Szczawiany i ich rola w organizmie

 Przeprowadzone niedawno badania wykazały, że nadmiar szczawianów może mieć związek z chorobami tarczycy. Chociaż gromadzenie się szczawianów jest często kojarzone z kamieniami nerkowymi, badania autopsyjne tarczycy wykazały obecność kryształów szczawianów u 79% dorosłych, a ich częstotliwość wzrasta z wiekiem. Interesujące jest to, że u osób z chorobą Hashimoto rzadziej znajdowano te kryształy, zwłaszcza w obszarach objętych stanem zapalnym. To odkrycie zasugerowało naukowcom, że szczawiany mogą odgrywać rolę w rozwoju Hashimoto, wywołując odpowiedź immunologiczną skierowaną przeciwko kryształom szczawianu i otaczającej tkance tarczycy. W niektórych przypadkach obserwowano komórki olbrzymie wokół kryształów, wskazujące na odpowiedź immunologiczną.

Raport z 2000 roku opisuje cztery przypadki rzadkiej choroby genetycznej związanej z nagromadzeniem szczawianów, gdzie pacjenci mieli także Hashimoto. Autorzy podkreślają rolę szczawianów w uszkodzeniu tarczycy. 

Nadwrażliwość na szczawiany może objawiać się symptomami takimi jak 

• bóle stawów, 
• bóle ciała, 
• pieczenie przy oddawaniu moczu i stolca, 
• nieszczelne jelita, 
• depresja 
• oraz kamienie nerkowe. 

Ostatnie badania łączą także nadmiar szczawianów z ryzykiem raka piersi.

Czym są szczawiany? 

To substancje występujące w niektórych pokarmach oraz produkty odpadowe wytwarzane przez organizm, wydalane przez nerki. Standardowa dieta zawiera około 250 mg szczawianów dziennie. Dieta niskoszczawianowa powinna ograniczać ich spożycie do 100 mg na dobę, a idealnie do 50 mg, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Pokarmy z dużą zawartością szczawianów:

• Ciemnoliściaste warzywa: boćwina, jarmuż, szpinak, liście rzepy
• Warzywa korzenne: białe ziemniaki, bataty, rzepa, buraczki, pasternak
• Inne warzywa: marchewka, seler, zielona papryka, brukselka, okra
• Owoce: truskawki, pomarańcze, awokado, przecier pomidorowy, kiwi, skórka z lemonki/cytryny, oliwki
• Suszone owoce: figi, daktyle, ananas
• Orzechy i nasiona: migdały, orzechy włoskie, orzechy nerkowca, orzeszki ziemne, pistacje, jtahimi, ziarna dyni
• Zboża: brązowy ryż, jagody pszenicy, kasza gryczana, kukurydza, proso, mąka
• Soki: sok pomidorowy, sok marchwiowy, mleko ryżowe
• Soja
• Rośliny strączkowe: soczewica, fasola
• Inne: kakao, stewia

 Pokarmy zawierające umiarkowaną ilość szczawianów:

• Owoce: jabłka, morele, inne jagody (oprócz malin które zawierają dużą ilość szczawianów), śliwki, brzoskwinie, grejpfrut
• Zboża: biały ryż, mąka z białego ryżu
• Orzechy/nasiona: ziarna słonecznika, orzechy pecan

 
Pokarmy z niską ilością szczawianów

• Mięso: świeże i mrożone, owoce morza i ryby, jajka
• Wszystkie produkty mleczne
• Owoce: melony, winogrona, mango, wszystkie produkty z kokosa
• Warzywa: brokuły, kalafior, kapusta, sałata, grzyby, cebula, czerwona papryka, ogórki, szparagi, squash, świeże zioła
• Przyprawy: musztarda, ocet, majonez
• Rośliny strączkowe: zielony i żółty groszek
• Wszystkie roślinne oleje
• Miód i syrop klonowy
• Napoje: woda, ziołowe herbaty, sok jabłkowy.

Sposoby, które pomogą w wyeliminowaniu szczawianów i zapobiegną wytwarzaniu kamieni:

 1.Picie dużej ilości płynów może zapobiec tworzeniu się kamieni nerkowych. Woda pomoże rozcieńczyć substancje znajdujące się w moczu, a tym samym zapobieganie tworzeniu kamieni. Dodając kilka plasterków cytryny do wody poprawi nie tylko smak, ale również pomoże zapobiec powstawaniu kamieni.
 2.Ograniczyć spożycie soli do 2-3 mg dziennie. Poprzez zmniejszenie soli, zmniejsza się ryzyko powstawania kamieni. Gdy spożywamy zbyt dużo soli, nerki zaczynają wydalać nadmiar wapnia. Dochodzi wtedy do łączenia się wapnia ze szczawianami i formowania kamieni. Produkty przetworzone, które zawierają dużo soli, powinny być również wyeliminowane.
 3. Nadmiar białka w diecie może również przyczynić się do tworzenia kamieni nerkowych. Porcja białka zwierzęcego powina wynosić 4-6 uncji (lub wielkości dłoni) 3 razy dziennie. Nadmiar białka zwierzęcego dostarcza więcej kwasu moczowego w organizmie i prowadzić do powstawania kamieni nerkowych.
 
Przyczyny powstania nadwrażliwości na szczawiany

Związane są z zaburzeniami procesowania szczawianów w organizmie i mogą być spowodowane przez różnorodne czynniki, do których należą rzadkie schorzenia genetyczne, choroby dotyczące jelita cienkiego, takie jak przerost bakterii w jelicie cienkim (SIBO), przebyte operacje jelita, choroba Crohna, zespół krótkiego jelita i dysbioza, która najczęściej jest spowodowana używaniem antybiotyków. Osoby, które stosują dietę o niskiej zawartości wapnia (na diecie bez nabiału, która jest często stosowana u osób z Hashimoto), mogą mieć problemy ze szczawianami. Obecność wapnia w pokarmach zmniejsza wchłanianie szczawianów w przewodzie pokarmowym. Rekomendowane są badania w kierunku SIBO (obecne jest u 50% osób z Hashimto) i dysbiozy. Testy na obecność szczawianów można wykonać w specjalistycznych laboratoriach lub zlecić lekarzowi.