Choroba Alzheimera

 

Alzheimer

Choroba Alzheimera to zanik mózgu, spowodowany odkładaniem się w mózgu substancji białkowej, zwanej amyloidem.W badaniu mikroskopowym tkanki mózgowej stwierdza się występowanie blaszek amyloidowych zbudowanych z beta-amyloidu (zwanych też blaszkami starczymi lub płytkami starczymi), które odkładają się w ścianach naczyń krwionośnych.

Choroba Alzheimera uśmierca komórki nerwowe oraz powoduje utratę tkanki mózgowej. Z upływem czasu mózg drastycznie się kurczy, co wywiera duży wpływ na wszystkie wykonywane przez niego funkcje.

Obecność amyloidu utrudnia pracę komórki nerwowej, która pozbawiona możliwości kontaktu z innymi komórkami nerwowymi, przestaje spełniać swoje zadania. Powoduje to postępującą utratę funkcji intelektualnych prowadzącą do otępienia.

Osoba chorująca na Alzheimera żyje średnio ok. 8 lat, jednakże niektórzy chorują nawet i 20 lat. Rozwój choroby zależy w dużej części od wczesnego rozpoznania oraz warunków zdrowotnych chorego.

 Pierwszymi objawami choroby są zwykle zaburzenia pamięci początkowo operacyjnej, potem też pamięci dawnej. W miarę upływu czasu zaburzenia narastają - przeszkadzają w pracy, w życiu rodzinnym i społecznym, pojawiają się inne zaburzenia poznawcze i neuropsychiatryczne. W zaawansowanej postaci choroba uniemożliwia codzienne funkcjonowanie prowadząc wreszcie do całkowitej zależności od innych.

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną otępienia i występuje w populacji osób powyżej 65 r.ż.

Ocenia się, że na świecie choruje na chorobę Alzheimera ok. 30 mln osób, w Polsce ok. 200 tys. Ze względu na starzenie się społeczeństw w krajach uprzemysłowionych zakłada się, że ilość chorych do roku 2050 potroi się.

 

Badania epidemiologiczne stwierdzają, że zapadalność na chorobę Alzheimera wzrasta z wiekiem - u osób po 65 roku życia, stwierdza się ją u ok. 14%, a po 80 roku życia w ok. 40%.

Nazwa choroby pochodzi od nazwiska niemieckiego psychiatry i neuropatologa Aloisa Alzheimera, który opisał tę chorobę w 1906 roku.

Czynniki ryzyka

•           zaawansowany wiek

•           genotyp ApoE epsilon 4 (w niektórych populacjach)

•           urazy głowy

•           problemy zdrowotne ze strony układu sercowo-naczyniowego (z powodu cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, wysokiego poziomu cholesterolu oraz udarów)

•           ciąża po 40 roku życia

•       palenie tytoniu

 Charakterystyczne dla choroby Alzheimera objawy to:

•       agnozja - nieumiejętność rozpoznawania przedmiotów, szczególnie jeżeli pytamy o to chorego „na gorąco" np. co to jest? albo podaj mi...

•           afazja - zaburzenia mowy, jej spowolnienie

•       apraksja - zaburzenia czynności ruchowych, od prostych do złożonych, np. ubieranie, kąpanie

Objawy choroby podzielone zostały na 4 okresy :

1. Zaburzenia pamięci operacyjnej (nowe informacje)

- chory zapomina, potrzebuje więcej czasu na wykonanie codziennych czynności w domu i w pracy, często czegoś szuka

- pojawia się frustracja, konflikty z otoczeniem, problemy w pracy, depresja

 

2. Zaburzenia pamięci dawnej (zdarzenia z przeszłości, wyuczone umiejętności)

Zaburzenia myślenia, spostrzegania, zaburzenia mowy

- chory ma trudności w zarządzaniu własnością, w wykonywaniu codziennych czynności, w prowadzeniu samochodu, często błądzi

- narasta depresja i frustracja, czasem lęk, pojawiają się zachowania agresywne, chory opiekę postrzega jako kontrolę, izoluje się

3. Otępienie

- rozpad przestrzeni własnej i pozaosobowej chorego, rozpad procesu mówienia, rozumienia mowy, zaburzenia myślenia

- postępuje utrata umiejętności utrzymania higieny, ubierania się, jedzenia, poruszania się, w zaawansowanym okresie chory przestaje sygnalizować potrzeby fizjologiczne

- zmiany w stanie fizycznym: utrata masy ciała (niedożywienie), zaniki mięśniowe

4. Stadium końcowe - zaburzenia świadomości

- wysokie ryzyko powtarzających się infekcji w tym zachłystowego zapalenia płuc, odleżyn, patologicznych złamań

Choroba Alzheimera prowadzi także do zaburzeń zachowania typu :

- błądzenie, nadpobudliwość ruchowa

- pobudzenie (75% chorych)

- agresja słowna (50%)

- agresja fizyczna (25%)

- niszczenie otoczenia (12%)

- zaburzenia snu (odwrócenie rytmu dobowego)

- zaburzenia osobowości (75%)

(bierność, utrata zainteresowań, wycofanie się, później nieodpowiednie zachowanie, brak zahamowań i wreszcie egocentryzm, postawa żądaniowa)

Prawdopodobne czynniki obniżające ryzyko choroby Alzheimera

•       Podejmowanie czynności intelektualnych (np. gra w szachy lub rozwiązywanie krzyżówek)

•       Regularne ćwiczenia fizyczne

•           Utrzymywanie regularnych relacji społecznych (osoby samotne mają dwukrotnie zwiększone prawdopodobieństwo rozwoju demencji związanej z chorobą Alzheimera w późniejszym wieku niż osoby, które nie były samotne)

•           Dieta śródziemnomorska bogata w warzywa, owoce i z niską zawartością nasyconych tłuszczów uzupełniona w szczególności o: witaminy z grupy B, a zwłaszcza w kwas foliowy, curry, kwasy tłuszczowe omega-3, soki warzywne i owocowe

•           Wysokie dawki witaminy E działającej antyoksydacyjnie (w połączeniu z witaminą C).

•           Umiarkowane spożycie alkoholu (piwo, wino, wódki)

•           Leki obniżające poziom cholesterolu (statyny)

•           Jak wskazują przeprowadzone badania opisowe długie stosowanie niesteroidowych leków przeciw zapalnych (NLPZ) w zmniejszeniu objawów zapalenia stawów i bólu jest związane z obniżeniem prawdopodobieństwa wystąpienia choroby Alzheimera, ale ryzyko związane ze stosowaniem leków zdaje się przeważać korzyści związane ze stosowaniem ich, jako pierwotnego środka prewencyjnego.

•        

 

 

Komunikacja z chorym na choroby otępienne -Alzheimer.

W miarę postępu choroby dochodzi do stopniowego pogarszania się zdolności porozumiewania się z otoczeniem. Chory zaczyna mieć kłopoty z wyrażeniem tego, co chciałby powiedzieć, zapomina nazwy przedmiotów, nie kończy zdań oraz wiele razy powtarza te same informacje.
Z upływem czasu chory wyraża się coraz mniej składnie, a opiekun musi domyślać się, o co chodzi chorej osobie. Przy próbie porozumienia się opiekun zauważa także, że nie jest rozumiany przez chorego. Nie otrzymuje odpowiedzi na zadawane pytania lub są one pozbawione sensu. Brak możliwości porozumiewania się jest trudny dla obu stron i może przeradzać się w obustronną frustrację. U chorego może wywoływać nadpobudliwość i agresję. Opieka nad chorym z otępieniem wymaga ogromnej cierpliwości, zrozumienia oraz umiejętności uważnego słuchania

Pamiętaj! W kontakcie z chorym dużą rolę odgrywa komunikacja niejęzykowa, np. mimika oraz gesty, dotyk, uśmiech, które mogą wspomagać komunikat językowy lub go zastępować.

Zasady komunikacji:

1. Bardzo ważna w kłopotach z wypowiadaniem się jest stymulacja aktywności językowych, czyli zachęcanie do rozmowy na tematy przystępne dla chorego, np. wspomnienia z przeszłości.
2. Aby skutecznie porozumiewać się z chorym, przestrzegaj zasad, które mogą pomóc w komunikacji. Stwórz odpowiednie warunki do rozmowy, bez hałasu i nadmiaru bodźców, przy wyłączonym radiu i telewizorze, zamkniętych drzwiach lub oknie.
3. Rozmawiając, stań przed chorym (twarzą w twarz) oraz staraj się utrzymywać kontakt wzrokowy i dotykowy:

• mów krótkimi, prostymi zdaniami w sposób łagodny, bez napastliwości i oznak gniewu, ale wyraźnie i dostatecznie głośno
• bądź ostrożny w odgadywaniu, co chory chciał powiedzieć i kończeniu za niego zdania,
• bezpieczniej będzie wykazać się cierpliwością i pozwolić choremu skończyć myśl,
• unikaj komentarzy typu „A nie mówiłam”, „Nie pamiętasz?”, „Już o to pytałeś”
• używaj słownictwa, które jest dla chorego zrozumiałe, jednocześnie unikaj zdrobnień oraz sposobu mówienia charakterystycznego w kontakcie z dzieckiem,
• kiedy w większej grupie osób chory jest zagubiony, ogranicz liczbę uczestników, zwłaszcza tych, których nie zna,
• polecenia powtarzaj wielokrotnie, a jeżeli chory ciągle zadaje te same pytania, staraj się odwrócić jego uwagę,
• pytania formułuj tak, żeby odpowiedz mogła się ograniczyć do słowa „tak” lub „nie” np. „Zjesz kanapkę?” zamiast „Co zjesz na kolację?” lub ograniczała wybór do 2 opcji, np. „Zjesz kanapkę z serem czy z szynką?”
• opowiadaj choremu o powtarzających się zdarzeniach i sytuacjach, aby ułatwić orientację w czasie i pomóc odnaleźć się w rytmie dnia, np. „Czas na kolację”, „Po obiedzie czas na spacer”,
• wzmacniaj słowa gestem i mimiką, np. kiedy mówisz „usiądź”, jednocześnie wskaż ręką na fotel, gdy chcesz powiedzieć „nie wychodź”, w tym samym czasie przecząco ruszaj głową,
• doceń wysiłek oraz starania chorego mimo braku dobrych wyników, nie odbieraj mu prawa do głosu i nie mów za niego,
• zachęcaj chorego do aktywności językowej, okazuj zainteresowanie,
• podtrzymuj rozmowę, ale staraj się nie przerywać,
• możesz odwoływać się do znanych, utrwalonych tekstów, np. piosenek, wierszy.

1. Pamiętaj, że chory nadal odczuwa różne emocje, nawet jeśli nie rozumie, co się do niego mówi. Zachowuj się więc tak, by chory nie stracił do siebie szacunku.
2. Nie dyskutuj o chorym, np. z lekarzem, w obecności chorego.
3. W trakcie rozmowy przypominaj choremu, gdzie jest, co się dzieje w danej chwili. Dzięki temu chory poczuje się bezpieczniej.
4. Staraj się wykonywać wszystkie czynności przy chorym o stałych porach – wprowadzenie rutyny zminimalizuje poczucie zagubienia.
5. Wszelkie zadania dla chorego dziel na małe, możliwe do zrealizowania etapy.
6. Jeżeli chory w czymś się myli, nie staraj się za wszelką cenę wyprowadzić go z błędu.

Poradnik dotyczący opieki nad chorym z chorobą Alzheimera można zamówić tu
Wszystkie filmy pochodzą ze strony     -Fundacja TZMO Razem Zmieniamy Świat