Astma oskrzelowa

 

Astma oskrzelowa

 jest przewlekłą chorobą zapalną, nazywaną inaczej dychawicą. Spowodowana jest infekcjami wirusowymi oraz bakteryjnymi, niekiedy nawet stresem. Dolegliwość ta powoduje u pacjentów znacznie ograniczoną wydolność dróg oddechowych i atakuje coraz większą liczbę populacji. Astma oskrzelowa jest nieuleczalna, już na samym początku powoduje w naszych oskrzelach nieodwracalne zmiany. Jest jedną z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych na świecie, natomiast w samej Polsce na astmę cierpi ponad trzy miliony osób. Niestety badania dowodzą, że w najbliższych latach liczba zachorowań będzie wciąż rosnąć.

Charakterystycznym objawem astmy jest świszczący oddech, duszności oraz uciążliwy kaszel. Jednak dzięki dobrze dobranemu leczeniu - z astmą można normalnie funkcjonować.

Astma oskrzelowa - objawy

Astma oskrzelowa jest częstą chorobą dróg oddechowych, która występuje z szeregiem objawów, spowodowanych m.in. problemami w przepływie powietrza przez oskrzela. W astmie oskrzelowej mogą pojawić się:

1.  świsty słyszalne przy oddychaniu,

2.  kaszel,

3.  ucisk,

4.  obrzęk błony śluzowej.

5.   duszność

Astmatycy skarżą się na nagłe napady duszności, które ustępują dopiero po podaniu leków i mogą kończyć się odpluwaniem wydzieliny.

Diagnoza astmy oskrzelowej jest łatwa, ułatwiają ją jednoznaczne objawy, jednak czasem trudno jest jednoznacznie stwierdzić który z czynników jest jej przyczyną. W wyznaczeniu alergenu ważny jest wywiad przeprowadzony przez lekarza oraz terapia polegająca na badaniu reakcji pacjenta.

Astma oskrzelowa - przyczyny

Przyczyny astmy oskrzelowej nie są jednoznacznie stwierdzone – mówi się raczej o zespole czynników, które mogą ją powodować. U podłoża napadów astmy leżą mechanizmy zapalne, alergiczno-immunologiczne oraz reakcja alergiczna na kontakt z niektórymi substancjami, objawiająca się napadami kaszlu. Czynniki te dzielimy na genetyczne i środowiskowe. Bardzo dużo astmatyków mieszka w krajach wysoko uprzemysłowionych.

• Czynniki genetyczne

Niektórzy pacjenci mają predyspozycje genetyczne, które wywołują astmę oskrzelową – mówimy wtedy o jej odmianie atopowej. Predyspozycje te mogą być także uaktywniane przez alergeny obecne w najbliższym otoczeniu pacjenta. Przewlekłe infekcje dróg oddechowych.

• Czynniki środowiskowe

Alergeny, zanieczyszczenie powietrza, dym papierosowy, kurz i roztocza należą do czynników środowiskowych, które mogą wywoływać lub nasilać astmę oskrzelową. Dotyczy to również wilgoci w mieszkaniu czy substancji, które zanieczyszczają powietrze: dym i spaliny. Obecność alergenu w środowisku może być zmienna, dlatego napady kaszlu mogą występować w różnych porach i okolicznościach. Alergenem mogą być również pyłki roślin, sierść zwierząt domowych, leki, niektóre produkty spożywcze.

Astma oskrzelowa – występowanie

Na astmę oskrzelową cierpi ok. 1,5% populacji, z czego ok. 30% stanowią dzieci. Wpływ na jej nasilenie mają inne choroby alergiczne i zakaźne (zwłaszcza układu oddechowego), wysoka wilgotność powietrza, tytoń i dym papierosowy, niska temperatura powietrza. Należy zauważyć, że ataki nasilają się głównie w zamkniętych pomieszczeniach, gdzie czynniki alergiczne nie znajdują drogi ujścia. W wyniku astmy oskrzelowej dochodzi zazwyczaj do rozwoju rozedmy i zespołu przewlekłego serca płucnego.

Groźna postać astmy

Chorzy na astmę oskrzelową mogą normalnie funkcjonować, pod warunkiem przyjmowania leków. Jednak nie zawsze jest to możliwe. Dotyczy to szczególnie najgroźniejszej odmiany astmy oskrzelowej - astmy ciężkiej steroidoodpornej. Ten rodzaj choroby powoduje, że pacjenci w trakcie jej napadu dostają duszności o takim nasileniu, że nie są w stanie wypowiedzieć ani jednego słowa. Astmie steroidoodpornej towarzyszy tachykardia na poziomie stu uderzeń na minutę i często sinica. Ten rodzaj dolegliwości wymaga niezwłocznej konsultacji z lekarzem i hospitalizacji.

Groźna odmiana astmy (tzw. astma ciężka) powoduje, że pacjenci nie są w stanie normalnie pracować, spotykać się ze znajomymi, wykonywać najbardziej banalnych czynności domowych czy uprawiać sportu. Dolegliwość ta prowadzi w konsekwencji do trwałego upośledzenia oddechowego.

Leczenie tego schorzenia polega na nowoczesnych terapiach biologicznych. W Polsce sukcesywnie od 2015 roku refundowane są kolejne terapie biologiczne. Obecnie dostępne leki biologiczne są przeznaczone dla pacjentów z fenotypem eozynofilowym (mepolizumab, benralizumab), lub fenotypem IgE-zależnym (wysokie miano przeciwciał klasy IgE, omalizumab). W przypadku pojedynczego chorego decyzja o włączeniu leczenia biologicznego będzie uzależniona od wyniku fenotypowania. Leczenie biologiczne jest prowadzone w ośrodkach leczenia astmy. W Polsce jest ich około 50. Pełna lista takich ośrodków jest dostępna w witrynie internetowej Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. Według danych epidemiologicznych w Polsce na groźną odmianę astmy może cierpieć kilkanaście tysięcy osób i liczba wciąż rośnie. Wielu chorych nie jest świadomych swojej choroby.

Napad astmy oskrzelowej - postępowanie

U osób, u których dojedzie do silnego napadu astmy oskrzelowej konieczna jest jak najszybsza pomoc. Niestety nawet jeśli się leczymy, regularnie przyjmujemy leki, nie jesteśmy w stanie do końca wyeliminować duszności. Napadowy skurcz oskrzeli sprawia, że mamy świszczący oddech i nie możemy oddychać. Poniżej wypunktowano praktyczne rady dotyczące postępowania w takiej sytuacji.

1. Pierwsza i najważniejsza zasada to: zachowanie spokoju. Staraj się nie panikować, ponieważ może to pogorszyć stan zdrowia chorego.

2. Należy jak najszybciej podać astmatykowi lek rozkurczający oskrzela (salbutamol lub fenoterol), który ma natychmiastowe działanie. Przyjęcie tego preparatu sprawi, że pacjent poczuje swobodę w oddychaniu.

3. Jeżeli masz napad astmy - nie kładź się! Pozycja leżąca znacznie utrudnia oddychanie, dlatego dobrze jest stać i podpierać się łokciami np. o stół lub siedzieć.

4. Nawet jeśli skurcz oskrzeli ustąpi, pacjent nie powinien zostawać bez opieki. Należy poczekać aż wszystko wróci do normy.

5. Ważna informacja: jeżeli w ciągu 20 minut od podania preparatów rozkurczających, napad nie mija - podaj drugą dawkę lekarstwa. Jeżeli i to nie pomaga, należy jak najszybciej wezwać karetkę pogotowia.

Leczenie astmy oskrzelowej

Leczenie astmy oskrzelowej polega na leczeniu objawowym, związanym z identyfikacją czynnika alergizującego i unikaniu kontaktu z nim. W czasie napadów kaszlu chorym podaje się leki doraźne, przepisane przez lekarza właśnie w celu zmniejszenia duszności. Preparaty te hamują reakcje alergiczne.

Jeśli napady astmy oskrzelowej nie ulegają zmniejszeniu mimo podania leku, pojawi się sinica, ból serca, przyspieszone tętno lub osłabienie, należy skierować chorego do lekarza.

Uwaga: wczesne rozpoznanie astmy i dobranie odpowiedniego leczenia pozwala normalnie funkcjonować. Chory prowadzi aktywne życie, nie ma objawów, może normalnie pracować i uczyć się. Wczesne rozpoznanie astmy jest istotne, ponieważ pozwala to uniknąć ciężkiej astmy oskrzelowej.

Jak zapobiegać astmie?

Działania zapobiegające wystąpieniu astmy oskrzelowej:

1.  niedopuszczanie do rozwoju i skuteczne niszczenie w zalążku wszystkich stanów zakaźnych dróg oddechowych (zwłaszcza przewlekłych);

2.regularne leczenie wszelkich reakcji i stanów alergicznych;

3. nie przebywanie w atmosferze zapylenia, zadymienia, mgły i wilgotności;

4.skuteczne likwidowanie zawilgocenia i zagrzybienia mieszkań;

5.rzucenie palenia, gdyż nikotyna powoduje m.in. zwiększone wydzielanie śluzu w drogach oddechowych i tym samym sprzyja rozwojowi przewlekłych stanów zapalnych (nieżytów) oraz bezpośrednio drażni błonę śluzową oskrzeli;

6.odrzucenie pokarmów, które rozpoznano jako wyzwalające lub nasilające duszność;

7.unikanie lub ograniczenie kontaktu z substancjami, które drażnią drogi oddechowe lub wyzwalającymi bądź nasilającymi napady duszności;

8. nie trzymanie w domu roślin doniczkowych i innych kwiatów (np. prymulki), których zapach bądź obecność może wyzwalać lub nasilać napad duszności astmatycznej;

9.poinformowanie lekarza oraz wykluczenie po konsultacji z nim wszelkich leków, które wyzwalają bądź nasilają napad duszności astmatycznej (np. Polopiryna, Penicillinum);

10.częste wietrzenie mieszkania;

11.regularny, nie wyczerpujący tryb codziennego życia;

12.mniej stresów, konfliktów itp.;

13.utrzymywanie dobrego stanu fizycznego organizmu dzięki codziennej gimnastyce, spacerom na świeżym powietrzu oraz uprawianiu lekkiego sportu.