Bóle głowy

 

Bóle głowy są najczęściej spotykanymi dolegliwościami bólowymi - odczuwa je około 65% Polaków.
Ból to nieprzyjemne uczucie zmysłowe i emocjonalne związane z aktualnie występującym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanek. Przyczyną doznań bólowych w obrębie głowy jest podrażnienie różnych struktur anatomicznych wrażliwych na ból, takich jak :

• mięśnie,
• naczynia tętnicze,
• opona twarda,
• zatoki żylne,
• zwoje nerwów czaszkowych,
• nerwy rdzeniowe,
• gałka oczna,
• ucho środkowe,
• zatoki przynosowe,
• zęby.

Ból głowy może być więc wywołany przez :

• rozkurczenie lub skurcz bogato unerwionych dużych naczyń mózgowych,
• przez pociąganie struktur, takich jak naczynia lub opony mózgowe,
• przez nowotwór lub krwiak,
• w wyniku zmian zapalnych w nerwach i strukturach mózgowych,
• może wynikać z promieniowania bólu z zębów, zatok, czy oka.

RODZAJE BÓLÓW GŁOWY

Bóle głowy można ogólnie podzielić na dwie duże grupy:

• bóle samoistne, które stanowią istotę choroby
• bóle objawowe - spowodowane przez jakieś schorzenie.

Samoistne bóle głowy to:

• migrena,
• ból głowy typu napięciowego,
• klasterowy ból głowy.

Podstawą terapii samoistnych bólów głowy są środki przeciwbólowe.

Natomiast w bólach objawowych po ustaleniu przyczyny dolegliwości stosuje się leczenie odpowiednie dla danego schorzenia. Bardzo ważna jest więc wizyta u lekarza i diagnostyka bólu głowy przed podjęciem leczenia.

SAMOISTNE BÓLE GŁOWY:

A/ BÓLE GŁOWY TYPU NAPIĘCIOWEGO

Najczęstszymi bólami głowy są tzw. bóle typu napięciowego. Ból, o na ogół małym lub średnim natężeniu, określany jako tępy, niepulsujący, ściskający, o charakterze „obręczy" lub rozpierający, czy kłujący. Zazwyczaj jest obustronny, zlokalizowany w tyle głowy, w okolicy karku lub w okolicy czoła czy skroni. Może trwać od kilku godzin do kilku miesięcy, a nawet lat. Nie jest napadowy ,nasila się powoli. Zwykle nie towarzyszą mu inne objawy. Napięciowe bóle głowy prowokowane są przez takie przyczyny jak:

·       stres,

·       upał

·       przepracowanie,

·       zmęczenie,

·       emocje,

·       brak snu,

·       przemęczenie,

·       zmiany atmosferyczne,

·       nadużycie alkoholu,

·       hałas,

·       zanieczyszczone powietrze,

·       niektóre pokarmy (np.: żółty ser, orzechy, czekolada, peklowane mięso, owoce cytrusowe, śmietana, świeże wypieki drożdżowe)  

·       dodawane do żywności środki konserwujące (glutaminian sodu) lub słodziki (aspartam).

Dotyczy częściej kobiet niż mężczyzn, zaczyna się w młodości. Mogą mu towarzyszyć –nudności i lekki światłowstręt. Aktywność fizyczna nie nasila bólu.

B/ MIGRENA

Innym częstym bólem głowy jest migrena. Jest to napadowy (trwający od kilku do kilkudziesięciu godzin), nawracający ból głowy, przeważnie jednostronny, o rozmaitym nasileniu, różnej częstości występowania, często poprzedzony zwiastunami-aurą .Aura wzrokowa- mroczek ,zaburzenie pola widzenia, ,niedowłady połowicze ,drętwienia rąk , ust. Aura jest odwracalna. Bólowi głowy towarzyszą nudności, wymioty, zaburzenia widzenia, światłowstręt(fotofobia), nadwrażliwość na dźwięki(sonofobia), wstręt do jedzenia. Bóle nasilają się pod wpływem aktywności fizycznej.

Chory leży w zacienionym pokoju ,cisza, bez bodźców i zapachów. Do bólu dołącza się kołatanie serca, zawroty głowy, dreszcze ,poty, biegunka, omdlenie.

Ból trwa od 4 do 72 godzin.

Typowy napad konczy się długim snem

Migrenę mogą wywoływać różne czynniki:

• przeżycia emocjonalne,
• zmęczenie,
• zmiany pogody,
• miesiączka,
• nasłonecznienie,
• niektóre produkty żywnościowe (np. czekolada, kakao, ser żółty, orzechy, jaja, pomidory, wino).

Migrena występuje znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Najczęściej ataki zaczynają się w okresie dojrzewania lub w wieku szkolnym. Mogą ulec zmniejszeniu w 30-40 roku życia lub w okresie menopauzy. Występowanie rodzinne. Przyczyna dolegliwości jest nie do końca rozpoznana, uważa się, że mają one związek z zaburzeniami naczynioruchowymi, polegającymi początkowo na zwężeniu, a następnie zwiotczeniu ścian tętnic mózgowych z obrzękiem okołonaczyniowym.
Wyodrębnia się wiele postaci migreny, wśród których najczęstszą jest tzw. migrena zwykła. Czasami ból głowy w migrenie poprzedzony jest zwiastunami ocznymi (migrena oczna) w postaci migocącego mroczka. Innym rodzajem migren są migreny miesiączkowe, na które cierpią kobiety podczas menstruacji. Konieczne jest wczesne leczenie napadów i zapobieganie poprzez unikanie czynników wyzwalających napady oraz podawanie leków o działaniu profilaktycznym.

W EEG –zmiany zbliżone do padaczki , MRI (rezonans magnetyczny)– w substancji białej mózgu drobne ogniska hiperintensywne.

Leki –śr.p/bólowe –paracetamol ,naproksen, z kofeiną i kodeiną –Coffecorn- +śr.p/wymiotny.spray do nosa,ergotamina, polomigran, Divascan, Depakine,

Tryptany –imigrant.maxalt,zomig

C/KLASTEROWY BÓL GŁOWY

Rzadko rozpoznawaną odmianą bólów głowy jest ból klasterowy (Hortona). Napad bólu rozpoczyna się w okolicy oka i skroni –jest jednostronny- gwałtownie narasta rozchodząc się na połowę twarzy. Często objawami towarzyszącymi jest zatkany nos, zaczerwienienie oka, obrzęk powiek lub łzawienie oka. Bóle trwają około 20-30 min, powtarzają się kilka razy w ciągu dnia lub nocy o tej samej porze. Mogą trwać kilka tygodni lub miesięcy. Najczęściej dotykają mężczyzn w wieku 20- 40 lat.

Zwykłe leki p/bólowe nie przerywają napadu. Dexametazon i krople do oka, sole litu .

OBJAWOWE BÓLE GŁOWY

A/ BÓLE GŁOWY ZWIĄZANE Z INFEKCJAMI

W chorobach infekcyjnych, zwłaszcza przebiegających z gorączką, jednym z objawów jest ból głowy. Bywa on dotkliwy, określany jako „rozsadzający", mija wraz z przeziębieniem. Częstą przyczyną przewlekłych, tępych, z charakterystycznym uciskiem, nasilających się rano bólów głowy jest zapalenie zatok przynosowych. Zazwyczaj bólowi towarzyszy katar, stan podgorączkowy lub gorączka. Przyczyną bólu są infekcje wirusowe lub bakteryjne powodujące przewlekłe zapalenie błon śluzowych zatok. Bół nasila się podczas schylania .Ból głowy może być również spowodowany stanem zapalnym zęba i okostnej. Bóle spowodowane procesem zapalnym promieniują na rozległy obszar głowy.

B/BÓLE GŁOWY W WYNIKU ZMIAN ZWYRODNIENIOWYCH

Bólom głowy spowodowanym zmianami zwyrodnieniowymi w szyjnym odcinku kręgosłupa towarzyszą często zawroty głowy. Zazwyczaj występuje on jednostronnie, promieniując do barku, jest nasilany przez ruch.

C/BÓL GŁOWY A NADCIŚNIENIE TĘTNICZE

Nadciśnienie tętnicze może prowokować ból głowy. Charakterystyczne jest umiejscowienie bólu z tyłu głowy.

D/NERWOBÓLE NERWÓW CZASZKOWYCH

Najczęstszą przyczyną bólów głowy tego typu jest neuralgia nerwu twarzowego. Schorzenie to cechuje się napadowymi bólami jednej strony twarzy, które trwają 1-2 minuty i powtarzają się kilka razy dziennie.

E/CHOROBY OCZU

Przewlekłe bóle głowy mogą być efektem nie skorygowanej wady wzroku lub objawem jaskry.

F/ZATRUCIA SUBSTANCJAMI CHEMICZNYMI

Bóle głowy mogą być wynikiem zatrucia, np. farbami, lakierami; jak również zatrucia alkoholem.

G/POLEKOWE BÓLE GŁOWY

Bóle głowy mogą być efektem ubocznym stosowania różnych leków. Dotyczy to np. środków rozszerzających naczynia, stosowanych w chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczym lub w chorobach naczyń obwodowych. Leki, takie jak doustne środki antykoncepcyjne mogą również prowokować napady migrenowe.

H/BÓLE GŁOWY BĘDĄCE OBJAWEM CHORÓB STANOWIĄCYCH ZAGROŻENIE ŻYCIA

Niektóre bóle głowy mogą być objawami groźnych chorób, wymagających wdrożenia szybkiej diagnostyki i leczenia. W ich przypadku podawanie leków przeciwbólowych nie daje żadnego efektu.

I/ZAPALENIE OPON MÓZGOWO-RDZENIOWYCH

Ból głowy z towarzyszącą wysoką gorączką, sztywnością karku (czyli niemożnością przygięcia głowy do klatki piersiowej), sennością lub zaburzeniami świadomości, nudnościami i wymiotami. W razie podejrzenia zapalenia opon mózgowo- rdzeniowych konieczna jest hospitalizacja, a rozpoznanie potwierdza się za pomocą badania płynu mózgowo-rdzeniowego.

J/KRWAWIENIE PODPAJĘCZYNÓWKOWE

Najczęstszą przyczyną krwawienia podpajęczynówkowego jest samoistne pęknięcie wrodzonego tętniaka, czyli nieprawidłowej, poszerzonej, rozciągniętej ściany tętnicy mózgowej. Znacznie rzadziej jest ono wynikiem zaburzeń krzepnięcia lub urazu. Krwawienie podpajeczynówkowe ma nagły początek, z bardzo silnym bólem głowy, określanym jako „najgorszy w życiu", promieniującym do karku. Często bólowi towarzyszy sztywność karku, senność, omdlenie, wymioty, a nawet utrata przytomności. W przypadku podejrzenia krwawienia podpajęczynówkowego należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. W zależności od rozległości krwawienia oraz umiejscowienia tętniaka stosuje się leczenie zachowawcze (polegające na monitorowaniu oraz podtrzymywaniu funkcji życiowych chorego) lub operacyjne. Krwawienie podpajęczynówkowe związane z obecnością tętniaka naczynia mózgowego jest często chorobą śmiertelną.

K/GUZY MÓZGU

Ból głowy stopniowo narastający, bardziej nasilony rano, potęgowany przez wysiłek fizyczny, z towarzyszącymi wymiotami, zaburzeniami widzenia wskazuje na podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, które m.in. może być objawem choroby rozrostowej w ośrodkowym układzie nerwowym. Innymi objawami guza mózgu jest występowanie porażeń, czy niedowładów kończyn, zaburzenia widzenia lub napady drgawkowe. Dlatego też pojawianie się nagłego bólu głowy lub drgawek u osób po 40 roku życia wymaga wykluczenia takiej przyczyny.

KIEDY BÓL GŁOWY WYMAGA WIZYTY U LEKARZA?

• gdy wystąpiła sztywność karku (chory nie może dotknąć brodą klatki piersiowej),
• jeśli bólom głowy towarzyszą: niedowład kończyn, zaburzenia świadomości, zaburzenia równowagi,
• gdy jednocześnie wystąpi wysoka gorączka lub ból oka,
• gdy bóle narastają szybko i gwałtownie,
• jeśli nagle zmienił się rodzaj i intensywność bólów pojawiających się od lat,
• jeśli samodzielne leczenie nie przynosi poprawy.

Bóle głowy ze współistniejącymi, niepokojącymi objawami, takimi jak;

• zaburzenia świadomości (senność, utrata przytomności),
• drgawki,
• objawy nadciśnienia śródczaszkowego (nudności, wymioty, zaburzenia widzenia),
• niedowłady lub zaburzenia czucia w obrębie kończyn

wymagają pilnej diagnostyki ze względu na możliwość wystąpienia bezpośredniego zagrożenia życia.

Pielęgnowanie chorych z bólem głowy.

Należy ustalić :

• charakterystykę bólu
• okoliczności występowania
• natężenie
• charakter
• czas występowania
• pozycje ciała, które nasilają ból
• potrawy ,po których spożyciu ból nasila się
• bodźce ze środowiska zewnętrznego nasilające ból (światło, temperatura, hałas, wilgotność, zapachy, pościel, wahania RR) .

Postępowanie ma na celu:

• eliminację szkodliwego czynnika wywołującego ból
• zapewnienie ciszy i spokoju
• leżenie w łóżku
• nawodnienie
• dobór prawidłowej pozycji
• podanie leków- leczenie farmakologiczne.

 

 

Co to jest miastenia

 

Co to jest miastenia i jakie są jej przyczyny?

Miastenia jest chorobą, w której dochodzi do zaburzeń w przekazywaniu impulsów z zakończeń nerwów ruchowych do mięśni. Na skutek tego pojawia się nadmierna męczliwość mięśni. Miastenia jest chorobą autoimmunologiczną, czyli związaną z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego, który wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko własnym komórkom. Nie wiadomo do końca, dlaczego organizm zaczyna wytwarzać przeciwciała działające przeciw jego własnym receptorom acetylocholinowym. Główną rolę w wytwarzaniu tych przeciwciał odgrywa grasica, czyli gruczoł położony w klatce piersiowej. Prawidłowo grasica jest obecna u dzieci, natomiast u osób dorosłych zanika. U około 60% chorych na miastenię jest ona jednak obecna (mówimy, że mają oni przetrwałą grasicę), a u 15% chorych występuje nowotwór grasicy zwany grasiczakiem.

Jak często występuje miastenia?

Miastenia jest chorobą rzadką, występuje z częstością 50-125 na 1 milion osób. W Polsce prawdopodobnie choruje około 3000 osób. Pierwsze objawy choroby najczęściej ujawniają się u kobiet między 20. a 30. rokiem życia i u mężczyzn po 60. roku życia.

Jak się objawia miastenia?

Charakterystycznym objawem miastenii jest tak zwana męczliwość albo nużliwość mięśni. Jest to nieprawidłowe, nadmiernie szybkie męczenie się mięśni prowadzące do ich osłabienia, które ustępuje po odpoczynku. W przebiegu miastenii zajęte mogą być różne grupy mięśni. Najczęściej zajęte są mięśnie poruszające gałkami ocznymi i mięśnie powiek, co powoduje opadanie powiek lub podwójne widzenie; mięśnie twarzy, gardła i krtani, co skutkuje niewyraźną lub ściszoną mową, trudnościami z gryzieniem, żuciem i połykaniem pokarmów; mięśnie rąk i nóg, co pociąga za sobą trudności z dłuższym utrzymaniem rąk w górze, a w konsekwencji na przykład z myciem czy czesaniem włosów, z chodzeniem, wchodzeniem po schodach, bieganiem. Zwykle na początku wykonywania danej czynności osłabienie mięśni jest niewielkie i narasta stopniowo w miarę jej wykonywania. Na przykład podczas jedzenia stosunkowo łatwo jest połknąć pierwsze kęsy, a kolejne coraz trudniej. Dla miastenii typowa jest zmienność objawów - są one bardziej nasilone wieczorem niż rano. W przebiegu miastenii może niekiedy dochodzić także do osłabienia mięśni oddechowych, co bywa powodem duszności i może prowadzić do niewydolności oddechowej.

Co robić w przypadku wystąpienia miastenii?

W przypadku zaobserwowania u siebie opisanych objawów, należy się zgłosić do lekarza POZ, który w razie potrzeby skieruje pacjenta do specjalisty neurologa. Należy to zrobić do kilku tygodni od wystąpienia objawów. Bardzo rzadko pierwsze objawy miastenii są tak nasilone, że zagrażają życiu chorego. Ma to miejsce w razie wystąpienia zaburzeń oddechowych i nasilonych zaburzeń połykania. Wtedy należy się zgłosić do lekarza w trybie pilnym.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Najważniejszy dla ustalenia rozpoznania jest obraz kliniczny, to znaczy objawy podawane przez chorego oraz stwierdzane przez lekarza w trakcie badania. Najpierw lekarz zbierze dokładny wywiad dotyczący objawów, ich przebiegu, chorób towarzyszących, a następnie zbada pacjenta. Badanie chorego z miastenią obejmuje obserwację chorego, ocenę jego siły mięśniowej oraz ocenę męczliwości mięśni podczas wysiłku. W tym celu lekarz prosi chorego na przykład o wielokrotne otwieranie i zamykanie oczu lub czytanie na głos. Następnie lekarz zleci badania dodatkowe, które są pomocne w potwierdzeniu miastenii. Należą do nich EMG (elektromiografia, a konkretnie tzw. elektrofizjologiczna próba miasteniczna, a w przypadkach, gdy nie daje ona jednoznacznej odpowiedzi, tak zwana elektromiografia pojedynczego włókna mięśniowego) oraz badanie na obecność przeciwciał przeciw receptorom acetylocholiny w krwi chorego. Ponadto u wszystkich chorych wykonuje się tomografię komputerową (lub rezonans magnetyczny) klatki piersiowej aby ocenić obecność przetrwałej grasicy lub grasiczaka.

Jakie są metody leczenia miastenii?

Lekami, które stosuje się w leczeniu miastenii są inhibitory acetylocholinoesterazy: między innymi pirydostygmina i ambenonium. Podawane są doustnie, zgodnie z zaleceniami lekarza. U około połowy chorych leki te prowadzą do opanowania objawów choroby tak, że pacjent może prowadzić normalny tryb życia. U pozostałych chorych leczenie to jest jednak niewystarczające. Trzeba wtedy wprowadzić dodatkowo leki immunosupresyjne, które zmniejszają aktywność układu odpornościowego. Należą do nich glikokortykosteroidy, azatiopryna, cyklofosfamid i metotreksat. Wszystkie te leki są stosowane w dawkach dobieranych dla pacjenta, często przez kilka miesięcy lub lat. Należy pamiętać, że leki mogą powodować działania niepożądane, dlatego decyzję o rozpoczęciu farmakoterapii podejmuje się indywidualnie u każdego pacjenta. U chorych, którzy mają przetrwałą grasicę, a objawy nie ustępują pod wpływem leczenia farmakologicznego, przeprowadza się operację usunięcia grasicy, czyli tymektomię. U ponad połowy chorych objawy choroby ustępują do 5 lat po takim zabiegu. Ponadto tymektomia musi być bezwzględnie wykonana u pacjentów, u których stwierdzono grasiczaka.

W sytuacji kiedy objawy miastenii są tak nasilone, że zagrażają życiu chorego (tzn. kiedy występują zaburzenia oddechowe i nasilone zaburzenia połykania - taki stan nazywamy przełomem miastenicznym) konieczne jest leczenie szpitalne. Są dwa sposoby opanowania ciężkich objawów miastenii: plazmafereza, czyli zabieg polegający na wymianie osocza krwi, w celu „wypłukania” krążących przeciwciał, oraz podawanie dożylne preparatów immunoglobulin.

Poza przełomem miastenicznym, istnieje jeszcze drugie groźne powikłanie miastenii: przełom cholinergiczny. Spowodowany jest on przedawkowaniem leków. Wtedy także występuje osłabienie mięśni (w tym mięśni oddechowych i związanych z połykaniem), a ponadto skurcze i drżenie mięśni, ślinotok, nadmierne pocenie, pogorszenie ostrości wzroku, lęk, bóle brzucha, biegunka. Taki stan również wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.

W leczeniu miastenii ważne jest także leczenie współistniejących chorób autoimmunologicznych oraz zakażeń, które mogą nasilać objawy miastenii. Należy także unikać nadmiernego wysiłku fizycznego i często odpoczywać. Ważne jest, aby chorzy na miastenię informowali o swojej chorobie lekarzy innych specjalności, na przykład przed planowanym zabiegiem operacyjnym, gdyż niektóre leki i środki znieczulające ogólnie są przeciwwskazane w tej chorobie.

Czy jest możliwe całkowite wyleczenie miastenii?

Miastenia jest chorobą przewlekłą, która towarzyszy choremu przez całe życie. Jej objawy można jednak skutecznie łagodzić. Przebieg choroby jest zmienny - występują okresy znacznej poprawy lub nawet całkowitego ustąpienia objawów, kiedy chorzy prowadzą normalny tryb życia i okresy zaostrzeń, czyli nawrotu objawów. Nawrót choroby najczęściej jest spowodowany przez infekcje, zmiany hormonalne lub stres.

Co to jest zespół miasteniczny Lamberta i Eatona i jakie są jego przyczyny?

Zespół Lamberta i Eatona jest chorobą, w której dochodzi do zaburzeń w przekazywaniu impulsów z nerwów do mięśni szkieletowych z powodu nieprawidłowego funkcjonowania kanałów, które pośrednio uczestniczą w przekazywaniu tych impulsów. Jest to choroba autoimmunologiczna, to znaczy związana z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego.

Jak często występuje zespół miasteczniczny Lamberta i Eatona?

Zespół miasteniczny Lamberta i Eatona jest chorobą rzadką. W około 60% przypadków rozwija się u osób chorujących na nowotwory złośliwe - najczęściej raka płuca lub jelita grubego, chociaż może też wystąpić w przebiegu innych nowotworów. Czasami objawy tego zespołu pojawiają się jeszcze przed wykryciem choroby nowotworowej. Choroba występuje przeważnie po 40. roku życia.

Jak się objawia zespół Lamberta i Eatona?

Objawy zespołu Lamberta i Eatona to osłabienie mięśni - przede wszystkim ud i ramion, co powoduje trudności z wchodzeniem po schodach lub unoszeniem rąk do góry oraz ból mięśni. Ponadto do charakterystycznych objawów tego zespołu należą: suchość w ustach, impotencja, zaparcia, zmniejszone wydzielanie potu.

Co robić w razie wystąpienia objawów zespołu Lamberta i Eatona?

W przypadku zaobserwowania u siebie objawów, które mogą wskazywać na zespół Lamberta i Eatona należy się zgłosić do lekarza POZ. Jest to szczególnie ważne, ponieważ zespół Lamberta i Eatona może być pierwszym objawem choroby nowotworowej, w której wczesne wykrycie ma istotne znaczenie dla wyników leczenia.

Jak lekarz ustala rozpoznanie zespołu Lamberta i Eatona?

Lekarz zbierze od pacjenta wywiad dotyczący objawów, czasu ich trwania, chorób przewlekłych, przyjmowanych leków, a także innych objawów, które mogą sugerować występowanie choroby nowotworowej. Następnie zbada pacjenta i w razie wysunięcia podejrzenia tej choroby, skieruje chorego do specjalisty neurologa. Ten z kolei po zbadaniu chorego zleci badanie EMG, które jest ważne dla potwierdzenia rozpoznania. W związku z tym, że zespół Lamberta i Eatona jest w większości przypadków związany z choroba nowotworową, lekarz zleci badania dodatkowe mające na celu wykluczenie najbardziej prawdopodobnych nowotworów u danego pacjenta.

Jakie są sposoby leczenia zespołu Lamberta i Eatona?

U chorych z zespołem Lamberta i Eatona i rozpoznanym nowotworem leczenie polega na leczeniu choroby nowotworowej. W ciężkich przypadkach, wykonuje się plazmaferezę, czyli oczyszcza osocze lub podaje dożylnie preparaty immunoglobulin.

U chorych bez rozpoznanej choroby nowotworowej bardzo ważne jest przeprowadzenie diagnostyki w celu wykrycia nowotworu. Obejmuje ona między innymi tomografię komputerową klatki piersiowej, kolonoskopię, mammografię i badanie ginekologiczne u kobiet, badania w kierunku raka gruczołu krokowego u mężczyzn. Zespół Lamberta i Eatona nie zawsze ma podłoże nowotworowe. Pacjenci, u których nie wykryto choroby nowotworowej, powinni być jednak obserwowani pod takim kątem, a badania należy regularnie powtarzać, zgodnie z zaleceniami lekarza.

 

Choroba Alzheimera

 

Alzheimer

Choroba Alzheimera to zanik mózgu, spowodowany odkładaniem się w mózgu substancji białkowej, zwanej amyloidem.W badaniu mikroskopowym tkanki mózgowej stwierdza się występowanie blaszek amyloidowych zbudowanych z beta-amyloidu (zwanych też blaszkami starczymi lub płytkami starczymi), które odkładają się w ścianach naczyń krwionośnych.

Choroba Alzheimera uśmierca komórki nerwowe oraz powoduje utratę tkanki mózgowej. Z upływem czasu mózg drastycznie się kurczy, co wywiera duży wpływ na wszystkie wykonywane przez niego funkcje.

Obecność amyloidu utrudnia pracę komórki nerwowej, która pozbawiona możliwości kontaktu z innymi komórkami nerwowymi, przestaje spełniać swoje zadania. Powoduje to postępującą utratę funkcji intelektualnych prowadzącą do otępienia.

Osoba chorująca na Alzheimera żyje średnio ok. 8 lat, jednakże niektórzy chorują nawet i 20 lat. Rozwój choroby zależy w dużej części od wczesnego rozpoznania oraz warunków zdrowotnych chorego.

 Pierwszymi objawami choroby są zwykle zaburzenia pamięci początkowo operacyjnej, potem też pamięci dawnej. W miarę upływu czasu zaburzenia narastają - przeszkadzają w pracy, w życiu rodzinnym i społecznym, pojawiają się inne zaburzenia poznawcze i neuropsychiatryczne. W zaawansowanej postaci choroba uniemożliwia codzienne funkcjonowanie prowadząc wreszcie do całkowitej zależności od innych.

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną otępienia i występuje w populacji osób powyżej 65 r.ż.

Ocenia się, że na świecie choruje na chorobę Alzheimera ok. 30 mln osób, w Polsce ok. 200 tys. Ze względu na starzenie się społeczeństw w krajach uprzemysłowionych zakłada się, że ilość chorych do roku 2050 potroi się.

 

Badania epidemiologiczne stwierdzają, że zapadalność na chorobę Alzheimera wzrasta z wiekiem - u osób po 65 roku życia, stwierdza się ją u ok. 14%, a po 80 roku życia w ok. 40%.

Nazwa choroby pochodzi od nazwiska niemieckiego psychiatry i neuropatologa Aloisa Alzheimera, który opisał tę chorobę w 1906 roku.

Czynniki ryzyka

•           zaawansowany wiek

•           genotyp ApoE epsilon 4 (w niektórych populacjach)

•           urazy głowy

•           problemy zdrowotne ze strony układu sercowo-naczyniowego (z powodu cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, wysokiego poziomu cholesterolu oraz udarów)

•           ciąża po 40 roku życia

•       palenie tytoniu

 Charakterystyczne dla choroby Alzheimera objawy to:

•       agnozja - nieumiejętność rozpoznawania przedmiotów, szczególnie jeżeli pytamy o to chorego „na gorąco" np. co to jest? albo podaj mi...

•           afazja - zaburzenia mowy, jej spowolnienie

•       apraksja - zaburzenia czynności ruchowych, od prostych do złożonych, np. ubieranie, kąpanie

Objawy choroby podzielone zostały na 4 okresy :

1. Zaburzenia pamięci operacyjnej (nowe informacje)

- chory zapomina, potrzebuje więcej czasu na wykonanie codziennych czynności w domu i w pracy, często czegoś szuka

- pojawia się frustracja, konflikty z otoczeniem, problemy w pracy, depresja

 

2. Zaburzenia pamięci dawnej (zdarzenia z przeszłości, wyuczone umiejętności)

Zaburzenia myślenia, spostrzegania, zaburzenia mowy

- chory ma trudności w zarządzaniu własnością, w wykonywaniu codziennych czynności, w prowadzeniu samochodu, często błądzi

- narasta depresja i frustracja, czasem lęk, pojawiają się zachowania agresywne, chory opiekę postrzega jako kontrolę, izoluje się

3. Otępienie

- rozpad przestrzeni własnej i pozaosobowej chorego, rozpad procesu mówienia, rozumienia mowy, zaburzenia myślenia

- postępuje utrata umiejętności utrzymania higieny, ubierania się, jedzenia, poruszania się, w zaawansowanym okresie chory przestaje sygnalizować potrzeby fizjologiczne

- zmiany w stanie fizycznym: utrata masy ciała (niedożywienie), zaniki mięśniowe

4. Stadium końcowe - zaburzenia świadomości

- wysokie ryzyko powtarzających się infekcji w tym zachłystowego zapalenia płuc, odleżyn, patologicznych złamań

Choroba Alzheimera prowadzi także do zaburzeń zachowania typu :

- błądzenie, nadpobudliwość ruchowa

- pobudzenie (75% chorych)

- agresja słowna (50%)

- agresja fizyczna (25%)

- niszczenie otoczenia (12%)

- zaburzenia snu (odwrócenie rytmu dobowego)

- zaburzenia osobowości (75%)

(bierność, utrata zainteresowań, wycofanie się, później nieodpowiednie zachowanie, brak zahamowań i wreszcie egocentryzm, postawa żądaniowa)

Prawdopodobne czynniki obniżające ryzyko choroby Alzheimera

•       Podejmowanie czynności intelektualnych (np. gra w szachy lub rozwiązywanie krzyżówek)

•       Regularne ćwiczenia fizyczne

•           Utrzymywanie regularnych relacji społecznych (osoby samotne mają dwukrotnie zwiększone prawdopodobieństwo rozwoju demencji związanej z chorobą Alzheimera w późniejszym wieku niż osoby, które nie były samotne)

•           Dieta śródziemnomorska bogata w warzywa, owoce i z niską zawartością nasyconych tłuszczów uzupełniona w szczególności o: witaminy z grupy B, a zwłaszcza w kwas foliowy, curry, kwasy tłuszczowe omega-3, soki warzywne i owocowe

•           Wysokie dawki witaminy E działającej antyoksydacyjnie (w połączeniu z witaminą C).

•           Umiarkowane spożycie alkoholu (piwo, wino, wódki)

•           Leki obniżające poziom cholesterolu (statyny)

•           Jak wskazują przeprowadzone badania opisowe długie stosowanie niesteroidowych leków przeciw zapalnych (NLPZ) w zmniejszeniu objawów zapalenia stawów i bólu jest związane z obniżeniem prawdopodobieństwa wystąpienia choroby Alzheimera, ale ryzyko związane ze stosowaniem leków zdaje się przeważać korzyści związane ze stosowaniem ich, jako pierwotnego środka prewencyjnego.

•        

 

 

Śmierć - mechanizmy.

 

•       Śmierć

•       Definicje śmierci   

Definicja klasyczna – nieodwracalne ustanie krążenia krwi oznacza śmierć człowieka jako całości.

•       Definicja nowa – nieodwracalne ustanie funkcji mózgu oznacza śmierć człowieka jako całości.

•       Definicja nowa zmodyfikowana – nieodwracalne ustanie funkcji pnia mózgu oznacza śmierć mózgu jako całości.

•       Etapy śmierci

•       Agonia – zanikanie funkcji życiowych

•       Śmierć kliniczna – brak akcji serca

•       Śmierć biologiczna - proces trwałego i nieodwracalnego ustawania czynności życiowych. NIE TYLKO brak życia

•       Śmierć osobnicza - śmierć pnia mózgu

•       Śmierć kliniczna

•       Zjawisko odwracalne .

•       Rozpoczyna się od NZK –nagłego zatrzymania krążenia i trwa do momentu uszkodzenia  kory mózgowej. Może ulec wydłużeniu w hipotermii, zatruciach.

•       Max czas na pomoc to 5 minut.

•       Śmierć biologiczna

•       Jeżeli nie udzielimy pomocy  przy  NZK , to po 5 minutach śmierć kliniczna przechodzi w etap śmierci biologicznej .

•       Rozwijający się proces umierania prowadzi do nieodwracalnego zaniku kolejnych struktur w mózgu .

•       Rozpoznanie śmierci biologicznej

•       zanik odruchów

•        odmóżdżenie –uszkodzenie OUN

•       rozszerzenie źrenic

•       brak aktywności mózgu w EEG

•       Konsylium 3 lekarzy –anestezjolog, neurolog stwierdza śmierć .

•       Pojęcie śmierci zdysocjowanej

•       Śmierć komórki – ustanie procesów metabolicznych

•       Różnorodna wrażliwość na niedobór tlenu: niska – tkanka łączna

•        najwyższa – neurony kory mózgowej , nie udaje się przywrócić po okresie niedotlenienia trwającym 4-5 minut

•       pień mózgu umiera po 20 minutach

•       Mechanizm śmierci to NIE = przyczyna śmierci W większości przypadków zgonów następuje on w mechanizmie ostrej niewydolności krążeniowo – oddechowej.

•       Znamiona pośmiertne

Znamiona wczesne:

a.Wątpliwe

•       Oziębienie (frigor mortis),

•       Wysychanie (exsiccatio / desiccatio post mortem).

•       Bladość (palor mortis).

b.Pewne

•       Stężenie pośmiertne (rigor mortis),

•       Plamy pośmiertne opadowe (livor mortis)

•       Znamiona późne:

•       Autoliza, gnicie

•       Stwierdzenie zgonu

 Plamy pośmiertne opadowe (livor mortis)

Stężenie pośmiertne (rigor mortis )

•       Oziębienie

•       Duża ilość zmiennych - temperatura początkowa

•       - stosunek masy do powierzchni ciała,

•       - promieniowanie  ciała - temperatura i rodzaj otoczenia (woda lepiej przewodzi ciepło) - ruch powietrza, wilgotność powietrza

•       - faza plateau (warstwy odzieży, tkanka tłuszczowa) Wynik niepewny

•       Wysychanie

•       Lokalizacja

•       Spojówki

•       Czerwień wargowa

•       Język

•       Moszna

•       Plamy pośmiertne opadowe Mechanizm

•       Ustanie krążenia krwi => brak ciśnienia krwi Pod wpływem siły ciężkości krew przemieszcza się do najniżej położonych części ciała. Krew pozostaje w naczyniach Bladość powłok w zakresie uciśniętych rejonów

•       Szacowanie okresu, który upłynął po zgonie:

•       1. „Ciepłe” i „wiotkie” < 3 godz.

•       2. „Ciepłe” i „sztywne” 3-8 godz.

•       3. „Zimne” i „sztywne” 8-36 godz.

•       4. „Zimne” i „wiotkie” > 36 godz.

•       PÓŹNE ZMIANY POŚMIERTNE

•       Autoliza (z powodu enzymów zawartych w komórkach)

•       Rozkład (z powodu zewnętrznych czynników

•       1. ROZKŁAD GNILNY (putrefactio)

•       smugi dyfuzyjne; gigantyzm gnilny twarzy, narządów

•       płciowych

•       2a. MUMIFIKACJA = STRUPIESZENIE (mumificatio)

•       ciepłe i suche środowisko

•       2b.PRZEMIANA TŁUSZCZOWO – WOSKOWA (saponificatio)

•       wilgotne środowisko

•       3. ZESZKIELETOWANIE (skeletisatio)

•       OBWIESZCZENIE
MINISTRA ZDROWIA¹⁾
z dnia 17 lipca 2007 r.
w sprawie kryteriów i sposobu stwierdzenia trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu.

Dna moczanowa

 

Dna moczanowa, znana również jako podagra, to rodzaj zapalenia stawów, który jest wynikiem gromadzenia się kryształów kwasu moczowego w stawach. Choroba ta może prowadzić do wyjątkowo bolesnych ataków bólu, obrzęku i zaczerwienienia stawów. Jednym z kluczowych elementów zarządzania tym schorzeniem jest odpowiednia dieta, która pomaga kontrolować poziom kwasu moczowego w organizmie. W tym rozdziale skupimy się na produktach zabronionych w diecie osoby cierpiącej na dnę moczanową, aby zapobiec nasileniu objawów i poprawić jakość życia pacjentów.

Na samym początku warto zrozumieć, dlaczego niektóre produkty są zakazane w diecie przy dnie moczanowej. Głównym powodem jest ich zawartość puryn, które w organizmie człowieka są przekształcane w kwas moczowy. Nadmiar kwasu moczowego prowadzi do odkładania się kryształków w stawach, co wywołuje ból i stan zapalny. Dlatego też, ograniczenie pokarmów bogatych w puryny jest kluczowym krokiem w zapobieganiu atakom dny moczanowej.

Jednym z najbardziej znanych produktów, które należy unikać, jest czerwone mięso. Wysoka zawartość puryn w wołowinie, wieprzowinie czy jagnięcinie sprawia, że ich spożycie powinno być mocno ograniczone. Zamiast tego, można sięgnąć po białe mięso, takie jak kurczak czy indyk, które zawiera mniej puryn. Ważne jest jednak, aby również te produkty spożywać z umiarem.

Następnie, na liście produktów zakazanych znajdują się podroby, takie jak wątróbka, nerki czy móżdżek. Te rodzaje mięsa są szczególnie bogate w puryny i mogą znacznie zwiększyć poziom kwasu moczowego w organizmie. Wykluczenie ich z diety może przyczynić się do zmniejszenia częstotliwości ataków dny moczanowej.

Ryby i owoce morza to kolejna grupa produktów, które mogą być problematyczne dla osób z dną moczanową. Szczególnie należy unikać sardynek, śledzi, makreli oraz tuńczyka, które zawierają duże ilości puryn. Chociaż ryby są często uważane za zdrowe źródło białka i kwasów omega-3, w przypadku dny moczanowej ich spożycie powinno być ograniczone.

Alkohol, zwłaszcza piwo, również znajduje się na liście zakazanych produktów. Piwo zawiera nie tylko puryny, ale także alkohol, który zwiększa produkcję kwasu moczowego w organizmie i jednocześnie utrudnia jego wydalanie. Wino jest nieco bezpieczniejszym wyborem, ale również powinno być spożywane z umiarem.

Produkty zawierające fruktozę, takie jak słodzone napoje i przetworzone słodycze, także mogą przyczyniać się do powstawania ataków dny moczanowej. Fruktoza prowadzi do zwiększenia produkcji kwasu moczowego, dlatego ważne jest, aby ograniczać jej spożycie. Zamiast tego, lepiej sięgnąć po naturalne źródła cukru, takie jak owoce, które zawierają również błonnik i inne korzystne składniki odżywcze.

Istnieją również pewne warzywa, które mogą być problematyczne dla osób z dną moczanową. Szparagi, szpinak, kalafior i grzyby zawierają umiarkowane ilości puryn. Chociaż nie są one tak niebezpieczne jak mięso czy ryby, warto monitorować ich spożycie i dostosować dietę do indywidualnych potrzeb.

Warto również wspomnieć o produktach mlecznych. Pełnotłuste produkty mleczne, takie jak śmietana czy tłusty ser, mogą przyczyniać się do zwiększenia poziomu kwasu moczowego. Zamiast tego, lepiej wybierać produkty o niskiej zawartości tłuszczu, które mogą nawet pomóc w obniżeniu poziomu kwasu moczowego.

Podsumowując, odpowiednia dieta jest kluczowym elementem zarządzania dną moczanową. Unikanie produktów bogatych w puryny, takich jak czerwone mięso, podroby, ryby i owoce morza, a także alkohol i produkty zawierające fruktozę, może znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia bolesnych ataków. Ważne jest jednak, aby dieta była zbilansowana i dostarczała wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Warto konsultować się z dietetykiem lub lekarzem, aby dostosować plan żywieniowy do indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia. Dzięki świadomemu podejściu do diety, osoby cierpiące na dnę moczanową mogą prowadzić zdrowsze i bardziej komfortowe życie.