabilitacji.

Pionizacja wykonywana przez chorego samodzielnie

Algorytm -Mycie głowy u chorego leżącego

 Mycie głowy u chorego leżącego w łóżku to zadanie, które wymaga zarówno delikatności, jak i odpowiedniej techniki. Przede wszystkim, warto zrozumieć, dlaczego jest to tak istotne. Higiena osobista wpływa na ogólne samopoczucie pacjenta, a mycie głowy to jeden z kluczowych elementów utrzymania czystości. Czysta skóra głowy zapobiega infekcjom i podrażnieniom, a także przynosi ulgę i komfort choremu. Dlatego warto podejść do tego zadania z pełnym zaangażowaniem i uwagą.

Zacznijmy od przygotowania odpowiednich narzędzi. Potrzebne będą miska lub specjalny basen do mycia głowy  ,  2 dzbanki z ciepłą wodą,2  ręczniki, szampon i ewentualnie odżywka. Warto również zapewnić sobie dodatkowe akcesoria, takie jak grzebień i suszarka, jeśli stan pacjenta na to pozwala. Ważne jest, aby wszystko było w zasięgu ręki, co ułatwi cały proces i pozwoli uniknąć niepotrzebnego stresu zarówno dla opiekuna, jak i pacjenta.

Kiedy masz już wszystko przygotowane, warto zacząć od rozmowy z pacjentem. Wyjaśnij mu, co zamierzasz zrobić, i upewnij się, że jest na to gotowy. Komunikacja jest kluczowa, zwłaszcza z osobami, które mogą czuć się niepewnie lub bezradnie w tej sytuacji. Dla przykładu, możesz powiedzieć: "Teraz umyjemy twoją głowę, to zajmie kilka minut, a po wszystkim poczujesz się odświeżony." Taki prosty dialog może zdziałać cuda, budując zaufanie i zapewniając komfort psychiczny.

Kolejnym krokiem jest odpowiednie ułożenie pacjenta. Jeśli stan zdrowia na to pozwala, delikatnie podnieś jego głowę i umieść pod nią ręcznik, który wchłonie nadmiar wody. Jeżeli pacjent nie może unieść głowy, użyj specjalnej umywalki, którą wsuniesz pod jego kark. Pamiętaj, aby zawsze działać z delikatnością i troską, aby nie sprawić choremu bólu ani dyskomfortu.

Teraz czas na najważniejszy element - samo mycie. Zacznij od dokładnego zmoczenia włosów ciepłą wodą. Upewnij się, że woda ma odpowiednią temperaturę, najlepiej sprawdzając to na własnym nadgarstku. Następnie nałóż niewielką ilość szamponu na ręce i delikatnie wmasuj go w skórę głowy pacjenta. Pamiętaj, aby unikać zbyt mocnego nacisku i gwałtownych ruchów, które mogą być nieprzyjemne. Mycie głowy powinno być relaksującym doświadczeniem, dlatego staraj się, aby masaż skóry głowy był delikatny i kojący.

Po dokładnym umyciu nadchodzi czas na spłukanie szamponu. Używaj ciepłej wody i dzbanka, aby dokładnie usunąć wszystkie pozostałości mydlin. Upewnij się, że żaden szampon nie pozostał na skórze głowy, co mogłoby prowadzić do podrażnień. Jeśli pacjent wyraża taką chęć, możesz zastosować odżywkę, która dodatkowo nawilży włosy. Postępuj z nią podobnie jak z szamponem, ale pamiętaj, że często odżywka nie wymaga tak intensywnego spłukiwania.

Po zakończonym myciu czas na suszenie. Delikatnie osusz włosy ręcznikiem, starając się nie pocierać zbyt mocno. Jeśli pacjent wyraża zgodę, możesz użyć suszarki na niskiej temperaturze, aby całkowicie osuszyć włosy. Pamiętaj jednak, aby nie trzymać suszarki zbyt blisko skóry, co mogłoby ją podrażnić.

Na koniec warto wspomnieć o częstotliwości mycia głowy. Zazwyczaj wystarcza mycie raz w tygodniu, jednak może to się różnić w zależności od stanu zdrowia pacjenta i jego osobistych preferencji. Regularne mycie głowy pomaga nie tylko w utrzymaniu higieny, ale również w poprawie komfortu psychicznego chorego, co jest niezwykle istotne w procesie dochodzenia do zdrowia.

Podsumowując, mycie głowy u chorego leżącego w łóżku to proces, który wymaga uwagi, delikatności i odpowiedniego podejścia. Każdy pacjent jest inny, dlatego ważne jest, aby dostosować procedurę do jego indywidualnych potrzeb i możliwości. Pamiętaj, że twoja rola jako opiekuna jest nieoceniona, a twoja troska i profesjonalizm mogą znacząco wpłynąć na jakość życia chorego.

ALGORYTNM MYCIA GŁOWY  

Mycie głowy choremu leżącemu

Mycie włosów to usuwanie ze skóry głowy i włosów brudu i łoju za pomocą wody i szamponu lub na sucho –za pomocą specjalnych szamponów w sprayu czy zwykłej mączki ziemniaczanej .

Technika mycia głowy choremu leżącemu uzależniona jest od jednostki

chorobowej i stanu ogólnego chorego. Najczęściej głowę myje się w pozycji leżącej na wznak. Głowę myje się w zależności od potrzeby, nie rzadziej niż raz w tygodniu.

Cele zabiegu

Mycie głowy wykonuje się w celu:

• utrzymania w czystości skóry głowy i włosów,

• poprawienia funkcji skóry głowy,

• pobudzenia krążenia krwi,

•  zapobiegania powstawaniu odleżyn, zwłaszcza w okolicach potylicy i   małżowiny usznej,

• usunięcia kurzu ,łoju ,potu ,wszy ,

• poprawienia samopoczucia pacjenta,

• zapewnienia mu estetycznego wyglądu,

• wyrobienia nawyku mycia głowy.

Zagrożenia

• zamoczenie bielizny osobistej lub pościelowej,

• podrażnienie oczu szamponem,

• zalanie wodą uszu i twarzy,

• zamoczenie lub przemieszczenie istniejących u pacjenta

opatrunków, gipsów,

• wystąpienie reakcji uczuleniowej na składniki szamponu

lub odżywek.

Przeciwskazania

• ·        udar krwotoczny ,
• ·        konsultacje czy zabiegi wymagające wyjścia (aby chory nie wychodził w mokrych włosach
• ·        ciężki stan kliniczny chorego.

Materiały i środki

·        szampon i odżywka do włosów (jeśli chory używa),

·        ciepła woda ,

·        rękawiczki 2 pary ,

·        fartuch ochronny,

·        folia do osłony pościeli lub podkład higieniczny ,

·        ręczniki jednorazowe,

·        waciki do uszu ,

·        środek do dezynfekcji rąk i powierzchni ,

·        worki czerwony i niebieski .

Przybory i sprzęt

·        grzebień lub szczotka,

·        termometr,

·        suszarka,

·        dwa ręczniki optymalnej wielkości,

·        2 wiadra 5 ‒ 10 litrowe, jedno z wodą o temperaturze ok. 39°C,

drugie puste na zużytą wodę,

·        2 dzbanki z ciepłą wodą do mycia i płukania włosów o temperaturze

ok. 36 ‒ 39°C, 

   miska pneumatyczna , zwykła miska lub przybory do wykonania rynienki ,  

  tace -2 sztuki ,

·        stolik,

·        taboret,

·        krzesło,

·        parawan ,

·        wózek ,

·        kosz na brudna bieliznę,

·        kosz na odpady medyczne .

Zasady

W trakcie wykonywania zabiegu należy przestrzegać następujących

zasad:

• poinformowaniu chorego o zamiarze wykonania zabiegu, uzyskaniu

jego zgody i pozyskaniu go do współpracy,

• zapewnieniu mu wygody i bezpieczeństwa,

• dobraniu odpowiedniego nieuczulającego szamponu,

• zapewnieniu optymalnej temperatury wody (36 ‒ 39°C) i otoczenia

(20 ‒ 22°C),

• przenoszeniu dzbanka za głową chorego,

• zabezpieczeniu uszu przed zalaniem wodą, np. wacikami,

• osłonięciu oczu chorego swoją dłonią,

• dwukrotnym myciu i spłukiwaniu głowy,

• wykonaniu masażu głowy,

• niedopuszczeniu do oziębienia chorego i zamoczenia bielizny.

Algorytm mycia głowy

·        Przedstaw się , powiedz co będziesz robić i uzyskaj zgodę.

·        Sprawdź kartę gorączkową.

·        Wykonaj czynności przygotowawcze:

•  zamknij okno
•  zamknij drzwi
•  ustaw parawan
•  odstaw stolik przyłóżkowy
•  sprawdź temperaturę otoczenia
•  przystaw krzesło siedziskiem do dolnego szczytu łóżka.

·        Umyj i zdezynfekuj ręce

·        Przygotuj zestaw (sprawdź czy suszarka działa)wraz z pojemnikami na odpady.

·        Wlej wodę do dzbanków i wiadra sprawdź temperaturę wody na nadgarstku.

·        Ubierz fartuch i rękawiczki przy łóżku chorego.

·        Połóż tacę na stolik przyłóżkowy.

·        Rozłóż zawinięcia kołdry od strony dalszej i bliższej.

·        Połóż płasko wezgłowie.

·        Posadź chorego.

·        Wyjmij poduszkę i jasiek – jedną poduszkę podłóż pod plecy chorego.

·        Zabezpiecz wezgłowie podkładem .

·        Zabezpiecz plecy chorego ręcznikiem.

·        Połóż miskę pneumatyczną, otwórz odpływ i umieść w pustym

wiaderku.

·        Połóż pacjenta na plecach głową w misce i sprawdź, czy mu wygodnie –ręcznik powinien wyścielać zagłębienie na głowę .

·        Rozczesz delikatnie włosy.

·        Zabezpiecz uszy wacikami.

·        Sprawdź temperaturę wody termometrem.

·        Polej wodą z dzbanka głowę chorego- trzymaj dzbanek za głową chorego, ręką osłaniaj oczy.

·        Nalej na swoje dłonie trochę szamponu i rozprowadź na włosach

(zaczynamy od tyłu głowy). Umyj włosy przytrzymując jedną ręką kark chorego  – wykonaj masowanie w różnych kierunkach opuszkami palców (ruchy delikatne, ale zdecydowane), pomaga to rozprowadzić szampon oraz poprawia krążenie skóry głowy.

·        Spłucz głowę – lewą ręką trzymaj dzbanek za głową chorego, a prawą osłaniaj oczy.

·        Powtórz czynność mycia, staraj się wykonać delikatny masaż.

·        Nabieraj wody z wiadra dzbankiem jeśli zachodzi taka potrzeba  do spłukiwania głowy. Spłukuj tak długo, aż nie będzie piany.

·        Nałóż odżywkę, jeśli chory jej używa. Rozprowadź ją równomiernie

·        na włosach, wmasuj preparat lekko palcami, okręć włosy  ręcznikiem. Utrzymaj preparat 15 ‒ 20 minut,  jeśli trzeba - spłucz ciepłą wodą. Zaczekaj aż woda spłynie z włosów.

·        Delikatnie posadź chorego i zabezpiecz głowę ręcznikiem(turban).

·        Wylej resztki wody z miski i wyjmij miskę pneumatyczną i odłóż na wózek, stolik lub taboret.

·        Usuń i wyrzuć podkład foliowy(jednorazowy do czerwonego worka).

·        Podnieś zagłówek.

·        Rozłóż obie poduszki i połóż suchy  ręcznik.

·        Ułóż wygodnie chorego.

·        Zdejmij turban.

·        Wytrzyj głowę i wyjmij z uszu waciki – wyrzuć je do miski nerkowatej lub odpadów medycznych.

·        Delikatnie rozczesz włosy (od końcówek do nasady), resztę włosów

z grzebienia zgarnij na ligninę i wyrzuć.

·        Zmień rękawiczki (aby nie dotykać przewodów i gniazdek elektrycznych mokrymi rękami).

·        Wysusz suszarką głowę chorego lub pozostaw do naturalnego

wyschnięcia (pod głową ręcznik), np. przy włosach osłabionych

chemioterapią.

·        Rozczesz włosy grzebieniem .

·        Usuń ręcznik.

·        Wykonaj czynności końcowe przy łóżku chorego:

•  odstaw tacę na wózek,
•  zdezynfekuj używane sprzęty ,
•  przystaw stolik przyłóżkowy,
•  odstaw krzesło i taboret, 
•  odstaw parawan .

·        Wykonaj czynności końcowe po zabiegu:

• posegreguj odpady,
•  zdezynfekuj sprzęt,
•  umyj sprzęt,
•  osusz sprzęt,
•  zdejmij fartuch ,
•  umyj i zdezynfekuj ręce,
• schowaj zestaw do szafy,
•  udokumentuj zabieg .

Film instruktażowy ze strony Damy Radę :

mycie głowy