Algorytm wykonania odłączenia kroplowego wlewu dożylnego

  Algorytm wykonania odłączenia kroplowego wlewu dożylnego

1 Czynności opiekuna medycznego wykonywane przed przystąpieniem do wykonania odłączenia kroplowego wlewu dożylnego:
- poinformowanie o przebiegu czynności,
- uzyskanie zgody na przeprowadzenie zabiegu/zapytanie o zgodę,
- umycie higieniczne i/lub dezynfekcja rąk,
- przygotowanie zestawu

2 Skład zestawu do wykonania odłączenia kroplowego wlewu dożylnego:
- jałowy gazik,
- jałowy koreczek,
- rękawiczki jednorazowe,
- pojemnik na odpady medyczne zakaźne/miska nerkowata

3 Przebieg wykonania odłączenia kroplowego wlewu dożylnego:
- założenie rękawiczek jednorazowych,
- zaciśnięcie aparatu/aparatu do przetoczeń płynów po zakończeniu infuzji/wchłaniania płynu kroplowego/płynu dożylnego (i.v.)/zaciśnięcie zacisku rolkowego,
- podłożenie gazika pod kaniulę dożylną/wenflon/w miejscu połączenia aparatu z kaniulą dożylną/wenflonem,
- uciśnięcie żyły powyżej miejsca zakończenia kaniuli dożylnej/uciśnięcie palcami skóry nad żyłą w miejscu wyczuwalnego zakończenia kaniuli dożylnej/wenflonu,
- odłączenie/odkręcenie aparatu do przetoczenia od kaniuli dożylnej/wenflonu,
- zamknięcie/zakręcenie światła/otworu kaniuli dożylnej/wenflonu koreczkiem,
- zabranie/usunięcie gazika spod wenflonu/kaniuli dożylnej,
- zdjęcie ze stojaka/statywu zestawu/butelki połączonej z aparatem do przetoczeń 
4 Czynności opiekuna medycznego po wykonaniu odłączenia kroplowego wlewu dożylnego:
- uporządkowanie zestawu/sprzętu/materiałów/wyrzucenie do czerwonego worka/kosza na odpady medyczne zakaźne zużytego gazika/drenu/rękawiczek,
- odstawienie statywu/stojaka,
- zdjęcie rękawiczek jednorazowych,
- dezynfekcja rąk

Zmiana opatrunku - PEG. Zasady pielęgnacji osoby z założonym PEG

 INFORMACJA DLA PACJENTÓW  z PEG 

PIELĘGNACJA PRZETOKI 

Zanim zaczniesz czynności pielęgnacyjne, upewnij się, czy końcówka zgłębnika jest zamknięta, a zaciski na nim zaciśnięte. Gastrostomia potrzebuje ok. 14 dni na zagojenie. Pielęgnacja PEG różni się w zależności od tego, ile czasu upłynęło od zabiegu!  

Zasady pielęgnacji gastrostomii przez pierwsze 14 dni od założenia 

•  Pielęgnację przetoki wykonujemy minimum raz na dobę. 
•  Przez pierwsze 7 – 14 dni opatrunek należy zmieniać codziennie. 
•  Przez pierwsze 24 godziny zewnętrzna płytka mocująca powinna przylegać do skóry jednak niezbyt ściśle, aby nie doszło do niedokrwienia obszaru pomiędzy płytkami zewnętrzną i wewnętrzną, która tkwi w świetle żołądka. 
•  Po 24 godzinach należy poluzować zewnętrzną płytkę mocującą na około 5 mm w celu umieszczenia opatrunku. 
•  Przez pierwsze 72 godziny (3 doby) nie należy zmieniać pozycji PEG-a, aby nie rozkrwawić stomii. 
•  Po 3 dniach należy rozpocząć obracanie PEG-a wokół osi o 180°. 
•  Po 7 dniach od założenia należy dodatkowo wsuwać (w kierunku światła żołądka) i wysuwać (w kierunku skóry) na ok. 1,5–2 cm
• 
  
• Zmiana opatrunku 

Jałowy opatrunek w kształcie litery Y umieszcza się pod zewnętrzną płytką mocującą tak, aby zostawić odrobinę luzu, około 2 -3 mm. Zbyt mocne dociśnięcie płytki do skóry może powodować powstawanie odleżyn. Pierwszą zmianę opatrunku należy wykonać rano, następnego dnia po zabiegu. W czasie pierwszych siedmiu dni po założeniu PEG opatrunek należy zmieniać codziennie, a po okresie wstępnego gojenia rany - co 2-3 dni. 

Obserwacja rany 

Należy obserwować ranę pod kątem krwawienia, zaczerwienienia, wysięku, stwardnienia czy odczynów alergicznych (w szczególności u pacjentów z cukrzycą, otyłością, ciężkim niedożywieniem i stosujących leki immunosupresyjne). Skóra w okolicach rany powinna być codziennie dezynfekowana. Nie należy używać środków odkażających zawierających jodynę (np. Povidone, Betadine, Braunol) oraz fenoksyetanol (np. Octansept), ponieważ mogą one zniszczyć zgłębnik. Polecane są środki na bazie poliheksanidu (np. Decontaman, Serasept, Lavanid 1, Lavanid 2, Prontosan).

Kremy i talk - choć mogą wydawać się odpowiednie do pielęgnacji rany - nie powinny być nakładane w okolicach przetoki, ponieważ:

 • podrażniają skórę i prawdopodobnie przyczyniają się do powstawania zakażeń przetoki,

 • mogą niekorzystnie oddziaływać na materiał, którego zrobiony jest zgłębnik, powodując rozciągnięcie lub przeciek zgłębnika, 

• zawarty w kremie tłuszcz może spowodować, że zewnętrzny dysk ześlizgnie się, a zgłębnik zacznie się przemieszczać, co zwiększy ryzyko przeciekania podczas karmienia i może przyczynić się do powstania infekcji. 

NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCE PROBLEMY 

Zatkanie zgłębnika

 Regularne płukanie zgłębnika zmniejsza ryzyko jego zatkania. Jeśli jednak dojdzie do zatkania, powinno wystarczyć przepłukanie go wodą gazowaną. Nie wolno używać kwaśnych roztworów, np. soków owocowych. Nie wolno również przepychać zgłębnika, aby go nie uszkodzić. W przypadku problemów z odetkaniem zgłębnika, należy skontaktować się z lekarzem lub pielęgniarką. 

Wypadnięcie zgłębnika 

W przypadku wypadnięcia zgłębnika należy położyć na przetokę czysty, suchy ręcznik lub gazę i skontaktować się z lekarzem. Zgłębnik powinien być założony jak najszybciej, bo przetoka zacznie zarastać. 

Uszkodzenie zgłębnika

 Przeciekanie lub pęknięcie zgłębnika należy zgłosić lekarzowi. Istnieje możliwość wymiany elementów lub całego zgłębnika. W każdym przypadku, gdy przetoka jest obolała, zaczerwieniona lub zakażona, albo wystąpią inne problemy należy skontaktować się lekarzem lub pielęgniarką. 

UWAGA !

Dysk mocujący trzeba dopasować za każdym razem, gdy Pacjent przybierze lub straci na wadze.

Algorytm pielęgnacji gastrostomii przez pierwsze 14 dni od założenia 

1. Wykonaj higienę rąk. 

2. Załóż jałowe rękawiczki. 

3. Zdejmij zacisk mocujący. Zapamiętaj, na jakiej wysokości jest położona zewnętrzna płytka mocująca 

4. Poluzuj płytkę mocującą

5. Zdezynfekuj okolicę gastrostomii  środkiem antyseptycznym

6. Dokładnie osusz skórę.

 7. Oczyść również elementy PEG-a (dren, płytkę mocującą). 

8. Obracaj PEG-a o 180° w obu kierunkach – w prawo i w lewo

9.Wsuwaj w kierunku światła żołądka oraz wysuwaj w kierunku skóry zgłębnik na głębokość ok. 1,5 cm. 

10. Pod zewnętrzną płytkę mocującą umieść jałowy opatrunek w kształcie litery Y tak, aby zostawić odrobinę luzu ok. 5 mm

Pielęgnacja gastrostomii po ponad 14 dniach od założenia  Pielęgnację stomii wykonujemy przynajmniej raz na dobę.

 Skórę wokół stomii przemywa się łagodnym roztworem wody z mydłem.

 Roztworem wody z mydłem należy również przemyć dren oraz zewnętrzną płytkę mocującą. 

 Skórę wokół stomii należy zawsze dokładnie osuszyć. 

 Codziennie należy obracać PEG-a o 180° w obu kierunkach (w prawo i w lewo). 

 Codziennie należy wsuwać w kierunku światła żołądka oraz wysuwać w kierunku skóry zgłębnik na głębokość ok. 1,5 cm

 Po zagojeniu przetoki nie ma konieczności umieszczania pod płytką opatrunków. Opatrunki stosujemy jedynie w przypadku, jeśli skóra w kontakcie z płytką jest podrażniona.

skala Glasgow

 

Co to jest skala Glasgow?

Skala Glasgow (GCS od ang. Glasgow Coma Scale, skala śpiączki Glasgow) to narzędzie stosowane w medycynie, w celu oceny poziomu przytomności. Zaprojektowali ja dwaj neurochirurdzy: Brian Jennet i Graham Teasdale z Departamentu Neurochirurgii szkockiego Uniwersytetu w Glasgow.

GCS po raz pierwszy zaprezentowano w 1974 roku w czasopiśmie Lancet. Szybko okazało się, że narzędzie jest funkcjonalne i bardzo potrzebne. Jego prostota sprawiła, że szybko stało się najpowszechniej używaną skalą medyczną na świecie.

Skala Glasgow powstała jako narzędzie kliniczne do oceny stanu świadomości chorych po urazach mózgu. Dziś wykorzystuje się ją zarówno w medycynie ratunkowej do oceny poziomu przytomności pacjenta po urazie głowy, jak i śledzenia zmian poziomu świadomości pacjentów w trakcie leczenia.

Narzędzie oceniania odpowiedź wzrokową, słowną i ruchową, na podstawie trzech parametrów: otwieranie oczu, kontakt słowny, reakcja ruchowa. Skala Glasgow może być stosowana u dzieci, które dobrze mówią (od mniej więcej 4. roku życia). U młodszych pacjentów stosuje się pediatryczną skalę Glasgow. Ona również składa się z trzech elementów. Oceniana są odpowiedź wzrokowa, słowna i ruchowa.

2. Punktacja skali Glasgow

Skala Glasgow w ocenie stanu pacjenta bierze pod uwagę otwieranie oczu, kontakt słowny oraz reakcję ruchową. Każdy parametr oceniany jest w skali od 1 do 5, przy czym uwzględnia się najlepszą uzyskaną odpowiedź w każdej kategorii. Wyniki są sumowane.

Jak wygląda punktacja w Glasgow skali? Ocenie podlega:

1.Otwieranie oczu:

·        - bez bodźca (spontaniczne) - 4 punkty

·        - na polecenie, po wypowiedzeniu bądź wykrzyczeniu go (na dźwięk) - 3 punkty

·        - na bodźce bólowe, na ucisk płytki paznokciowej, mięśnia czworobocznego lub wcięcia nadoczodołowego (na ucisk) - 2 punkty

·        - pacjent nie otwiera oczu, przy braku czynników utrudniających - 1 punkt.

2.Kontakt słowny:

·         -odpowiedź logiczna, pacjent prawidłowo podaje imię, miejsce i datę (jest zorientowany co do miejsca, czasu i własnej osoby) - 5 punktów

·        - odpowiedź splątana (pacjent jest zdezorientowany, ale prawidłowo się komunikuje) - 4 punkty

·         -odpowiedź nieadekwatna, nie na temat lub krzyk (pojawiają się pojedyncze i zrozumiałe słowa) - 3 punkty

·         -niezrozumiałe dźwięki, pojękiwanie (pojawia się wyłącznie stękanie) - 2 punkty

·         -bez reakcji – 1 punkt.

3.Reakcja ruchowa:

·         -spełnianie ruchowych poleceń (słownych, migowych) - 6 punktów

·         -ruchy celowe, pacjent lokalizuje bodziec bólowy (unosi dłoń nad obojczyk przy bodźcu na głowie lub karku) - 5 punktów

·        - reakcja obronna na ból, wycofanie, próba usunięcia bodźca bólowego (gwałtownie zgina kończyny w łokciu, cechy głównie prawidłowe) - 4 punkty

·         -patologiczna reakcja zgięciowa, odkorowanie (pacjent zgina kończyny w łokciu, cechy wyraźnie nieprawidłowe) - 3 punkty

·        - patologiczna reakcja wyprostna, odmóżdżenie (pacjent prostuje kończyny w łokciu) - 2 punkty

·         -bez reakcji - 1 punkt.

Wyniki badania GCS

Korzystając ze skali Glasgow łącznie można przyznać od 3 do 15 punktów. Ważne jest, by obok całkowitego wyniku punktacji zaznaczyć punktację w poszczególnych kategoriach (wskazać, z jakich składowych powstał wynik).

Wynik GCS pozwala ocenić przytomność pacjenta. W skali Glasgow zaburzenia świadomości dzieli się na:

·         13-15 GCS - łagodne zaburzenia świadomości,

·         9-12 GCS - umiarkowane zaburzenia świadomości,

·         6-8 GCS - brak przytomności,

·         5 GCS - odkorowanie,

·         4 GCS - odmóżdżenie,

·         3 GCS - śmierć mózgu.

Skala ma pewne niedoskonałości i ograniczenia. Istnieją sytuacje, w których ocena za pomocą tego narzędzia jest utrudniona. To na przykład intubacja , afazja czy niedowład bądź porażenie. Należy pamiętać, że punktacja w skali Glasgow służy jedynie do oceny stopnia zaburzeń świadomości, nie jest zaś kryterium orzekania o śmierci mózgu.

Należy także wiedzieć, że skala Glasgow przestaje mieć przydatność kliniczną w przypadku stanu wegetatywnego czy minimalnej świadomości pacjenta. Ponadto skala jest bardzo subiektywna, co oznacza, że wynik badania zależy od badającego.

Wiąże się to z dużym odsetkiem błędnych punktacji. To dlatego narzędzie to nie powinno być używane w odosobnieniu. Trzeba mieć na uwadze, że skala śpiączki Glasgow nie została stworzona jako narzędzie prognostyczne, a poglądowe.

Skala Inteligencji Wechslera – WAIS-R

 

Testy inteligencji: Skala Inteligencji Wechslera – WAIS-R

Skala Inteligencji Wechslera – WAIS-R jest najbardziej popularnym testem psychologicznym służącym do pomiaru inteligencji ogólnej u osób dorosłych. Skala składa się z 11 testów badających poziom rozwoju różnych zdolności poznawczych.
Według Wechslera – autora testu - inteligencję można zdefiniować jako ogólną zdolność jednostki do podejmowania celowych działań, do racjonalnego myślenia i do coraz lepszego funkcjonowania w otoczeniu. Inteligencja jest pewną ogólną zdolnością, która pozwala jednostce działać celowo, myśleć racjonalnie, efektywnie współdziałać ze środowiskiem. Zachowania inteligentne zależą również od czynników pozaintelektualnych: emocji, motywacji i procesów hamowania impulsów.

Na ogólny wynik w teście inteligencji Wechslera składają się dwie podskale:
skala inteligencji słownej
skala inteligencji bezsłownej.
Każda z nich jest źródłem informacji dotyczących funkcjonowania w sferze poznawczej osoby badanej w danym zakresie. Jeżeli pomiędzy tymi dwoma rodzajami inteligencji istnieje istotna rozbieżność, rozwój poznawczy określamy jako nieharmonijny.
Test Wechslera w skali słownej bada takie umiejętności, jak:
umiejętność zdobywania, przechowywania i odzyskiwania wiedzy,
zasób informacji z zakresu wiedzy ogólnej,
zasób słownictwa, umiejętność wypowiadania się, definiowania i tworzenia pojęć,
myślenie abstrakcyjne,
zdolność do identyfikacji przedmiotów i pojęć oraz zdolność do klasyfikowania (umiejętność porównywania, uogólniania, abstrahowania),
rozumowanie werbalne,
myślenie logiczno-arytmetyczne, czyli łatwość posługiwania się liczbami, operacje umysłowe,
szybkość procesów umysłowych,
osądy społeczne (inteligencja społeczna), znajomość konwencjonalnych standardów zachowania, wiedza uwarunkowana kulturowo, wykorzystanie praktycznych informacji,
pamięć krótkotrwała słuchowa, mechaniczna, bezpośrednie przypominanie.
Test Wechslera w skali bezsłownej bada takie umiejętności, jak:
spostrzeganie wzrokowe, czyli organizacja wzrokowa bez aktywności motorycznej,
pamięć wzrokowa, a zwłaszcza dostrzeganie brakujących elementów w figurze,
myślenie przyczynowo-skutkowe, czyli logiczna organizacja materiału z części w całość,
orientacja i wyobraźnia przestrzenna,
integracja operacji analizy i syntezy wzrokowej,
koordynacja wzrokowo-ruchowa,
umiejętność pracy pod presją czasu,
szybkość procesów umysłowych,
zdolność do koncentracji,
zdolność uczenia się, zwłaszcza wzrokowo-ruchowego.

Wskazania oraz cel badania Skalą Inteligencji Wechslera.
Badanie inteligencji testem Wechslera jest wykonywane na zlecenie lekarza, psychologa lub - w przypadku dzieci i młodzieży - pedagoga szkolnego. Można również poddać się badaniu na własne życzenie. Badanie umożliwia diagnozę w następujących obszarach:
ogólny poziom inteligencji
silne i słabe punkty danej osoby badanej (pod kątem poszczególnych zdolności intelektualnych)
funkcjonowanie poznawcze
uzdolnienia, możliwości intelektualne
informacje o pewnych cechach osobowości
funkcjonowanie poszczególnych obszarów, uszkodzenia mózgu
upośledzenie umysłowego i ocena jego stopnia
specyficzne zaburzenia

Przygotowanie do badania Skalą Inteligencji Wechslera.
Nie ma specjalnych zaleceń, ważne, aby osoba badana była wypoczęta, gdyż zmęczenie lub stres mogą zafałszować wyniki. Przed badaniem należy zgłosić, czy jest to pierwsze badanie inteligencji, czy też w przeszłości taka diagnoza była już wykonywana. Jeśli tak, w celu uzyskania wiarogodnych wyników, psycholog użyje innego testu inteligencji.

Przebieg badania Skalą Inteligencji Wechslera
test jest poprzedzony wywiadem psychologicznym i zebraniem danych personalnych
osoba badana wykonuje zadania z poszczególnych skal testu według instrukcji podanych przez psychologa
całe badane odbywa się w obecności psychologa, bez udziału innych osób
podczas kolejnego spotkania osoba badana otrzymuje informacje zwrotne w formie ustnej lub pisemnej
badanie trwa ok. 1,5 - 2 godz.

W wyniku przeprowadzenia badania Skalą Inteligencji Wechslera uzyskuje się IQ - iloraz inteligencji. Jest to wynik osoby badanej odniesiony do średniego wyniku osób będących w tym samym przedziale wiekowym, co badany. Wynik IQ mówi o aktualnym poziomie funkcjonowania poznawczego.

Testy inteligencji: Skala Inteligencji Wechslera – WAIS-R
– informacje dodatkowe.

Na ogólny wynik w teście inteligencji Wechslera składają się dwie podskale:
skala inteligencji słownej
skala inteligencji bezsłownej.
Każda z nich jest źródłem informacji dotyczących funkcjonowania w sferze poznawczej osoby badanej w danym zakresie. Jeżeli pomiędzy tymi dwoma rodzajami inteligencji istnieje istotna rozbieżność, rozwój poznawczy określamy jako nieharmonijny.

Test Inteligencji Wechslera – podskale w skali słownej:
1) Wiadomości - bada ciekawość intelektualną i gotowość do gromadzenia wiedzy, ogólny zakres
zgromadzonych przez osobę informacji, posługiwanie się wiadomościami zgromadzonymi w pamięci długotrwałej.
2) Powtarzanie liczb - bada zdolność do koncentracji, uwagi, możliwości uczenia się, posługiwania się wzorcami i zmieniania ich.
3) Słownik - bada ogólną inteligencję słowną, używanie języka i zdolność uczenia się słownego,
zainteresowania i doświadczenia badanego, wykorzystywanie zdobytej edukacji i wiedzy.
4) Arytmetyka - bada rozumowanie liczbowe i tempo manipulacji liczbami, koncentrację i uwagę,
rozumowanie logiczne, abstrakcyjne, aktywność reagowania na świat zewnętrzny.
5) Rozumienie - bada wiedzę dotyczącą reguł społecznych, moralnych, rozumienie i ocenianie
sytuacji społecznych, świadomość zdarzeń świata zewnętrznego.
6) Podobieństwa - badają abstrakcyjne rozumowanie logiczne, myślenie asocjacyjne, operowanie
pojęciami.

Test Inteligencji Wechslera – podskale w skali bezsłownej:
7) Braki w obrazkach - bada świadomość elementów otoczenia, kontakt z rzeczywistością, percepcję związku całości z częściami figur, zdolność rozróżniania detali istotnych od nieistotnych, zdolność spostrzegania, długotrwałą pamięć wzrokową.
8) Porządkowanie obrazków - bada rozumienie sytuacji interpersonalnych, umiejętność przewidywania konsekwencji i planowania, myślenie przyczynowo-skutkowe, zdolność rozumienia złożonych sytuacji, wiedzę społeczną oraz spostrzegawczość.
9) Wzory z klocków - badają koordynację wzrokowo-ruchową, zdolności przestrzenne, umiejętność analizy i syntezy, zdolność do przeorganizowywania własnych działań.
10) Układanki - badają zdolność do rozróżniania podobnych konfiguracji, umiejętność analizy i syntezy, koordynację wzrokowo-ruchową, szybkość manipulacji, zdolność do tworzenia całości dzięki wykrywaniu związków między elementami.
11) Symbole cyfr - badają zdolności uczenia się, koncentrację, pamięć krótkotrwałą, koordynację wzrokowo-ruchową.

Gdy wynik na podskali słownej jest istotnie wyższy od wyniku na skali bezsłownej, może to oznaczać:
zdolności słowne są lepiej rozwinięte niż bezsłowne,
umiejętności oparte na przetwarzaniu słuchowo-językowym na wyższym poziomie niż umiejętności wymagające przetwarzania wzrokowo-motorycznego,
wyższy poziom wiedzy nabytej niż zdolność rozwiązywania nowych problemów,
trudności w rozwiązywaniu zdań praktycznych,
deficyty wykonawcze (deficyt umiejętności naśladowania),
ograniczenia integracji wzrokowo-merytorycznej,
trudności w zadaniach wykonywanych pod presją czasu,
organiczne uszkodzenie mózgu.
Gdy wynik na podskali bezsłownej jest istotnie wyższy od wyniku na skali słownej, może to oznaczać:
zdolności wykonawcze są lepiej rozwinięte, niż słowne,
umiejętności oparte na przetwarzaniu wzrokowo-motorycznym są na wyższym poziomie, niż umiejętności wymagające przetwarzania słuchowo-językowego,
zdolność rozwiązywania nowych problemów jest większa od poziomu posiadanej wiedzy,
trudności z czytaniem, mały zasób wiedzy szkolnej, niskie osiągnięcia szkolne,
deficyt w przyswojeniu systemu językowego,
ograniczenia w zakresie umiejętności pojęciowych i w przetwarzaniu słuchowym, co obniża
wynik całej skali słownej,
trudności w efektywnej pracy, gdy nie ma ograniczeń czasowych,
niedosłuch,
zaniedbanie środowiskowe.

W wyniku przeprowadzenia badania Skalą Inteligencji Wechslera uzyskuje się IQ - iloraz inteligencji. Jest to wynik osoby badanej odniesiony do średniego wyniku osób będących w tym samym przedziale wiekowym, co badany. Wynik IQ mówi o aktualnym poziomie funkcjonowania poznawczego.

Organizacja kompleksowej opieki psychogeriatrycznej

Kompleksowa Opieka Geriatryczna (KOG)

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się nad tym, jak wszyscy płyniemy przez rzekę, której imię to przemijanie? Śmierć jest nieuniknionym końcem życia, choć zdania na temat jej przewidywalności są podzielone. Niektórzy uważają, że nasze życie jest genetycznie zaprogramowane, a moment śmierci zapisany gdzieś w naszych genach.

Większość z nas obawia się śmierci i tego, co przyniosą ostatnie chwile życia. Staramy się walczyć z przeznaczeniem, jednak rzeczywistość bywa zaskakująca. Osoby prowadzące zdrowy tryb życia, unikające używek i dbające o dietę, nie zawsze żyją dłużej. Z kolei hedonistom, którzy nie stronią od używek i prowadzą mniej zdrowy tryb życia, często udaje się dożyć sędziwego wieku w dobrej kondycji. To może potwierdzać tzw. "zegarową teorię starzenia", sugerującą, że każdy z nas ma w sobie biologiczny zegar odmierzający czas życia.

Z wiekiem nasze zdolności adaptacyjne maleją. Starsi ludzie często mają trudności z wykonywaniem codziennych czynności, a zmiana otoczenia może być dla nich stresująca. Własne mieszkanie daje im poczucie bezpieczeństwa, ale nowe miejsce może wywołać zagubienie i lęk.

Starzenie się wiąże się z wieloma zmianami fizycznymi. Skóra staje się sucha, włosy siwieją, a kości ulegają odwapnieniu. Pogarsza się także słuch i wzrok. W podeszłym wieku często pojawiają się problemy stomatologiczne oraz trudności z układem moczowym.

Starsze osoby mogą cierpieć na różne choroby, takie jak cukrzyca, niewydolność krążenia czy choroby układu oddechowego. To wszystko składa się na tzw. wielochorobowość starczą. Wiele z tych schorzeń wymaga stosowania różnych leków, których interakcje mogą potęgować dolegliwości.

Zmiany fizyczne wpływają również na psychikę. Aktywność umysłowa, zainteresowania i kontakty społeczne mogą pomóc w zachowaniu sprawności intelektualnej. Indywidualne różnice są ogromne, dlatego sztywne określanie wieku starczego nie jest do końca sprawiedliwe. Dla jednych emerytura to szansa na realizację marzeń, dla innych może być przytłaczająca.

Psychika starcza często wiąże się z zawężeniem zainteresowań i obawą przed nowościami. Mimo że pamięć może się pogarszać, starsi ludzie chętnie wracają do wspomnień z przeszłości. Introwersja staje się bardziej widoczna, a poczucie izolacji społecznej może się nasilać.

Dbajmy o naszych seniorów, oferując im kompleksową opiekę geriatryczną, która uwzględnia zarówno ich potrzeby fizyczne, jak i psychiczne. Warto pamiętać, że każdy z nas starzeje się inaczej i zasługuje na wsparcie oraz zrozumienie.

Organizacja kompleksowej opieki psychogeriatrycznej

W każdym przypadku kluczowe jest ustalenie, które objawy i zachowania pacjenta wynikają z choroby, a które są efektem wpływu otoczenia. Dotyczy to zarówno pacjentów leczonych ambulatoryjnie, jak i przebywających w szpitalach. Wezwanie lekarza na wizytę domową, konsultacja w izbie przyjęć szpitala psychiatrycznego nocą (w sytuacjach, gdy trudno jest obiektywnie ocenić wywiad rodzinny) lub wezwanie psychiatry na konsultację do szpitala ogólnego mogą być podyktowane troską o stan psychiczny pacjenta, ale również próbą pozbycia się uciążliwego pacjenta z domu czy szpitala. Aby uniknąć pomyłek diagnostycznych, lekarz powinien kierować się następującymi zasadami:

-Pomimo statystyk wskazujących na częste występowanie zaburzeń psychicznych w podeszłym wieku, należy zakładać, że większość seniorów jest zdrowa psychicznie.

-U osób starszych nawet niewielkie dolegliwości mogą wynikać z poważnych zmian somatycznych.

-Z teoretycznego punktu widzenia można dyskutować, czy starość jest chorobą, jednak w praktyce lepiej przestrzegać zasady: "senectus ipsa morbus est" (starość sama w sobie jest chorobą).

-Ważne jest, aby w przypadku każdego pacjenta geriatrycznego zadać sobie pytanie, czy jesteśmy wystarczająco obiektywni i opiekuńczy. Nasza naturalna skłonność do większej troski o dzieci i młodzież może wpływać na postawę wobec osób starszych. W razie potrzeby należy korygować emocje intelektem.

Postawa wobec pacjentów z przewlekłymi, trudnymi do leczenia dolegliwościami może być dodatkowo negatywnie wzmacniana. Zdarza się, że lekarz, zamiast irytować się na siebie, że nie jest w stanie pomóc, irytuje się na pacjenta z powodu braku poprawy jego stanu. Uświadomienie sobie tego mechanizmu powinno skłaniać lekarza do zmiany postawy.

Tworzenie efektywnych form opieki psychogeriatrycznej jest niezbędne z uwagi na specyficzne potrzeby medyczne i socjoekonomiczne osób w podeszłym wieku. W wielu krajach istnieją wzorce godne naśladowania. W Polsce brakuje sprawnego systemu opieki nad pacjentem geriatrycznym. Liczba lekarzy specjalizujących się w geriatrii oraz miejsc szpitalnych na oddziałach geriatrycznych jest niewystarczająca.

W 1984 roku S. Krzymiński, psychiatra, zaproponował model opieki psychogeriatrycznej oparty na doświadczeniach brytyjskich. Proponowane rozwiązania wydają się proste i adekwatne do potrzeb. W modelu tym kluczową rolę pełni wojewódzka poradnia geriatryczna, która obejmowałaby gabinet psychogeriatryczny, klub pacjentów psychogeriatrycznych i oddział hospitalizacji domowej. Poradnia powinna ściśle współpracować z oddziałem psychogeriatrycznym w szpitalu, rejonowymi poradniami zdrowia psychicznego, ogólnymi poradniami rejonowymi, domem pomocy społecznej, a także z rodziną, sąsiadami pacjenta, organizacjami społecznymi i innymi instytucjami.

Istotne elementy tego modelu to nie tylko oddział szpitalny i poradnia, ale również oddział leczenia domowego i klub pacjentów psychogeriatrycznych, które zapewniają ważne wsparcie społeczne dla seniorów. Pobyt w szpitalu lub skierowanie do domu pomocy społecznej powinny być ostatecznymi rozwiązaniami, gdy wyczerpią się wszystkie dostępne sposoby utrzymania pacjenta w jego naturalnym środowisku rodzinnym.

Jak opiekować się chorym ze schorzeniami układu krążenia

 

Jak opiekować się  chorym ze schorzeniami układu krążenia

Opieka nad osobą z chorobami układu krążenia wymaga nie tylko empatii i cierpliwości, ale także odpowiedniej wiedzy i umiejętności. Choroby układu krążenia, takie jak nadciśnienie, choroba wieńcowa czy niewydolność serca, są jednymi z najczęstszych schorzeń, które dotykają wiele osób na całym świecie. Dlatego też opiekunowie medyczni odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu odpowiedniej opieki i wsparcia pacjentom z tymi schorzeniami. 

Pierwszym krokiem w opiece nad chorym z problemami układu krążenia jest zrozumienie ich specyficznych potrzeb. Każdy pacjent jest inny, a choroby serca mogą objawiać się na wiele sposobów. Dlatego ważne jest, aby opiekunowie medyczni byli świadomi objawów, które mogą wskazywać na pogorszenie się stanu zdrowia pacjenta. Na przykład, nagłe duszności, bóle w klatce piersiowej, zawroty głowy czy obrzęki mogą być sygnałami alarmowymi wymagającymi natychmiastowej interwencji medycznej.

Kolejnym istotnym aspektem jest monitorowanie stanu zdrowia pacjenta. Regularne pomiary ciśnienia krwi i tętna to podstawa w codziennej opiece nad chorym z chorobami układu krążenia. Opiekunowie powinni również zwracać uwagę na wagę pacjenta, ponieważ nagłe przybranie na wadze może wskazywać na zatrzymanie płynów w organizmie, co jest częstym objawem niewydolności serca. Przykładowo, jeśli pacjent przybiera na wadze więcej niż dwa kilogramy w ciągu doby, może to wymagać konsultacji z lekarzem.

Dieta odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu chorobami układu krążenia. Opiekunowie powinni zachęcać pacjentów do spożywania zdrowych posiłków, bogatych w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe i chude białka. Ograniczenie soli, tłuszczów nasyconych i cukrów jest równie ważne. Na przykład, zamiast smażonych potraw, można przygotowywać jedzenie na parze lub pieczone, co jest zdrowszą alternatywą. 

Aktywność fizyczna jest kolejnym ważnym elementem w opiece nad pacjentem z chorobami serca. Regularne, umiarkowane ćwiczenia, takie jak spacerowanie czy jazda na rowerze, mogą znacząco poprawić kondycję układu krążenia. Oczywiście, przed rozpoczęciem jakiejkolwiek aktywności fizycznej, opiekunowie powinni skonsultować się z lekarzem pacjenta, aby upewnić się, że wybrane ćwiczenia są bezpieczne i odpowiednie.

Wsparcie emocjonalne jest równie ważne jak fizyczna opieka. Choroby serca często wiążą się z lękiem, depresją i stresem. Opiekunowie powinni być otwarci na rozmowy z pacjentami i zachęcać ich do wyrażania swoich uczuć i obaw. Wspólne rozmowy i okazywanie empatii mogą znacząco wpłynąć na poprawę samopoczucia pacjenta. Warto również rozważyć wsparcie psychologiczne, jeśli pacjent wyraża taką potrzebę.

Opiekunowie medyczni powinni być także gotowi do reagowania w sytuacjach nagłych. Wiedza na temat pierwszej pomocy, w tym umiejętność wykonywania resuscytacji krążeniowo-oddechowej, może być nieoceniona w krytycznych momentach. Regularne szkolenia i kursy z zakresu pierwszej pomocy mogą pomóc w utrzymaniu odpowiednich umiejętności i pewności siebie w sytuacjach kryzysowych.

Współpraca z zespołem medycznym, w tym lekarzami i pielęgniarkami, jest kluczowa dla zapewnienia kompleksowej opieki nad pacjentem. Opiekunowie powinni regularnie komunikować się z personelem medycznym, dzieląc się obserwacjami i uwagami dotyczącymi stanu zdrowia pacjenta. Dzięki temu można szybko reagować na wszelkie zmiany i dostosowywać plan opieki do aktualnych potrzeb pacjenta.

Na zakończenie warto podkreślić, że opieka nad osobą z chorobami układu krążenia wymaga zaangażowania i ciągłego doskonalenia swoich umiejętności. Opiekunowie medyczni powinni być świadomi najnowszych badań i zaleceń dotyczących leczenia i opieki nad pacjentami z chorobami serca. 

Wskazówki dla opiekunów medycznych

• chory powinien leżeć na sali ,gdzie jest jasno i cicho,

• łóżko powinno być położone w pobliżu okna, z dostępem ze wszystkich stron

• łóżko powinno być przystosowane do zmiany pozycji

• należy regularnie kontrolować :

        tętno,

        ciśnienie tętnicze krwi,

        oddech ,

        kolor skóry,

        wypróżnienia,

        przyjmowane pokarmy ,płyny i leki

        bilans płynów

        wagę

• stała obecność przy chorym niweluje stany lękowe

• w przypadku zaostrzeń reżim łóżkowy /przymusowe leżenie i ograniczenie ruchów/

• ułożenie chorego w odpowiedniej pozycji -wysokiej lub wysokiej z nogami spuszczonymi z łóżka-ułatwia oddech i zmniejsza skłonność do obrzęku

• przestrzeganie stosowania diety lekkostrawnej - pokarmy w małych porcjach, bez używek, w obrzękach - z ograniczeniem soli i płynów, w otyłości -niskokaloryczna

• pomoc przy czynnościach wywołujących wysiłek: toaleta ciała, zmiana pozycji, karmienie, wypróżnianie

• ukierunkowane ćwiczenia ruchowe w celu zapobiegania przykurczom

• kontrola podawania tlenu

Kąpiel pacjenta w wannie -algorytm wykonania

 

Kąpiel w wannie

Można ją zalecić pacjentom samodzielnym przy niewielkiej pomocy osób drugich bądź specjalnych urządzeń technicznych. Pacjenci mogą być umieszczani i wyjmowani z wanny bez narażenia ich stanu zdrowia na dodatkowe dolegliwości, które można przewidzieć, np. stan niedociśnienia krwi.

Czynności przygotowawcze

1.      Zapoznanie się ze stanem pacjenta.

2.      Przygotowanie materiału, sprzętu, otoczenia:

·         przygotowanie zestawu: ręczników kąpielowych, myjki lub gąbki do mycia, mydła, czystej bielizny osobistej, maty kąpielowej, termometru kąpielowego, wywieszki o treści „łazienka zajęta”, podpórki ułatwiającej wejście i wyjście z wanny, krzesła, stołka do kąpieli w pozycji siedzącej, udogodnień technicznych (np. podnośników elektronicznych, hydraulicznych),

·         zapewnienie temperatury ok. 22–26°C w łazience,

·         ocena stanu czystości pomieszczenia i wanny,

·         wyłożenie wanny i podłogi matą kąpielową,

·         napełnienie wanny wodą o odpowiedniej temperaturze (dla                 dzieci 32–38°C),

·         skontrolowanie temperatury wody termometrem kąpielowym,

·         umieszczenie na drzwiach zawieszki „łazienka zajęta”

3.      Przygotowanie pacjenta

·         wyjaśnienie pacjentowi sposobu regulacji wody i korzystania z udogodnień,

·         wyjaśnienie sposobu korzystania z dzwonka alarmowego,

·         ewentualne zabezpieczenie np. opatrunku, cewnika, przetoki,

·         jeżeli pacjent sobie życzy, zostawiamy go samego, ale należy zaznaczyć, by nie zamykał drzwi na klucz.

Czynności właściwe

1.      Podczas wprowadzania pacjenta do łazienki należy ustalić zakres potrzebnej mu pomocy.

2.      Skontrolowanie po raz drugi temperatury wody.

3.      Pomoc pacjentowi w zdjęciu bielizny (jeżeli jest to konieczne).

4.      Wprowadzenie pacjenta do wanny.

5.      Okresowa kontrola stanu pacjenta podczas kąpieli (słowna lub naoczna).

6.      Zapewnienie minimum 10–15 minut na wykonanie kąpieli.

7.      Po zakończeniu kąpieli kontrola stanu skóry.

8.      Pomoc pacjentowi w wyjściu z wanny, osuszeniu oraz założeniu bielizny osobistej.

Czynności końcowe

1.      Uporządkowanie materiału, sprzętu, otoczenia:

·         przygotowanie sali pacjenta – zamknięcie okien, przesłanie łóżka,

·         uporządkowanie przyborów toaletowych i zabezpieczenie brudnej bielizny.

2.      Postępowanie z pacjentem – zapewnienie bezpiecznego powrotu pacjenta na salę.

3.      Czynności końcowe – odnotowanie w dokumentacji pacjenta wykonania kąpieli.

 

Pomiar oddechu

Pomiar oddechu człowieka to fascynujący temat, który łączy w sobie naukę, technologię i zdrowie. Zacznijmy od zrozumienia, dlaczego pomiar oddechu jest tak istotny. Oddech nie tylko dostarcza tlen do naszego organizmu, ale również umożliwia usuwanie dwutlenku węgla. Dlatego monitorowanie jego jakości i efektywności może dostarczyć cennych informacji o naszym zdrowiu i kondycji fizycznej.

Zacznijmy od podstawowego wyjaśnienia, czym jest pomiar oddechu. Polega on na ocenie parametrów oddechowych takich jak częstotliwość, objętość i rytm oddechów. Dzięki tym danym możemy ocenić stan naszego układu oddechowego oraz wykryć ewentualne nieprawidłowości. Pomiar oddechu może być wykonywany za pomocą różnych urządzeń, od prostych spirometrów po zaawansowane systemy monitorujące, które analizują skład wydychanego powietrza.

Jednym z najczęściej stosowanych urządzeń jest spirometr. To narzędzie mierzy objętość powietrza wdychanego i wydychanego przez płuca. Przykładowo, jeżeli ktoś ma astmę, spirometria może pomóc w określeniu, jak dobrze działają jego płuca i jak efektywna jest terapia. W czasie badania pacjent wdmuchuje powietrze do ustnika, a urządzenie rejestruje ilość oraz szybkość przepływu powietrza. Dzięki temu można zidentyfikować ograniczenia w przepływie powietrza, co jest kluczowe dla diagnozy wielu chorób układu oddechowego.

Kolejnym przykładem jest pulsoksymetria, która mierzy poziom nasycenia krwi tlenem oraz tętno. Jest to nieinwazyjna metoda, która polega na założeniu małego urządzenia na palec. Pulsoksymetr wykorzystuje światło, aby mierzyć, ile tlenu jest we krwi. Jest to szczególnie przydatne dla osób z problemami sercowo-naczyniowymi czy chorobami płuc, ponieważ niskie nasycenie tlenem może wskazywać na problemy z oddychaniem.

Nie można zapomnieć o kapnografii, która mierzy poziom dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu. Kapnografy są powszechnie używane w szpitalach, zwłaszcza podczas zabiegów chirurgicznych, aby monitorować stan pacjenta. Wzrost poziomu CO2 może wskazywać na problemy z wentylacją lub krążeniem.

Przejdźmy teraz do bardziej zaawansowanych technologii. W ostatnich latach pojawiły się urządzenia przenośne, które pozwalają na ciągłe monitorowanie parametrów oddechowych. Na przykład inteligentne zegarki i opaski fitness coraz częściej mają wbudowane funkcje monitorowania oddechu. Te urządzenia mogą pomóc w lepszym zrozumieniu, jak stres, sen i aktywność fizyczna wpływają na nasz oddech.

Warto również wspomnieć o zastosowaniu technologii wirtualnej rzeczywistości (VR) w pomiarze oddechu. Dzięki VR można stworzyć środowisko, które pozwala na trening technik oddechowych. Użytkownik, zanurzony w wirtualnym świecie, może uczyć się kontrolować swój oddech, co jest szczególnie przydatne dla sportowców czy osób praktykujących medytację.

Pomiar oddechu ma również zastosowanie w diagnozie i leczeniu zaburzeń snu. Bezdech senny, czyli chwilowe wstrzymanie oddechu podczas snu, jest poważnym problemem zdrowotnym. Urządzenia do monitorowania snu mogą wykrywać bezdechy oraz analizować jakość snu, co pozwala lekarzom na lepsze dostosowanie terapii.

Na koniec warto podkreślić, że pomiar oddechu nie jest tylko domeną służby zdrowia. Coraz więcej osób korzysta z tych technologii na co dzień, aby lepiej zrozumieć swoje ciało i poprawić jakość życia. Na przykład, osoby zajmujące się jogą czy medytacją mogą używać aplikacji do monitorowania oddechu, aby doskonalić swoje techniki relaksacyjne.

Podsumowując, pomiar oddechu człowieka to niezwykle użyteczne narzędzie, które może dostarczyć wielu cennych informacji o naszym zdrowiu. Niezależnie od tego, czy chodzi o diagnozowanie chorób, poprawę jakości snu, czy optymalizację treningu sportowego, zrozumienie i kontrola oddechu mogą przynieść wiele korzyści. Zachęcam do dalszego zgłębiania tego tematu i odkrywania, jak pomiar oddechu może wpłynąć na Twoje życie.

 

Oddech powinien być:

·        miarowy,

·        średnio głęboki,

·        bezwonny,

·        niesłyszalny,

·        wykonywany bez wysiłku,

·        wydech dłuższy od wdechu.

 

Sprawdzając oddech patrzymy na trzy cechy:

1. Szybkość

2. Zapach

3. Charakter

 

Ilość oddechów u noworodka  wynosi 40 do 50 na minutę.

U dzieci 18 - 25

U dorosłych 12 - 20

 

W warunkach fizjologicznych oddech może być przyspieszony

·        po wysiłku fizycznym

·        w stanach emocjonalnych,

 a spowolniony w czasie snu.

 

W warunkach patologicznych oddech jest  przyspieszony w następujących stanach:

• stanach gorączkowych
• bólach w klatce piersiowej
• zmniejszonej powierzchni oddechowej płuc
• zmniejszonej ilości hemoglobiny
• przy upośledzonym krążeniu
• przy braku lub zmniejszonej ilości tlenu w powietrzu atmosferycznym

Zwolniony: 

• przy zwiększonym ciśnieniu śródczaszkowym
• zatruciach zewnątrzpochodnych (np. morfiną)
• zatruciach wewnątrzpochodnych (np. głęboka śpiączka cukrzycowa)

Charakter oddechu:

 

1. CHEYNE'A - STOKESA - stopniowe narastanie częstości i głębokości oddechu i zwalnianiu go aż do bezdechu. Cykle te powtarzają się.

Występuje w niewydolności lewokomorowej i w zatruciach barbituranami.

 

2. BIOTA - charakteryzuje się tym, że występuje bezdech i bezpośrednio po nim głęboki i szybki oddech.

Występuje przy uszkodzeniu ośrodka oddechowego.

 

3. KUSSMAULLA - "gonionego psa". Przyspieszony.

Występuje przy cukrzycy.

 

4. ODDECH UTRUDNIONY - przy przeszkodzie mechanicznej w drogach oddechowych. Zapadają się dołki podobojczykowe, napinają skrzydełka nosa i mięśnie międzyżebrowe. Chory "łapie" powietrze.

 

5. ODDYCHANIE PRZEZ USTA -  przyczyny:

skrzywiona przegroda nosa, polipy w osie, przerost trzeciego migdałka.

 

Zapach:

• zgniłych jabłek (aceton) -  kwasicy cukrzycowej, śpiączce
• zgorzelinowy przy zepsutych zębach
• alkoholu przy upojeniu alkoholowym
• przy schorzeniach żołądka
• przy schorzeniach zgorzelinowych w płucach

• Algorytm pomiaru oddechu 

Cel:
ocena oddechu pod względem:

• obecności oddechu,
• częstości,
• jakości,
• rytmu

Przygotowanie zestawu: 
Materiały i środki:

• rękawiczki.

Przybory i sprzęt:

• zegarek z sekundnikiem lub stoper, 
• taca.

Sposób wykonania:

1.     Poinformuj pacjenta o badaniu tętna (badanie oddechu wykonujemy bez wiedzy pacjenta).

2.     Uzyskaj zgodę na badanie.

3.     Higienicznie umyj ręce.

4.     Przygotuj sprzęt na tacy.

5.     Zapewnij ciszę i odpowiednie oświetlenie na sali.

6.     Poinformuj pacjenta o zachowaniu spokoju podczas badania.

7.     Zaproponuj pacjentowi wygodną pozycję leżącą na plecach lub siedzącą (wskazane jest, by klatka piersiowa była odsłonięta).

8.     Ułóż rękę na nadgarstku chorego – tak, jak do badania tętna.

9.     Dyskretnie obserwuj ruchy klatki piersiowej.

10. Licz oddechy przez 1 minutę.

11. Ustal tor oddychania (brzuszny, piersiowy).

12. Zaobserwuj czy:

o    nie występują trudności w oddychaniu,

o    chory podczas oddychania włącza dodatkowe mięśnie oddechowe,

o    czy występuje duszność,

o    czy oddychaniu towarzyszą świsty i trzeszczenia w klatce piersiowej.

13. Uporządkuj zestaw.

14. Higienicznie umyj ręce.

15. Udokumentuj wykonanie zabiegu.

UWAGA

• Oddech prawidłowy u chorego dorosłego w spoczynku wynosi około 12-20/min.
• Oddech prawidłowy jest:
• miarowy,
• średnio głęboki,
• wykonywany bez wysiłku,
• bezwonny,
• niesłyszalny,
• wydech nieco dłuższy niż wdech.