Ćwiczenia oddechowe dla seniorów

PROBLEMY USPRAWNIANIA PACJENTÓW W STARSZYM WIEKU:

• wielochorobowość
• brak motywacji
• depresje i stany otępienie
• niedożywienie
• spadek siły i wytrzymałości mięśni
• upośledzenie koordynacji ruchowej i równowagi.

Ćwiczenia oddechowe.

Należą do jednych z ważniejszych ćwiczeń , ponieważ właśnie sprawność układu oddechowego ma decydujący wpływ na prawidłowe funkcjonowanie wszystkich układów ludzkiego organizmu. Wiele osób, szczególnie po 65. roku życia, cierpi na niewydolność układu krążeniowo-oddechowego. Konieczne jest wczesne wdrożenie treningu wydolnościowego, prowadzonego u wszystkich pacjentów, a w szczególności u pacjentów słabych i leżących.

 

Prowadzenie ćwiczeń spowoduje pogłębienie oddechu oraz utrzymanie lub zwiększenie pojemności życiowej płuc, a co za tym idzie, zmniejszy zagrożenie występowania powikłań ze strony układu oddechowego np. w postaci różnego rodzaju stanów zapalnych. Podczas prowadzenia ćwiczeń oddechowych należy skupiać się na :

• fazie wydechowej- głębokie wdechy z dłuższym wydechem (w stosunku 2:3),
• na nauce aktywnego kaszlu i odkrztuszania zalegającej wydzieliny.

Cele ćwiczeń oddechowych:

• nauczenie prawidłowego oddychania
• poprawa czynności układu oddechowego
• uzyskanie prawidłowego rozwoju klatki piersiowej
• korekcja postawy w obrębie układu oddechowego
• zwiększenie ruchomości stawów klatki piersiowej i przepony
• wzmocnienie mięśni oddechowych
• zwiększenie pojemności życiowej płuc
• udrożnienie „drzewa oskrzelowego" w przypadkach zalegania w nim śluzu
• pobudzenie do efektywnego kaszlu
• poprawa ogólnej kondycji .

WSKAZANIA:

• podczas wszystkich ćwiczeń leczniczych
• choroby układu oddechowego
• stan przed i po zabiegach chirurgicznych

PRZECIWWSKAZANIA:

• ostry okres chorób narządu oddechowego i krążenia.

Nauka efektywnego oddychania

wdech - dynamiczny przez nos
wydech - 2-3 razy dłuższy, przez usta.

 

Rodzaje ćwiczeń oddechowych:

• Ćwiczenia oddechowe czynne wolne wspomagane czynnymi ruchami kkd i kkg oraz odpowiednimi pozycjami

• Ćwiczenia oddechowe czynne z oporem zewnętrznym dozowanym przez odpowiednio przyłożony w stosownych miejscach opór, albo za pomocą sprężyn gimnastycznych i podwieszek, czy rąk opiekuna

• Ćwiczenia oddechowe bierne pobudzanie oddechów pacjenta poprzez ruchy kl. piersiową pacjenta rękami opiekuna

• Ćwiczenia oddechowe wspomagane -ruchy kończynami pacjenta przy świadomym jego udziale

 

• Bezdechy -forma aktywizacji układu oddechowego dla osób poniżej 50 r. ż., po 10 bardzo długich wdechach i wydechach następuje maksymalny wdech na czas

 

Pozycje dla ćwiczeń oddechowych

• Stojąca - kl. piersiowa rozpręża się swobodnie we wszystkich kierunkach - najlepsza!
• Półsiedząca - z oparciem 45' - wygodna dla pacjenta, stabilna, kl. piersiowa rozpręża się swobodnie do przodu i na boki,(dobra pozycja do nauki odksztuszania)
• Leżenie tyłem - kl. piersiowa rozpręża się swobodnie do przodu i na boki, przepona ma utrudnioną pracę przy wdechu, ułatwioną przy wydechu(dobra pozycja do nauki oddychania torem przeponowym)
• Leżenie bokiem - ruch kl. piersiowej po stronie opartej utrudniony
• przy wdechu przepona utrudniona, przy wydechu ułatwiona.

Istnieje kilka typów ćwiczeń oddechowych:

1. ćwiczenia celowe:

• ćwiczenia oddechowe z natężonym wydechem - polecamy pacjentowi w czasie wydechu dmuchnąć tak jakby chciał zdmuchnąć świeczkę (krótko, mocno),

• liczenie na głos w czasie wydechu, także sprzyja jego wydłużeniu. Jeśli pacjent nie umie policzyć do siedmiu na jednym wydechu, świadczy to o zaburzeniach w układzie oddechowym,
• ćwiczenia oddechowe z oporem. Z reguły oporowany jest wydech, co kompensacyjnie usprawnia i pogłębia kolejny wdech: syczenie, gwizdanie, dmuchanie przez ściągnięte usta, to tylko niektóre możliwości wydechu z oporem.

2. ćwiczenia oddechowe wspomagane - stosowane są przy obniżonej sprawności układu oddechowego

• wspomaganie wykonane poprzez współ ruchy kończyn górnych w czasie rytmu oddechowego. Wdech połączony z ruchem kończyn górnych w bok, wydech ze skrzyżowaniem ich na klatce piersiowej znacznie ułatwia i pogłębia oddech,

• ćwiczenia Kohlarauscha wykorzystywane są w celu mobilizacji dolnych płatów płuc z jednoczesnym unieruchomieniem obręczy barkowej. Wykonuje się je po zabiegach operacyjnych przebiegających z rozcięciem mostka. Często tacy pacjenci spłycają oddech, co spowodowane jest bólem, lub strachem. Ćwiczenia Kohlarauscha wykonuje się na krześle. Polecamy pacjentowi chwycić się oburącz za siedzenie (unieruchomienie obręczy barkowej) - w tej pozycji wykonujemy typowe ćwiczenia oddechowe.

3.ćwiczenia oddechowe z zastosowaniem aparatów itp.

linki do stron tu :

 

                                        inhalator

trenażer oddechowy

 

 

 

 

 

 

 

Profilaktyka chorób wzroku

 

W ramach zabawy z dzieckiem wykonaj prosty test. Wskaż mu obrazek, znak lub napis znajdujący się w dalszej odległości, zasłoń raz prawe, raz lewe oko i zapytaj, czy obserwowany obraz jest tak samo wyraźny, patrząc prawym i lewym okiem. Jeśli obraz jest mniej wyraźny dla jednego z oczu, może to wskazywać na różnowzroczność lub niedowidzenie i wówczas należy jak najszybciej zgłosić się na badanie specjalistyczne, ponieważ im wcześniej wykryje się niedowidzenie, tym większe jest prawdopodobieństwo jego wyleczenia.

Profilaktyka

Ø Przypilnuj, żeby dziecko na każde 30-60 min pracy wzrokowej w bliskiej odległości: czytania, pisania lub pracy przed monitorem komputera, ipada czy smartfona, spędziło 30-60 sekund, patrząc w dal przez okno. Takie ćwiczenie pozwoli rozluźnić oczy i zmniejszy ryzyko wystąpienia i progresji krótkowzroczności.

Ø Monitor komputerowy nie psuje oczu, ale odległość od niego, w której pracują i bawią się nasze dzieci, szczególnie w przypadku monitorów o małych wymiarach, może sprawiać, że rozwinie się wada wzroku. Korzystanie bez przerwy z komputera lub telefonu w bliskiej odległości jest bazowym elementem rozwoju oraz postępu krótkowzroczności. 

Ø Należy zadbać o to, aby dziecko spędzało minimum godzinę dziennie na aktywności fizycznej, na świeżym powietrzu, przy naturalnym oświetleniu. Takie działanie pozwoli zmniejszyć ryzyko wystąpienia progresji i krótkowzroczności.

Ø Jeśli dziecko często skarży się na swędzenie i łzawienie oczu, a do tego ma je czerwone, to przeważnie są to objawy alergii. Stan ten może mieć charakter przewlekły i nie musi pojawić się w okresie wiosennym, dlatego nie zawsze łatwo go skojarzyć z danym alergenem. Błona śluzowa układu pokarmowego, oczu, nosa i całych dróg oddechowych jest połączona, dlatego należy pamiętać, że leczenie alergii musi być kompleksowe i zawsze niezależnie od objawów obejmować oczy. 

Ø Jeśli dziecko przesadnie pochyla się nad tekstem,  schyla nienaturalnie głowę, podchodzi zbyt blisko do telewizora i skarży się na „przeskakujące literki albo ma problemy z wykonywaniem zadań związanych z utrzymaniem równowagi czy łapaniem piłki, to najprawdopodobniej są to dolegliwości wywołane nieskorygowaną wadą wzroku lub zaburzeniami widzenia, dlatego też koniecznie trzeba zadbać o specjalistyczne badanie wzroku.

Ø Zwróć uwagę na oczy dziecka na zdjęciach, na których jest widoczny „efekt czerwonych oczu”. Porównaj refleksy z obu oczu. Jeśli jedna źrenica ma białawy odcień i różni się od drugiej, to niezwłocznie należy zgłosić się na badanie dna oka, ponieważ może być to objaw niedowidzenia lub poważnych zmian na siatkówce oka.

•  U dzieci w wieku rozwojowym bardzo ważna jest dieta. Wpływa ona na właściwy rozwój całego organizmu, w tym narządu wzroku. Należy spożywać pokarmy, które są bogate w witaminę A (marchewka), a dieta powinna być urozmaicona.
•  Warto także zwrócić uwagę na prawidłową higienę narządu wzroku. Rodzice powinni uczyć swoje dzieci, żeby nie trzeć oczu rękami, powinno się myć buzię czystą wodą i wycierać ją własnym ręcznikiem.
•  Jedną z ważnych wskazówek jest konieczność dokładnego mycia rąk po przyjściu do domu.
•  Rodzice powinni również kontrolować, w jakich warunkach dziecko odrabia lekcje, rysuje czy czyta. Ważne jest prawidłowe oświetlenie stanowiska pracy, kierunek, z którego ono pada, ustawienie biurka i stołu w stosunku do okna.

•  Najlepsze warunki są wówczas, gdy dziecko uczy się przy świetle naturalnym. Specjaliści podkreślają, że uczenie się w jasnym pomieszczeniu poprawia wyniki o 26%. Najlepiej zatem ustawić biurko przy oknie. Oświetlenie biurka powinno być równomierne, rozproszone i nie zakłócone cieniami. Nie należy umieszczać źródła światła z tyłu osoby przy biurku.
•  Praworęczne dzieci powinny mieć lampę po lewej stronie, a leworęczne po prawej. Odległość lampy od biurka powinna mieć nie mniej niż 35cm.
•  Bardzo pożyteczne jest wykonywanie ćwiczeń przez kilka minut dziennie. Ważniejsza od czasu poświęcanego w ciągu dnia jest ich systematyczność i regularność. Do najprostszych ćwiczeń należy wykonywanie powolnych ruchów gałkami ocznymi we wszystkich kierunkach z unieruchomioną głową, wtedy poruszają się tylko nasze oczy.
• Inne ćwiczenie to wypatrywanie przez okno najdalej położonych punktów, które są jeszcze widoczne i wytężanie wzroku aby je maksymalnie wyostrzyć. Następnie przenosimy wzrok na blisko położony punkt, aby po chwili ponownie spojrzeć w dal.
•  Podczas przerwy dla oczu nie zapominajmy także o wpatrywaniu się w kojącą zieleń-warto w pokoju dziecka mieć coś zielonego.

 

Wady wzroku u dzieci

 

Pierwsze sygnały, że dziecko gorzej widzi, mogą być w ogóle niezauważalne dla rodzica, bo małe dzieci nie skarżą się, że widzą niewyraźnie. W pierwszych trzech latach życia kształtuje się jeszcze układ optyczny i ciężko mówić wtedy o jakiejkolwiek wadzie.

Wady u dzieci są dostrzegalne dopiero w wieku szkolnym, gdy pojawiają się kłopoty z nauką i czytaniem. Jeśli tak się dzieje, a dziecko milczy na ten temat, konieczna jest wizyta u okulisty.

Niepokojącym dla rodzica sygnałem łatwym do zaobserwowania jest mrużenie oczu u dziecka, gdy chce dostrzec przedmiot znajdujący się w oddali. Bywa, że siada ono blisko telewizora i musi mocno wytężać wzrok. Oznacza to, że może mieć wadę, która powinna być skorygowana przez okulistę lub optometrystę. Warto pamiętać, że wady wzroku u dzieci w wieku szkolnym powodują problemy z nauką i nie powinno się zwlekać z ich rozpoznaniem oraz ewentualnym leczeniem.

 

 

Wada wzroku u dzieci – plus

U osób z dalekowzrocznością, nazywaną także nadwzrocznością wiązka światła zamiast skupiać się na siatkówce, skupia się za nią. W wyniku tego osoba z nadwzrocznością źle widzi to, co jest blisko, i trochę lepiej to, co jest daleko. Nadwzroczność u dzieci występuje fizjologicznie, czyli naturalnie. Może utrzymywać się do około 3. roku życia.

 

Wada wzroku u dzieci -plusy oznacza dalekowzroczność (nadwzroczność). Jej przyczyną jest zbyt krótka gałka oczna lub zbyt płaska rogówka. Niektóre dzieci rodzą się z tą wadą. Z czasem ona maleje, ale nie u wszystkich. Rozwój wady wzroku plus u dziecka będzie skutkował kłopotami w szkole, zwłaszcza podczas czytania. Główne objawy tej wady:

• Dalekowzroczne dziecko dobrze widzi przedmioty oddalone od niego na dużą odległość.
• Dziecko ma natomiast problem z widzeniem rzeczy położonych blisko. Są one niewyraźne i rozmazane.

Jeśli wada nie jest duża i dotyczy jednego i drugiego oka, to nie ma sensu jej leczyć. Jest bowiem szansa, że sama się wyrówna. Okulary lub soczewki kontaktowe zaleca się jedynie w bardzo dużych wadach, większych niż +3,0 dioptrie.

 

Wada wzroku u dzieci – minus

Wada wzroku u dzieci minusy oznacza krótkowzroczność. Zwykle pojawia się w wieku 7-8 lat lub 12-13 lat i jest prawdziwym utrapieniem dla dzieci, które chodzą do szkoły. Przy krótkowzroczności dochodzi do wydłużenia gałki ocznej. Bardzo wypukła jest również rogówka.

 

Główne objawy tej wady:

• Dziecko krótkowzroczne widzi wyraźnie jedynie te przedmioty, które są blisko niego.
• Wszystko inne, zwłaszcza daleko oddalone, jest dla niego nieostre.

Cechą charakterystyczną dla krótkowidza jest siadanie blisko przed telewizorem lub komputerem. Także czytanie wymaga trzymania książki w bliskiej odległości od twarzy. Wady wzroku u dzieci w wieku szkolnym takie jak krótkowzroczność są najczęstszym powodem kłopotów z nauką.

Krótkowzroczność musi być korygowana. Rozwój wady będzie utrudniał dziecku normalne funkcjonowanie w przyszłości. Jeśli się pogłębi, może być przyczyną całkowitej ślepoty.

 

Astygmatyzm

Wada wzroku minus u dzieci często przebiega razem z astygmatyzmem. Dziecko może mieć zaburzone poczucie przestrzeni, kłopoty z pamięcią i koncentracją. Takie dzieci bywają bardzo rozdrażnione i uskarżają się na nieustanne bóle głowy .

 

ZEZ

Zez jest jedną z najczęstszych wad wzroku u dzieci, a częstotliwość jego występowania u dzieci wynosi ponad 5%. Oko ucieka zazwyczaj do środka, co powoduje że dziecko gorzej widzi, a dodatkowo zez ogranicza lub uniemożliwia wykształcenie widzenia przestrzennego, czego oczy mogą nauczyć się tylko w pierwszych latach życia. Przeważnie zez towarzyszy innej wadzie wzroku.

W przypadku zeza towarzyszącego, typowego dla wieku dziecięcego, gałki oczne ustawione wobec siebie zbieżnie lub rozbieżnie poruszają się jednocześnie w tym samym kierunku. Często przyczyną zeza są czynniki genetyczne, czyli dotyczy on dzieci, których ojciec lub matka zezowali w dzieciństwie.

Inny rodzaj zeza to zez porażenny, którego przyczyną może być porażenie lub niedowład jednego lub kilku zewnętrznych mięśni oka.

O zezie minimalnym mówimy wtedy, gdy ostrość wzroku w obu oczach jest stuprocentowa, ale jedno oko trochę ucieka, a kąt zeza jest minimalny. W tym przypadku z biegiem czasu wada sama się wyrówna. Jednak nawet przy zezie minimalnym powinniśmy zasięgnąć porady lekarza okulisty.

Nie leczony zez może znacznie osłabić ostrość wzroku w zezującym oku.

Objawy zeza u dzieci

• uciekanie jednego oka, zazwyczaj do środka; a w niektórych przypadkach zez pojawia się, gdy dziecko jest zmęczone,
• dziecko może przechylać głowę i mrużyć jedno oko, gdy na coś patrzy.

Jak pomóc dziecku, które ma zeza

W przypadku zeza należy jak najwcześniej rozpocząć leczenie i konsekwentnie prowadzić terapię. Dziecko musi mieć zaklejone oko opatrunkiem ort optycznym.  Aby dziecko chętniej chciało nosić opatrunek można na nim namalować kolorowy obrazek.

 

Bóle głowy

Bóle głowy są najczęściej spotykanymi dolegliwościami bólowymi - odczuwa je około 65% Polaków.
Ból to nieprzyjemne uczucie zmysłowe i emocjonalne związane z aktualnie występującym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanek. Przyczyną doznań bólowych w obrębie głowy jest podrażnienie różnych struktur anatomicznych wrażliwych na ból, takich jak :

• mięśnie,
• naczynia tętnicze,
• opona twarda,
• zatoki żylne,
• zwoje nerwów czaszkowych,
• nerwy rdzeniowe,
• gałka oczna,
• ucho środkowe,
• zatoki przynosowe,
• zęby.

Ból głowy może być więc wywołany przez :

• rozkurczenie lub skurcz bogato unerwionych dużych naczyń mózgowych,
• przez pociąganie struktur, takich jak naczynia lub opony mózgowe,
• przez nowotwór lub krwiak,
• w wyniku zmian zapalnych w nerwach i strukturach mózgowych,
• może wynikać z promieniowania bólu z zębów, zatok, czy oka.

RODZAJE BÓLÓW GŁOWY

Bóle głowy można ogólnie podzielić na dwie duże grupy:

• bóle samoistne, które stanowią istotę choroby
• bóle objawowe - spowodowane przez jakieś schorzenie.

Samoistne bóle głowy to:

• migrena,
• ból głowy typu napięciowego,
• klasterowy ból głowy.

Podstawą terapii samoistnych bólów głowy są środki przeciwbólowe.

Natomiast w bólach objawowych po ustaleniu przyczyny dolegliwości stosuje się leczenie odpowiednie dla danego schorzenia. Bardzo ważna jest więc wizyta u lekarza i diagnostyka bólu głowy przed podjęciem leczenia.

SAMOISTNE BÓLE GŁOWY:

A/ BÓLE GŁOWY TYPU NAPIĘCIOWEGO

Najczęstszymi bólami głowy są tzw. bóle typu napięciowego. Ból, o na ogół małym lub średnim natężeniu, określany jako tępy, niepulsujący, ściskający, o charakterze „obręczy" lub rozpierający, czy kłujący. Zazwyczaj jest obustronny, zlokalizowany w tyle głowy, w okolicy karku lub w okolicy czoła czy skroni. Może trwać od kilku godzin do kilku miesięcy, a nawet lat. Nie jest napadowy ,nasila się powoli. Zwykle nie towarzyszą mu inne objawy. Napięciowe bóle głowy prowokowane są przez takie przyczyny jak:

·       stres,

·       upał

·       przepracowanie,

·       zmęczenie,

·       emocje,

·       brak snu,

·       przemęczenie,

·       zmiany atmosferyczne,

·       nadużycie alkoholu,

·       hałas,

·       zanieczyszczone powietrze,

·       niektóre pokarmy (np.: żółty ser, orzechy, czekolada, peklowane mięso, owoce cytrusowe, śmietana, świeże wypieki drożdżowe)  

·       dodawane do żywności środki konserwujące (glutaminian sodu) lub słodziki (aspartam).

Dotyczy częściej kobiet niż mężczyzn, zaczyna się w młodości. Mogą mu towarzyszyć –nudności i lekki światłowstręt. Aktywność fizyczna nie nasila bólu.

B/ MIGRENA

Innym częstym bólem głowy jest migrena. Jest to napadowy (trwający od kilku do kilkudziesięciu godzin), nawracający ból głowy, przeważnie jednostronny, o rozmaitym nasileniu, różnej częstości występowania, często poprzedzony zwiastunami-aurą.

Aura wzrokowa- mroczek, zaburzenie pola widzenia, ,niedowłady połowicze, drętwienia rąk, ust. Aura jest odwracalna. Bólowi głowy towarzyszą nudności, wymioty, zaburzenia widzenia, światłowstręt(fotofobia), nadwrażliwość na dźwięki(sonofobia), wstręt do jedzenia. 

Bóle nasilają się pod wpływem aktywności fizycznej.

Chory leży w zacienionym pokoju, cisza, bez bodźców i zapachów. Do bólu dołącza się kołatanie serca, zawroty głowy, dreszcze, poty, biegunka, omdlenie.

Ból trwa od 4 do 72 godzin.

Typowy napad kończy się długim snem.

Migrenę mogą wywoływać różne czynniki:

• przeżycia emocjonalne,
• zmęczenie,
• zmiany pogody,
• miesiączka,
• nasłonecznienie,
• niektóre produkty żywnościowe (np. czekolada, kakao, ser żółty, orzechy, jaja, pomidory, wino).

Migrena występuje znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Najczęściej ataki zaczynają się w okresie dojrzewania lub w wieku szkolnym. Mogą ulec zmniejszeniu w 30-40 roku życia lub w okresie menopauzy. Występowanie rodzinne. Przyczyna dolegliwości jest nie do końca rozpoznana, uważa się, że mają one związek z zaburzeniami naczynioruchowymi, polegającymi początkowo na zwężeniu, a następnie zwiotczeniu ścian tętnic mózgowych z obrzękiem okołonaczyniowym.
Wyodrębnia się wiele postaci migreny, wśród których najczęstszą jest tzw. migrena zwykła. Czasami ból głowy w migrenie poprzedzony jest zwiastunami ocznymi (migrena oczna) w postaci migocącego mroczka. Innym rodzajem migren są migreny miesiączkowe, na które cierpią kobiety podczas menstruacji. Konieczne jest wczesne leczenie napadów i zapobieganie poprzez unikanie czynników wyzwalających napady oraz podawanie leków o działaniu profilaktycznym.

W EEG –zmiany zbliżone do padaczki, MRI (rezonans magnetyczny)– w substancji białej mózgu drobne ogniska hiperintensywne.

Leki –śr.p/bólowe –paracetamol, naproksen, z kofeiną i kodeiną –Coffecorn- +śr.p/wymiotny, spray do nosa, ergotamina, polomigran, Divascan, Depakine.

Tryptany –imigrant, maxalt, zomig.

C/KLASTEROWY BÓL GŁOWY

Rzadko rozpoznawaną odmianą bólów głowy jest ból klasterowy (Hortona). Napad bólu rozpoczyna się w okolicy oka i skroni –jest jednostronny- gwałtownie narasta rozchodząc się na połowę twarzy. Często objawami towarzyszącymi jest zatkany nos, zaczerwienienie oka, obrzęk powiek lub łzawienie oka. Bóle trwają około 20-30 min, powtarzają się kilka razy w ciągu dnia lub nocy o tej samej porze. Mogą trwać kilka tygodni lub miesięcy. Najczęściej dotykają mężczyzn w wieku 20- 40 lat.

Zwykłe leki p/bólowe nie przerywają napadu. Dexametazon i krople do oka, sole litu.

OBJAWOWE BÓLE GŁOWY

A/ BÓLE GŁOWY ZWIĄZANE Z INFEKCJAMI

W chorobach infekcyjnych, zwłaszcza przebiegających z gorączką, jednym z objawów jest ból głowy. Bywa on dotkliwy, określany jako „rozsadzający", mija wraz z przeziębieniem. Częstą przyczyną przewlekłych, tępych, z charakterystycznym uciskiem, nasilających się rano bólów głowy jest zapalenie zatok przynosowych. Zazwyczaj bólowi towarzyszy katar, stan podgorączkowy lub gorączka. Przyczyną bólu są infekcje wirusowe lub bakteryjne powodujące przewlekłe zapalenie błon śluzowych zatok. Ból nasila się podczas schylania .Ból głowy może być również spowodowany stanem zapalnym zęba i okostnej. Bóle spowodowane procesem zapalnym promieniują na rozległy obszar głowy.

B/BÓLE GŁOWY W WYNIKU ZMIAN ZWYRODNIENIOWYCH

Bólom głowy spowodowanym zmianami zwyrodnieniowymi w szyjnym odcinku kręgosłupa towarzyszą często zawroty głowy. Zazwyczaj występuje on jednostronnie, promieniując do barku, jest nasilany przez ruch.

C/BÓL GŁOWY A NADCIŚNIENIE TĘTNICZE

Nadciśnienie tętnicze może prowokować ból głowy. Charakterystyczne jest umiejscowienie bólu z tyłu głowy.

D/NERWOBÓLE NERWÓW CZASZKOWYCH

Najczęstszą przyczyną bólów głowy tego typu jest neuralgia nerwu twarzowego. Schorzenie to cechuje się napadowymi bólami jednej strony twarzy, które trwają 1-2 minuty i powtarzają się kilka razy dziennie.

E/CHOROBY OCZU

Przewlekłe bóle głowy mogą być efektem nie skorygowanej wady wzroku lub objawem jaskry.

F/ZATRUCIA SUBSTANCJAMI CHEMICZNYMI

Bóle głowy mogą być wynikiem zatrucia, np. farbami, lakierami; jak również zatrucia alkoholem.

G/POLEKOWE BÓLE GŁOWY

Bóle głowy mogą być efektem ubocznym stosowania różnych leków. Dotyczy to np. środków rozszerzających naczynia, stosowanych w chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczym lub w chorobach naczyń obwodowych. Leki, takie jak doustne środki antykoncepcyjne mogą również prowokować napady migrenowe.

H/BÓLE GŁOWY BĘDĄCE OBJAWEM CHORÓB STANOWIĄCYCH ZAGROŻENIE ŻYCIA

Niektóre bóle głowy mogą być objawami groźnych chorób, wymagających wdrożenia szybkiej diagnostyki i leczenia. W ich przypadku podawanie leków przeciwbólowych nie daje żadnego efektu.

I/ZAPALENIE OPON MÓZGOWO-RDZENIOWYCH

Ból głowy z towarzyszącą wysoką gorączką, sztywnością karku (czyli niemożnością przygięcia głowy do klatki piersiowej), sennością lub zaburzeniami świadomości, nudnościami i wymiotami. W razie podejrzenia zapalenia opon mózgowo- rdzeniowych konieczna jest hospitalizacja, a rozpoznanie potwierdza się za pomocą badania płynu mózgowo-rdzeniowego.

J/KRWAWIENIE PODPAJĘCZYNÓWKOWE

Najczęstszą przyczyną krwawienia podpajęczynówkowego jest samoistne pęknięcie wrodzonego tętniaka, czyli nieprawidłowej, poszerzonej, rozciągniętej ściany tętnicy mózgowej. Znacznie rzadziej jest ono wynikiem zaburzeń krzepnięcia lub urazu. Krwawienie podpajeczynówkowe ma nagły początek, z bardzo silnym bólem głowy, określanym jako „najgorszy w życiu", promieniującym do karku. Często bólowi towarzyszy sztywność karku, senność, omdlenie, wymioty, a nawet utrata przytomności. W przypadku podejrzenia krwawienia podpajęczynówkowego należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. W zależności od rozległości krwawienia oraz umiejscowienia tętniaka stosuje się leczenie zachowawcze (polegające na monitorowaniu oraz podtrzymywaniu funkcji życiowych chorego) lub operacyjne. Krwawienie podpajęczynówkowe związane z obecnością tętniaka naczynia mózgowego jest często chorobą śmiertelną.

K/GUZY MÓZGU

Ból głowy stopniowo narastający, bardziej nasilony rano, potęgowany przez wysiłek fizyczny, z towarzyszącymi wymiotami, zaburzeniami widzenia wskazuje na podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, które m.in. może być objawem choroby rozrostowej w ośrodkowym układzie nerwowym. Innymi objawami guza mózgu jest występowanie porażeń, czy niedowładów kończyn, zaburzenia widzenia lub napady drgawkowe. Dlatego też pojawianie się nagłego bólu głowy lub drgawek u osób po 40 roku życia wymaga wykluczenia takiej przyczyny.

KIEDY BÓL GŁOWY WYMAGA WIZYTY U LEKARZA?

• gdy wystąpiła sztywność karku (chory nie może dotknąć brodą klatki piersiowej),
• jeśli bólom głowy towarzyszą: niedowład kończyn, zaburzenia świadomości, zaburzenia równowagi,
• gdy jednocześnie wystąpi wysoka gorączka lub ból oka,
• gdy bóle narastają szybko i gwałtownie,
• jeśli nagle zmienił się rodzaj i intensywność bólów pojawiających się od lat,
• jeśli samodzielne leczenie nie przynosi poprawy.

Bóle głowy ze współistniejącymi, niepokojącymi objawami, takimi jak;

• zaburzenia świadomości (senność, utrata przytomności),
• drgawki,
• objawy nadciśnienia śródczaszkowego (nudności, wymioty, zaburzenia widzenia),
• niedowłady lub zaburzenia czucia w obrębie kończyn

wymagają pilnej diagnostyki ze względu na możliwość wystąpienia bezpośredniego zagrożenia życia.

Pielęgnowanie chorych z bólem głowy.

Należy ustalić :

• charakterystykę bólu
• okoliczności występowania
• natężenie
• charakter
• czas występowania
• pozycje ciała, które nasilają ból
• potrawy ,po których spożyciu ból nasila się
• bodźce ze środowiska zewnętrznego nasilające ból (światło, temperatura, hałas, wilgotność, zapachy, pościel, wahania RR) .

Postępowanie ma na celu:

• eliminację szkodliwego czynnika wywołującego ból
• zapewnienie ciszy i spokoju
• leżenie w łóżku
• nawodnienie
• dobór prawidłowej pozycji
• podanie leków- leczenie farmakologiczne.

 

 

Starzenie się organizmu

 

Pragnienie nieśmiertelności i wieczna młodość: starzenie się i jego tajemnice

Od zarania dziejów ludzie fascynowali się pragnieniem nieśmiertelności i tęsknotą za wieczną młodością. Już w I wieku p.n.e., Cyceron w swoim dziele Katon Starszy o starości wskazywał na cztery powody, dla których starość uważano za trudny okres życia: oddalenie od życia czynnego, osłabienie fizyczne, utratę przyjemności zmysłowych i bliskość śmierci. Mimo upływu wieków, rozważania te nie tracą na aktualności, ponieważ wiele pytań dotyczących starzenia się organizmu pozostaje bez odpowiedzi, mimo nowoczesnych technik badawczych.

Nieodwracalne zmiany związane ze starzeniem się

Starzenie się jest procesem powszechnym we wszystkich populacjach ludzkich. Gerontologia, nauka o starzeniu, dostarcza wiedzy na temat natury i specyfiki tego procesu, jego źródłach oraz implikacjach dla jednostek i społeczeństwa. W trakcie życia organizm przechodzi przez fazy wzrostu, rozwoju, dojrzewania i starzenia. Wzrost to nieodwracalne zmiany ilościowe, prowadzące do zwiększenia masy i wymiarów organizmu. Rozwój to progresywne zmiany jakościowe, prowadzące do osiągnięcia dojrzałości, czyli pełnej funkcjonalności organów. Starzenie się to powolne, nieodwracalne zmiany strukturalne, prowadzące do osłabienia funkcji organizmu.

Teorie starzenia się

Istnieje wiele teorii wyjaśniających przyczyny starzenia się, które można podzielić na teorie genetyczne, niegenetyczne i fizjologiczne. Teorie genetyczne sugerują, że starzenie się wynika z uszkodzeń materiału genetycznego. Teorie niegenetyczne wskazują na nagromadzenie szkodliwych substancji w organizmie. Proces apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci komórek, jest jednym z kluczowych mechanizmów regulujących starzenie się bez wywoływania stanu zapalnego. Teorie fizjologiczne sugerują, że starzenie się wynika z degeneracji systemów fizjologicznych, takich jak układ immunologiczny i endokrynny.

Ewolucyjne podejście do starzenia się

Starzenie się z perspektywy ewolucyjnej jest zjawiskiem paradoksalnym. Wyjaśnienia adaptacyjne sugerują, że starzenie się przyspiesza wymianę pokoleń, zapobiegając przeludnieniu i wyczerpaniu zasobów. Z kolei teorie nieadaptacyjne traktują starzenie jako uboczny efekt selekcji innych cech.

Interdyscyplinarne badania nad starzeniem się

Starzenie się przebiega w różnym tempie na różnych poziomach organizacji biologicznej. Badania nad procesem starzenia obejmują oceny morfologiczne, fizjologiczne i funkcjonalne. Badania przekrojowe pozwalają na ocenę stanu organizmu w danym momencie, zaś długofalowe obserwacje umożliwiają ocenę dynamiki starzenia. W Instytucie Antropologii UAM w Poznaniu prowadzone są badania nad starzeniem się, które wymagają współpracy z innymi dziedzinami, takimi jak medycyna, psychologia i socjologia. Pomimo pewnych niedoskonałości metod badawczych, antropologia oferuje nowe perspektywy w analizie tego zjawiska.